Қазақша рефераттар

Файл фрагменті

Сабақ тақырыбы

Компьютерлік вирустардан қорғау

Сабақтың мақсаты

Оқушыларды компьютерлік вирустардың түрлерімен және олардан қорғану әдістерімен таныстыру; кеңінен қолданылатын вирусқа қарсы бағдарламаларды қарастыру.

Сабақтың міндеттері

  • Мазмұндық: компьютерлік вирус түрлерін ажыратады; қорғау әдістерін және антивирустық бағдарламалардың жіктелуін меңгереді.
  • Сын тұрғысынан ойлау: ой-өрісі мен дүниетанымы кеңейеді, шығармашылықпен жұмыс істейді.
  • Топтық жұмыс: бірлесіп әрекет етуге үйренеді, түсініксіз тұстарды анықтайды, бір-бірін толықтырады.

Қамтылуы

  • Интерактивті тақта
  • ACTIVOTE құралы
  • Антивирустық бағдарламалар дискілері
  • Электронды оқулық

Сабақ түрі: практикум элементтері бар көрсете түсіндіру.

Сабақ типі: жаңа сабақты меңгерту.

Ескерту

Компьютерлік вирустарға қатысты зиянды әрекеттер (оларды жасау, тарату, жүйелерге рұқсатсыз әсер ету) заңмен қудаланады.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу.
  • Техника қауіпсіздігі ережелеріне қысқаша шолу.
  • Оқушыларды үш топқа бөлу.
  • Назарды сабаққа аудару.

2) Үй тапсырмасын тексеру

ACTIVOTE

Тест сұрақтары

Файлдарды іздеу тақырыбы бойынша.

  1. 1. Компьютерде кез келген файлды тез тауып бере алатын команда:

    • A) Жою
    • B) Іздеу
    • C) Рәсімдеу

  2. 2. Файлды іздеу үшін нені білу керек?

    • A) Файлдар мен бумалардың тұрған жерін
    • B) Объектіні, атын, құрылу күнін, өлшемін
    • C) Файлдарды

  3. 3. Файлдар мен бумалар атын іздеу өрісіне не енгізу керек?

    • A) Құжатты
    • B) «Табу» сөзін
    • C) Файл атын немесе файл фрагментін

  4. 4. Мәтінді іздеу өрісіне не енгізуге болады?

    • A) Папка атын
    • B) Файл атын
    • C) Мәтін фрагментін

  5. 5. Іздеудің қосымша параметрлерін енгізу үшін қандай жазуға шерту керек?

    • A) Табу параметрлері
    • B) Іздеу параметрлері
    • C) Файл фрагменті

3) Қызығушылықты ояту

«Кім жылдам?»

Кестеде жасырылған сөздерді табу.

Әріптер кестесі

К С Т О Р Н О Ф П М О
К А Р И Н Б Т Р О Ь Ю
Т Д Н Е М О А Й К И М
А Е А К О М П Ь Ю Т Е
Р Н Р Ж С Е О Р М М Н
Т Л Т П Р С Ц П К И Е
А Ы І И В И О О Р М О
Д Қ Ш К А И Н Р В И Р
У С Т А Р К Р Т Н Т Е
Р Н И Н Р М И У Е И Б
И Т Е Т Ф О А Т С Р

Жасырылған сөздер:

тышқан, модем, микропроцессор, интернет, бит, информатика, компьютерлік, вирустар, антивирус, жад, принтер, монитор, байт, сканер, компьютер, микрофон.

Капитандар сайысы

Капитандар мәтіндегі шифрларды шешіп, қолданылған кодтау тәсілін түсіндіреді.

1-топ

Шифр: «Пүкін мектепке партым»

Шешуі: «Бүгін мектепке бардым»

2-топ

Шифр: «Коляманлядаля»

Шешуі: «команда»

3-топ

Шифр: «акитампрофни»

Шешуі: «информатика»

Ой қозғау сұрақтары

  • Компьютерлік вирус дегенді қалай түсінеміз?
  • Компьютерлік вирустармен күресу үшін қандай әрекеттер орындау керек?

Компьютерлік вирустардың жіктелуі

Компьютерлік вирустарды бірнеше белгі бойынша топтастыруға болады. Төмендегі жіктеу оқу мақсатында ықшам әрі түсінікті түрде берілген.

