Планиметриядағы негізгі геометриялық фигуралар нүкте және түзу
Сыныптан тыс жұмыс (7–8-сынып)
Бұл сабақ геометрияның мәнін ашып, оқушылардың қызығушылығын оятып, алған білімді есеп шығаруда қолдануға бағытталған.
Сабақ тақырыбы
Геометрия нені үйретеді?
Сынып
7–8
Форматы
Сыныптан тыс іс-шара
Сабақтың мақсаты
-
1
Оқушыларға геометрия пәні нені зерттейтінін түсіндіру.
-
2
Тарихи мәліметтер, ойындар және интерактивті тапсырмалар арқылы геометрияға қызығушылықты арттыру.
-
3
Алған білім мен дағдыларды есеп шығаруда тиімді қолдануға үйрету.
Көрнекіліктер мен құралдар
Материалдар
- Геометриялық фигуралар суреті салынған плакаттар
- Фигуралардың атауы жазылған, бейнесі салынған баскиімдер
- Сөзжұмбақ
- Танграмдар
- Математикалық фигуралар жиынтығы
Техника
- Компьютер
- Интерактивті тақта
Мақсат — көрнекілік арқылы ұғымдарды нақтылап, оқушының қатысуын күшейту.
Сабақтың барысы
Кіріспе. Жүргізушілердің сөзі
1-жүргізуші
«Геометрия нені үйретеді?» атты сабағымызды бастаймыз.
2-жүргізуші
Ал, достар, жиынды қуанышпен бастайық.
1-жүргізуші
Геометрия сырына саяхат жасайық.
2-жүргізуші
Мәңгі есте қалар қызықты бір жиын болсын.
1-жүргізуші
Геометрия қалай пайда болғанын бүгін сендер білесіңдер.
2-жүргізуші
Геометрия еліне сапар шегіп, бірге танысып шығамыз.
Тарихи тұлғаларға шолу (поэтикалық жолдар)
Бұл жерде сен танысасың — Архимедпен: кемеңгер, философ.
Кездесесің сондай тағы бір жанмен — ғылыммен әлемге білім еккен.
Евклид пен Пифагор айтқанын ұғып, білімге зейініңді бұр.
Таудан аққан өзендей сарқыратып, ғылым нұрын төкті олар.
Білім алып, бұлардың жолын қуған әрбір адам өмірде өрге басқан.
Негізгі ой: Геометрия — тек формулалар емес, адамзат өркениетінің тілі мен тәжірибесі.
Баяндама: Геометрияның шығуы мен қолданылуы
Қысқаша геометрияның даму тарихына тоқталайық. Геометриялық фигуралар мен өлшеулер жерді өлшеу ісінде, үйлер мен ғимараттар, жолдар, көпірлер салуда, егінге арналған жерді тиімді пайдалануда, каналдар қазуда және басқа да көптеген қажеттіліктерде қолданылады.
Тері өңдейтін шеберге де, темірден бұйым жасайтын ұсталарға да, жалпы қолөнершілерге де геометриялық пішіндермен жұмыс істеуге тура келеді. Әсіресе зәулім ғимараттар мен сарайлар салған шеберлер пирамиданың көлемін, табанына қанша тас керектігін алдын ала есептеуі қажет болған.
Ежелгі гректер бұл ғылымды «жер өлшеу» жөніндегі ғылым деп атаған.
Негізгі ұғымдар: фигуралар және анықтамалар
Асылай
Геометрия — геометриялық фигуралардың қасиеттерін зерттейтін ғылым.
Хормен: «Геометриялық фигуралар!»
Жадыра
Геометрияның жазықтықтағы фигураларды зерттейтін бөлімі планиметрия деп аталады.
Құралай
Планиметриядағы негізгі геометриялық фигуралар — нүкте және түзу.
Мирамбек
Нүкте — әрі қарай бөлшектенбейтін фигура.
Айдар
Түзу — шеті жоқ, шексіз созылатын сызық.
Шағын көрініс: Нүкте мен түзудің «ертегісі»
Ертегі
Нүкте түзу бойымен жүгіріп жүр: «Шаршадым ба, әлде әлі ұзақ жүгіремін бе? Түзудің шетіне жете алар емеспін...»
Оқушы
«Нүктежан, сен түзудің шетіне шыға алмайсың. Түзудің шеті жоқ екенін білмейсің бе?»
Нүкте
«Онда мен келесі жаққа қарай жүрейін.»
Оқушы
«Ол жағы да — шеті жоқ.»
Нүкте
«Енді қайтем? Осылай шетсіз-шексіз жүре беремін бе?»
Оқушы
«Олай жүре бергің келмесе, қайшыны көмекке шақырайық.»
Нүкте
«Ура!»
Әрекет
Қайшы келіп, түзуді қиып тастайды.
Нүкте
«Алақай, түзудің шеті табылды! Енді екінші жағынан да ұш шығарып берші.»
Қайшы
«Жарайды.»
Нүкте
«Менің түзуімнің бір жақ ұшы бар, екінші жағының да ұшы бар екен!»
Оқушы
«Бұл — кесінді. Енді сен кесіндінің бойында тұрсың.»
Нүкте
«Түзу кесіндісі, түзу кесіндісі… Ля-ля-ля! Маған бұл атау ұнайды. Кесіндінің бойымен жүрген де ұнайды. Бірақ түзуді де жақсы көрем…»
Нүкте
«Ал ана бөліктер де кесінді ме?»
Оқушы
«Жоқ. Олардың да атауы бар: олар сәуле деп аталады.»
Нүкте
«Алақай! Неге “сәуле” деп аталғанын білемін: олар күн сәулесіне ұқсайды!»
Нүкте
«Қайшы, өтінемін, менің түзуімді қайтадан қалпына келтірші…»
Қорытынды ұғым
Түзу
Шеті жоқ, шексіз.
Қорытынды ұғым
Кесінді
Екі ұшы бар түзу бөлігі.
Қорытынды ұғым
Сәуле
Бір ұшы бар, бір бағытта шексіз.