Сөз құдіреті
8-сынып қазақ әдебиеті: жылдық күнтізбелік жоспар және күнделікті сабақ жоспары
Бұл материал 8-сыныпқа арналған қазақ әдебиеті пәні бойынша жылдық күнтізбелік жоспарға және «Сөз құдіреті» тақырыбындағы күнделікті сабақ жоспарына негізделген. Мақсат — оқушының көркем мәтінмен жұмыс істеу дағдысын қалыптастырып, сөз өнерінің мәнін терең сезіндіру.
Негізгі тақырыптар
- 1 Сөз құдіреті
- 2 Ежелгі дәуір әдебиеті
- 3 «Алып — Ер Тұңға» жоқтауы
- 4 Орхон ескерткіштері (VIII ғ.)
- 5 Ескерткіштерден үзінділер
Күнделікті сабақ жоспары: «Сөз құдіреті»
Сабақ форматы: аралас сабақ • Әдістер: сұрақ-жауап, шығармашылық ізденіс • Пәнаралық байланыс: тарих
Сабақтың мақсаты
- Әдебиеттің түрлері туралы түсінік қалыптастырып, пәнге қызығушылықты арттыру.
- Тәрбиелік мәні бар мысалдар арқылы елін, жерін, Отанын сүюге баулу.
- Білімді бақылау арқылы мәнерлеп оқуға дағдыландыру.
Құралдар мен көрнекіліктер
- Оқулық және көркем мәтіндер жинағы
- Қосымша материалдар
- Тақырыпқа қатысты тарихи деректер (пәнаралық байланыс)
Бағалау өлшемі
Оқушының сабаққа қатысуы, жауаптарының дәлдігі, мәтінді мәнерлеп оқуы және ой қорыту қабілеті ескеріле отырып бағаланады.
Назарда:
Талдау дағдысы — тек мазмұндау емес, автор ойы мен көзқарасын танып, өз пікіріңді дәлелмен жеткізу.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, түгелдеу. Оқу құралдарын тексеру, сыныптың тазалығына көңіл бөлу. Оқушы зейінін сабаққа шоғырландыру.
2) Үй тапсырмасын пысықтау
Үй тапсырмасын сұрау. Негізгі ұғымдарды нақтылау үшін бірнеше бағыттаушы сұрақ қою және қысқаша қорытындылау.
3) Жаңа сабақты түсіндіру
Қымбатты оқушылар! Сендер 8-сыныпқа арналған «Әдебиет» оқулығын қолдарыңа алып отырсыңдар. Бұған дейін 5-сыныптан бері сендерді қиял-ғажайып ертегілер әлеміне жетелеген, оқиғасы тартымды әңгіме-хикаяттармен таныстырған, өлең жаттатып, көңілдеріңді шаттандырған әдебиет пәнін тұрақты түрде оқып келдіңдер.
8-сыныптағы оқулықтың 5–7-сыныптардағы оқулықтардан айырмашылығы бар: мазмұны кеңейеді, тақырыптардың берілуі тереңдейді. Бұл сыныпта сендер жалпы түркі халықтарына ортақ жазба әдебиетіміздің бастауы саналатын ежелгі дәуір әдебиетінің үлгілерімен танысасыңдар.
Маңызды ой
Алғашында бұл әдебиет тосындау көрінуі мүмкін: тілі де үйреншікті емес, сондықтан түсіну күрделірек болады. Бірақ бұл — еңсеруге болмайтын қиындық емес. Керісінше, «ата-бабамыздың жазба өнері болған», «асыл ойлар айтылған», «сол тілдегі мақал-мәтелдер бүгінге жеткен» деген сезімнің өзі мақтаныш тудырады.
Әдебиет адамға сөз қуаты мен көркем бейне арқылы әсер етеді. Жазушы өткен тарихты, ондағы адамдардың жан күйін, сезімін, қайғы-мұңын тебірене суреттеп, оқырманды ойға жетелейді. Кейбір шығарманы оқи отырып, оқиғаға өзің араласып кеткендей күй кешесің: кейіпкердің түр-тұлғасын елестетіп, қуанышы мен ренішін жүрекпен қабылдайсың. Бұл — көркем әдебиеттің, яғни сөз өнерінің құдіреті.
Әдебиет сезімді тәрбиелейді, оны байытады, азаматтық тұлға қалыптастыруға ықпал етеді және көркем тілде сөйлеуге үйретеді. Сондықтан әдебиеттің жеке адам өмірінде де, қоғамдық тіршілікте де орны ерекше.
Нағыз оқырман болу үшін көркем шығарма туралы ғылыми білімді меңгеріп, мәтінді талдай білу қажет. Талдау — тек оқулықтағы мәліметпен шектелмейді: оқығаныңды терең түсіну, автордың ойын аңғару, шығарма туралы өз пікіріңді жүйелі түрде айту — талдаудың негізгі өзегі.
Оқырманға бағыт
Эстетикалық ләззат алу үшін автордың туындыны жазу үстіндегі сезіміне жақындай түсу маңызды. Оқулықтағы шығармаларды оқығанда осыны ескеріңдер. Талантты жазушыға — талантты оқырман болуға талпыныңдар. Сөз өнері — мәңгілік мектеп, оның өмірлік шегі жоқ.
4) Білімді бекіту
Өтілген тақырып бойынша бірнеше сұрақ қойылады. Түсінбеген тұстарға қайта түсіндіру беріліп, жауаптар нақтылайды.
Үй тапсырмасы
«Сөз құдіреті» тақырыбына ойтолғау жазу.
Алдағы сабақтарға шолу (бағыт-бағдар)
Төмендегі сабақ нөмірлерін алдын ала қарап шығу ұсынылады: