Мысалды жаттау, суретін салу
Сабақтың тақырыбы
«Шегіртке мен Құмырсқа» — И. А. Крыловтың мысалы (Абай Құнанбаевтың аудармасы).
Сабақтың мақсаты
Мысалдың мазмұнын түсіндіру, идеялық өзегіндегі автор ойын пайымдату және оқушының өз көзқарасын қоса отырып пікір білдіруіне мүмкіндік жасау.
Күтілетін нәтижелер
- Жәндіктер мінезі арқылы адам бойындағы жақсы және жағымсыз қасиеттерді тану, бағалай білу.
- Авторлар туралы қысқаша мағлұмат алу.
- Мысалды талдау арқылы мазмұнды әсерлі жеткізу дағдысын дамыту.
- Шығармашылық қабілетті шыңдау және еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Көрнекіліктер мен ресурстар
Оқу материалдары
Оқулық, мысал кітабы.
Цифрлық құрал
Интерактивті тақта, мультфильм үзінділері.
Көрнекілік
Басты кейіпкерлердің суреттері.
Авторлар туралы
И. А. Крыловтың суреті мен өмірбаяны, Абай туралы деректер.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру және үй тапсырмасын тексеру
Сабақ басында оқушылардың дайындығы тексеріліп, үй тапсырмасы қысқаша тиянақталады.
2) Қызығушылықты ояту: жұмбақ шешу
Жұмбақ 1
Екі басты жұдырықтай, ортасы қылдырықтай.
Жауабы: құмырсқа
Жұмбақ 2
Ат басты, арқар мүйізді, бөрі кеуделі, бөкен санды, қос қанатты, құмырсқа ізді, бота тірсекті.
Жауабы: шегіртке
Талқылауға арналған жетекші сұрақтар
- Кейіпкері жан-жануар болатын шығарманы қалай атаймыз?
- Мысал дегеніміз не?
- Өздерің оқыған қандай мысалдарды еске түсіре аласыңдар?
- Бүгінгі мысал не туралы болуы мүмкін?
Түйін: Мысал — адамның жағымсыз қасиеттері мен мінез-құлқын жан-жануарлар әрекеті арқылы астарлап суреттейтін әдеби жанр. Мысал арқылы жаман қасиеттерден арылып, жақсылыққа ұмтылуға үйренеміз.
3) Авторлармен танысу: ассоциация және қысқаша дерек
Автор
Иван Андреевич Крылов
- Туған жылы, жері
- 1796 жыл, 2 ақпан — Мәскеу.
- Қайтыс болған жылы, жері
- 1844 жыл, 21 қараша — Санкт-Петербург.
- Мамандығы
- Сатирик, жазушы-аудармашы.
- Ұлты
- Орыс.
Аудармашы
Абай Құнанбаев
- Туған жылы, жері
- 1845 жыл — Шығыс Қазақстан, Абай ауданы, Шыңғыстау өңірі.
- Әкесі
- Құнанбай.
- Мұрасы
- Өлеңдері, «Қара сөздері», әндері.
- Қайтыс болған жылы
- 1904 жыл.
4) Мағынаны тану: мәтінмен жұмыс
Оқу әрекеті
Мысал мәнерлеп оқылады. Оқушылар мәтіндегі негізгі ойды, кейіпкерлер әрекетін және авторлық ұстанымды анықтайды.
Сөздік жұмыс
Мәтіндегі түсініксіз сөздер мен тіркестер талданып, мағынасы ашылады. Қажет болса, мысалдан үзінділер арқылы бекітіледі.
Жұптас — ойлан — топтас — ортаға сал
- Құмырсқаның орнында болсаң, сен не істер едің?
- Қай кейіпкер ұнады? Неліктен?
- Шегіртке жазды қалай өткізді? Мәтіннен дәлел келтір.
- Қыс түскенде шегірткенің өмірі қалай өзгерді?
- Кімнен көмек сұрады? Құмырсқаға қандай өтініш айтты?
- Шегірткені аяйсың ба? Жауабыңды түсіндір.
- И. А. Крылов бұл мысал арқылы нені меңзейді?
- Мысал кейіпкерлерінен адамдарға тән қандай әрекеттер мен қасиеттерді байқауға болады?
- Өз ортаңда осындай адамдар кездесті ме?
5) Сахналық көрініс: шығармашылық жұмыс
Оқушылар шегіртке мен құмырсқаға арналған қарапайым киім үлгілерін газет қиындыларынан жасап көреді. Құрал ретінде степлер қолданылады. Жұмыс барысында қауіпсіздік ережелері міндетті түрде ескертіледі.
Ұйымшылдық
Топтың бірлесе әрекет етуі.
Көшбасшылық
Топ басшысының жұмысты үйлестіруі.
Жауапкершілік
Тапсырманы тыңғылықты орындау.
Сергіту сәті
Ұзын мұртты құмырсқа, Келе жатты жұмысқа. Допты қойдым алдына, Оң жағына қарады, Сол жағына қарады, Тау екен деп ойлады.
6) Сабақты бекіту: жәндіктер туралы қысқаша мәлімет
Құмырсқа (Formicidae)
Құмырсқа — жарғаққанаттылар отрядына жататын тұқымдас. Жер шарында кең таралған; тек Қиыр Солтүстікте және Антарктидада кездеспейді. Құмырсқаның шамамен 10 мыңдай түрі бар, көпшілігі тропиктік аймақтарда таралған.
Қызықты деректер
- Ертеден-ақ құмырсқаның пайдасы туралы түсінік болған; кей жерде буын ауырғанда құмырсқа илеуін емдік мақсатта қолданған.
- Денесінде 70-тен астам микроэлемент, 20-дан астам аминқышқыл және витаминдер бар екені айтылады.
- Қытайда құмырсқадан дәрілік және тағамдық препараттар дайындалатыны жөнінде деректер бар.
Шегіртке және зиянкестер
Әртүрлі өсімдіктермен қоректенетін зиянкес жәндіктер көпқоректілер деп аталады. Солардың ішінде ауыл шаруашылығы дақылдарына ең қауіптілері — шегірткелер мен шекшектер. Қазақстанда шегірткенің 200-ден астам түрі кездеседі, бірақ соның ішінде оншақты түрі ғана аса қауіпті зиянкестер саналады.
Ойға түрткі
Табиғаттағы тіршілік иелерін тану мысал жанрының тәрбиелік мәнін тереңдете түседі: еңбек, жауапкершілік, алдағы күнді ойлау сияқты ұғымдар нақты әрекет арқылы ашылады.
7) Ойтолғау: дәптермен жұмыс
Тапсырма: «Шегірткені қиыншылықтан құтқаруға көмектес» тақырыбында қысқа ұсыныс жаз. Ойыңды дәлелде: қандай көмек орынды, ал қандай көмек жауапкершілікті әлсіретуі мүмкін?
8) Қорытынды және үй тапсырмасы
Қорытындылау
Мысалдың негізгі идеясы талданып, еңбекқорлық, жауапкершілік және уақытты тиімді пайдалану туралы ойлар жинақталады.
Үй тапсырмасы
- Мысалды жаттау.
- Мысал бойынша сурет салу.