Жамбыл жырлаған Өтеген кім
Тақырыбы: Жамбыл – жыр дүлдүлі
Слайд материалдарына арналған семинарлық құрылым
Эпиграф
Жай сөзің – жаппай күміс, жырың – алтын,
Арзан деп кім айтады алтын нарқын.
Асылды қанша жапса кір шалмайды,
Тот баспас, тозаң жұқпас атақ-даңқың!
Қайып Айнабеков
Семинар сұрақтары
Төмендегі бөлімдер Жамбыл шығармашылығын тұтас қарастырып, оның ақындық тұлғасын әр қырынан ашуға бағытталған.
Негізгі бағыттар
- Жыраудың жыр ұясы
- Айтыстың асқан шебері
- Ақын дастандары
- Өрелі жырдың өрнегі
Талқылаудың өзегі
Неге біз Жамбылды «жыр дүлдүлі» дейміз? Бұл сұраққа жауап беру үшін ақынның өмір жолы, ұстаздық-шәкірттік дәстүрі, айтыстары мен эпикалық мұрасы бір арнада қарастырылады.
Түйін
Жамбылдың даралығы — халықтық поэзияның қуатын, тарихи кезеңнің лебін және азаматтық үнді бір жырдың бойына тоғыстыра білуінде.
«Өмір өткелі»: өмірбаяндық арқау
Бұл бөлімде ақынның қалыптасу жолын танытатын негізгі белестер жүйеленеді: туған-өскен ортасы, ақындық мектебі және алғашқы шығармашылық қадамдары.
Қарастырылатын тақырыптар
- Жамбылдың туып-өскен жері
- Сүйінбайдың Жамбылға берген батасы
- Жастық шағындағы өлеңдері
Талқылауға арналған сұрақтар
- Ақын айтыстарында қандай тақырыптарды көтерді?
- Ақын Романовтар әулетінің 300 жылдық мерейтойына қашан және қандай өлеңін арнады?
- 1916 жылғы патша жарлығына байланысты қандай өлеңі туды?
- Ақын Қазан төңкерісін қалай қабылдады?
- Ақын өміріндегі әйелдер туралы не айтуға болады?
- Ақынның ұрпақтары туралы деректер қандай?
Шығармашылық шыңында
І тапсырмаНегізгі сұрақ
Ақын шығармаларын неше топқа бөлеміз?
Айтыс және эпикалық мұра
- 1 Жамбылдың айтыстары және олардың ішіндегі ең көрнектілері.
- 2 Жамбыл қандай эпикалық жырларды жырлаған?
- 3 Жамбыл дастандарының негізгі идеясы қандай?
«Өтеген батыр» жырына талдау
- 4 Жамбыл жырлаған Өтеген кім?
- 5 «Өтеген батыр» жырының ерекшелігі неде?
- 6 Өтеген образы қазақ әдебиетіндегі қай кейіпкерлерге ұқсайды?
Жұмыс форматы
Сұрақтарға жауап бергенде дерек пен мәтінге сүйеніп, мысал келтіріңіз: айтыстан үзінді, жырдағы эпизод, тарихи оқиғаға қатысты дәлел. Қорытындыда Жамбылдың «жыр дүлдүлі» атану себептерін 2–3 тезиспен түйіндеңіз.