Қазақша рефераттар

Қол өнер салалары

Сабақтың мақсаты

Бұл сабақтың негізгі мақсаты — оқушыларға қолданбалы өнер және оның салалары туралы жүйелі мағлұмат беру, өз елінің тарихын терең тануға жетелеу, білімді, саналы, адамгершілік қасиеті жоғары ұрпақ тәрбиелеу.

Сонымен қатар оқушылардың тарихи оқиғаларға өз бетінше баға беруіне, ізденуіне жол ашып, жеке шығармашылық қабілетін дамыту көзделеді.

Негізгі басымдық

Ұлттық мәдениет пен материалдық мұрадағы қолданбалы өнердің орнын түсіндіру.

Оқу әрекеті

Топпен жұмыс, пікір алмасу және сұрақ-жауап арқылы белсенді талдау.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

Сабаққа дайындық жасалып, сыныптың зейіні бір арнаға бағытталады. Топтық жұмыс форматы бекітіледі.

II. Үй тапсырмасын сұрау

2.1 «Білім шыңына»

Сынып екі топқа бөлініп, сұрақтарға жарыса жауап береді.

I топ сұрақтары

  1. Археология деген не?
  2. Этнография деген не?
  3. Тұрмыс деген не?
  4. Этнос деген не?
  5. Заттық мәдениет дегеніміз не?
  6. Киіз үйдің бөліктерін атаңыз.
  7. Қазақтың ұлттық тағамдарын атаңыз.
  8. Ұлттық тағамдар қалай жасалып, әзірленеді?
  9. Қазақтың қару-жарақтары негізінен неден жасалған?
  10. Үйде қолданылатын негізгі тұрмыстық заттарды атаңыз.

II топ сұрақтары

  1. Демография деген не?
  2. Антропология деген не?
  3. Мәдениет деген не?
  4. Мәдениеттің түрлері қандай?
  5. Тіл деген не?
  6. Рухани мәдениет ұғымын түсіндіріңіз.
  7. Қазақ зергерлері қандай бұйымдар жасаған?
  8. Қазақтың ұлттық киімдерін атаңыз.
  9. Әшекей заттарды жасауда зергерлер ұсталықтың қай түрлерін қолданған?
  10. «Бес қаруды» атаңыз.

2.2 «Тұлғаны тани біл»

Оқушылар төмендегі тұлғаларға қысқаша сипаттама береді:

  • Ш. Уәлиханов
  • Ө. Жәнібеков
  • Ә. Марғұлан
  • Әл-Фараби

2.3 «Шыңға шығу» (қорытындылау)

Ұғымдар мен атауларды нақтылап, мағынасын бекіту:

Жозы — ас ішуге арналған қазақы үстел.

Зергер — әшекей бұйым соғуға кәсіптенген шебер.

Кебеже — әртүрлі бұйым сақтауға арналған ағаш сандық.

Келт, келсап — дәнді дақылдарды қабығымен аршу үшін түюге арналған ағаш бұйым.

Кемер белдік — ер адамдардың әшекейлі белдігі.

Кесеқап — көшкенде кесе-аяқ салып қоятын бұйым.

Киіз үйдің сүйегі — шаңырақ, уық, кереге және сықырлауық есіктен тұрады.

Көнек — бие саууға арналған тері шелек.

Қалқан — кеудені найза ұшынан сақтайтын қорғаныш құрал.

Қауға — құдықтан су алуға арналған тері шелек.

Қоржын — жол жүргенде, көшкенде бұйым салатын тоқыма қапшық.

Қымыздық — қымыз құятын ағаш ыдыс.

Мес — жүні түгел сыдырылған лақ терісінен жасалған, сусын құятын ыдыс.

Піспек — қымыз пісіруге арналған ағаш бұйым.

Саба — қымыз дайындауға арналған тері ыдыс.

III. Жаңа сабақ

Өнер — керемет, құдіретті күш. В. Г. Белинскийдің айтуынша, «Өнер — көркем образ арқылы ойлау».

Өнер адамды әсемдік әлемінің заңдылықтарын түсінуге жетелейді, рухани қуат береді. Ол қуаныш, сүйініш, толқу сезімдерін оятып, өмірге деген құштарлықты арттырады. Сондықтан өнердің тәрбиелік және қоғамдық мәні айрықша.

Өнер тарихы көне заманнан, адамзат қоғамының алғашқы қауымдық құрылыс дәуірінен бастау алады. Қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптасқан ұлттық мәдениетінің әрі материалдық қазынасының қомақты бөлігі — ұлттық қолөнері.

IV. Бекіту кезеңі («Мұздақ»)

Тақырыпты бекіту үшін төмендегі сұрақтарға жауап беріледі:

  1. Қолданбалы өнер дегеніміз не?
  2. Өнердің ерекшелігі неде?
  3. Қазақ халқы қолөнердің қандай түрлерімен айналысқан?
  4. Қазақ жеріндегі қандай сәулет ескерткіштерін білесіз?
  5. Қолөнердің негізгі салалары қандай?
  6. Қолөнердің даму сатылары туралы не айта аласыз?
  7. Өлкеңіздегі тарихи-мәдени ескерткіштерді атаңыз.

V. Қорытынды

Өнер мемлекеттен де, жеке меншіктен де бұрын пайда болды. Адамзат қоғамы ғылымды, металл өңдеуді немесе мал шаруашылығын кәсіп ету жолдарын толық меңгермей тұрып-ақ, өнерді өмір қажетіне жаратып, тұрмыс қажеттілігіне айналдырған.

Содан бері ғасырлар бойы өнер адамзатпен бірге жасасып келеді. Өнер — қуаныш көзі, адамның ақылшысы, рухани азығы. Бір өнер туындысы ойландырады, енді бірі реніш пен өкініш сезімін тудырады. Абай сөзімен айтқанда, «Көңілге түрлі ой салады».

VI. Үй тапсырмасы

Тақырып: «Қолданбалы өнер және оның салалары» — реферат жазу.

VII. Бағалау

Оқушылардың топтық жұмысқа қатысуы, сұрақтарға жауап беруі, ұғымдарды қолдануы және ой қорыту деңгейі бойынша бағаланады.