1) Мекендеу ортасына қарай

  • Файлдық: қолданбалы бағдарламалардың ішіне еніп, бағдарлама жүктелгенде іске қосылады.
  • Жүктейтін: операциялық жүйе жүктелгенде негізгі жүктеу жазбасына немесе жүктеу секторына жұғады.
  • Макровирустар: Microsoft Office құжаттарын бүлдіріп, файл ашылғанда жұғады.

2) Жұғу әдісіне қарай

  • Резиденттік: компьютер жадында тұрақты сақталады.
  • Резиденттік емес: жадта тұрақты қалмайды, уақытша фрагменттер қалдыруы мүмкін.

3) Қауіптілік деңгейіне қарай

  • Қауіпсіз: өздерін графикалық/дыбыстық әсерлер арқылы «көрсетеді», айқын зияны аз болуы мүмкін.
  • Қауіпті: компьютер, желі немесе жүйе жұмысында ақаулар туғызады.
  • Аса қауіпті: ақпаратты жояды, бағдарламалар мен жүйелердің қызмет ету қабілетін жоғалтады.

4) Мақсатына қарай

  • Бейсауат: айтарлықтай зиян келтірмеуі мүмкін.
  • Шантаж жасаушы: төлем талап етіп, әсерін тоқтататынын анонимді хабарлайды (баяу әсер ететін «бомба» түрлері де кездеседі).
  • Насихатшы: өзін көрсету мақсатында жасалады.
  • Мағынасыз: айқын мақсатсыз, әдетте зиянды әрекеттерге негізделеді.

Вирустардан қорғану және антивирустар

Компьютерді вирустардан қорғау үшін арнайы вирусқа қарсы бағдарламалар қолданылады. Антивирустарды орнатып қана қоймай, оларды үнемі жаңартып отыру маңызды. Антивирустардың негізгі қызметі — файлдар мен бағдарламаларды тексеру, вирустарды анықтау, жою және диагностикалау.

Детекторлар

Вирустарды табады, көбіне бұрыннан белгілі вирустардан ғана қорғайды; жаңа түрлерге әлсіз. Қазіргі кезде сирек қолданылады.

Мысал: 1988 жылы Д.Н. Лозинский жасаған AIDSTEST.

Полифагтар

Вирустарды табумен қатар, олардың кодын зақымдалған бағдарламалардан тазартуға тырысады.

Мысалдар: Dr.Web, Kaspersky Anti-Virus.

Ревизорлар

Дискінің жүйелік аймағы мен бағдарламалар туралы мәліметтерді «бақылау нүктесі» ретінде сақтап, кейінгі күйімен салыстырады. Сәйкессіздік байқалса, пайдаланушыға хабар береді.

Мысал: Д. Мостов жасаған ADif.

Практикалық тапсырмалар

  • 5.5-тапсырма: антивирустық тексерулер жүргізу.
  • Электронды оқулықтан 1, 2, 3-тапсырмаларды орындау.

Ойтолғаныс және қорытынды

1-топ: Бос орынды толықтыр

Компьютерлік вирус — өздігінен __________ қабілетті арнайы __________, ол компьютерде __________ сақталатын бағдарламалар мен файлдарды __________ және компьютерді __________ мүмкін.

2-топ: Вирус әрекеттерін түрлеріне сәйкестендір

Вирус түрі

Вирус әрекеті

Қауіпсіз

Өздерін графикалық немесе дыбыстық құбылыстар секілді зиянсыз әрекеттерімен көрсетеді.

Қауіпті

Компьютер қызметінде, желілерде, жүйелерде түрлі ақаулар әкеледі.

Аса қауіпті

Ақпараттарды жояды, бағдарламалар мен жүйелердің қызмет ету қабілетін жоғалтады.

3-топ: Кестені толтыр

Антивирустық бағдарламалардың типтері, негізгі міндеттері және мысал атауларын көрсет.

Антивирус типі

Негізгі міндеттері

Белгілі бағдарламалар

Бекіту

ACTIVOTE құралы көмегімен тест тапсырмаларын орындау.

Үй тапсырмасы

  • 5.5-тақырыпты оқу.
  • Антивирустық бағдарламалар туралы мәлімет іздеу.
  • Реферат даярлау.

Сабақ соңында оқушылардың жұмысы бағаланады.