Тұрақты сөз тіркестерінің мағынасын ашу
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сынып ішінен 8 оқушы таңдалып алынады. Ойын-сабақ форматы бойынша әр тапсырмада белсенділік пен дәлдік бағаланып, ұпай орнына асық беріледі.
II. Негізгі бөлім
Мақал мен мәтелдің мәні
Мақал-мәтел — ата-бабамыздан қалған өшпес мұра. Оның тәрбиелік мәні ерекше: адамды ойлануға, тұжырым жасауға, ұлттың құндылықтарын тануға жетелейді.
-
Мақалда қорытынды түйін нақты айтылады, ой толық жеткізіледі.
-
Мәтелде ой тікелей емес, тұспалдап, жанамалап беріледі.
Мақалға мысал
«Ер жігіт елі үшін туады, елі үшін өледі».
Мағынасы: ел мен жерді қорғау — нағыз ер азаматтың ісі екені тұжырымды түрде айтылады.
Мәтелге мысал
«Көппен көрген — ұлы той».
Мағынасы: қандай жағдай болса да көппен бірге көр, тек өз басыңның қамын ойлама деген ой тұспалдап беріледі.
1-бөлім. Мақал айту жарысы
Оқушылар батырлық, Отан, туған жер, достық тақырыптарына қатысты мақалдарды жарыса айтады. Әр дұрыс жауап үшін ұпай орнына асық беріледі.
Бағалау
Жылдамдық, дәлдік, мәнерлеп айту және тақырыпқа сәйкестік ескеріледі.
2-бөлім. Мақалды жалғастыр
Мұғалім мақалдың алғашқы жолын оқиды, ал оқушылар жалғасын табады.
Қына тасқа бітеді, …
Ақыл жасқа бітеді.
Білекті бірді жығар, …
Білімді мыңды жығар.
Бір тал кессең, …
Он тал ек.
Тау мен тасты жел бұзар, …
Адамзатты сөз бұзар.
Шебердің қолы ортақ, …
Шешеннің сөзі ортақ.
Еңбексіз өмір — …
Сөнген көмір.
Отансыз адам — …
Ормансыз бұлбұл.
Ынтымақ болмай, …
Іс оңбас.
Ырыс алды — …
Ынтымақ.
Күш — …
Білімде.
Досы көпті жау алмайды, …
Ақылы көпті дау алмайды.
Өнер алды — …
Қызыл тіл.
Тіл тас жарады, …
Тас жармаса, бас жарады.
Ағайын — алтау, …
Ана — біреу.
Әкеге қарап ұл өсер, …
Шешеге қарап қыз өсер.
3-бөлім. Жұмбақ шешіп, мақал айт
Ұпайы аз 3 оқушы ойыннан шығарылады. Одан кейін жұмбақтар оқылады: оқушылар жұмбақтың жауабына қатысты мақал айтуы керек.
Жұмбақ 1
Жылт-жылт еткен, жылғадан өткен.
Жауабы
Су
Жұмбақ 2
Көп бытыра қорғасын, көбейткен жердің олжасын.
Жауабы
Жаңбыр
Жұмбақ 3
Ақ сандығым ашылды, ішінен жібек шашылды.
Жауабы
Күн
Жұмбақ 4
Үйіңді қорғайды, үйшікте тоңбайды.
Жауабы
Ит
Жұмбақ 5
Қабат-қабат қаттама, ақылың болса аттама.
Жауабы
Кітап
4-бөлім. Тұрақты сөз тіркестерінің мағынасын ашу
Бұл кезеңде оқушылар тұрақты тіркестердің мағынасын түсіндіріп, оларды сөйлем ішінде қолдануға тырысады.
Екі көзі төрт болды
Асыға күтті, тағатсызданды.
Таяқ тастам жер
Өте жақын қашықтық.
Тайға таңба басқандай
Анық, ап-айқын.
Ат шаптырым жер
Алыс қашықтық.
Құлақ түру
Мұқият тыңдау, зейін қою.
III. Қорытындылау
Сабақ соңында асық саны бойынша ұпайы көп оқушы анықталады. Жеңімпаз мадақталып, барлық қатысушының белсенділігі атап өтіледі.
Нәтиже
Жеңімпаз анықталады
Мадақтау
Жетістікке ынталандыру
Кері байланыс
Түйін сөз, қорытынды пікір