Қазақша рефераттар

Тік призма

Геометрия (9-сынып): параллелепипед және тік призма

Бұл сабақта оқушылар параллелепипед пен тік призманың негізгі ұғымдарын қайталайды, анықтамаларын нақтылап, олардың элементтерін (жақтары, қырлары, төбелері, табаны, биіктігі) жүйелейді. Сонымен бірге беттік аудандар мен көлем формулаларын қолдану дағдылары бекітіледі.

Жалпы мақсат

  • Тақырып бойынша білімді тереңдету, жинақтау, жүйелеу және бекіту.
  • Логикалық ойлау қабілеті мен математикалық дағдыларды жетілдіру.
  • Белсенділік пен математикаға қызығушылықты арттыру.
  • Жауапкершілікке, саналы оқуға және өз бетінше еңбектенуге тәрбиелеу.

Оқу нәтижелері

  • Құнды пікір айтуға және өзгенің ойын құрметтеуге үйренеді.
  • Сыныпта диалогтік әңгіме мәдениеті дамиды.
  • Топпен жұмыс арқылы еркін ойлау және ынтымақтастық дағдылары қалыптасады.

Негізгі идеялар

  • Тікбұрышты параллелепипед туралы білімді жүйелеу.
  • Тік параллелепипед және тік призма ұғымдарымен танысу.
  • Биіктік, жақ, төбе, табан сияқты элементтерді ажырату және дұрыс атау.
  • Тік параллелепипед пен тік призманы сызбада бейнелеуге дағдылану.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Мұғалім сәлемдесіп, сыныпта жағымды психологиялық ахуал қалыптастырады.

«Жүрек жылуы» тренингі

Оң алақанды жүрек тұсына қойып, жүрек соғысын бір сәт тыңдаймыз. Мұғалім сұрақ қояды:

  • Жүректеріңнің соғысын сезесіңдер ме?
  • Жүрегіміз қандай сезімді білдіреді?

Үлгі жауаптар:

  • Менің жүрегім мейірімге толы.
  • Менің жүрегім қамқор.
  • Менің жүрегім адал.
  • Менің жүрегім жақсылыққа толы.
  • Менің жүрегім бақытты.
  • Менің жүрегім қайырымды.

Соңында оқушылар алақандарындағы «жылуды» үрлеп, бір-біріне жылы тілек айтады.

2) Топқа бөлу

2 минут

Мұғалім оқушыларға геометриялық фигуралар бейнеленген парақшаларды таңдатып, сол фигуралар бойынша сыныпты 4 топқа бөледі.

3) Үй тапсырмасын тексеру

5 минут

Өткен тақырыпты меңгеру деңгейін анықтау үшін топтар бір-біріне сұрақ қояды. Мақсат — негізгі ұғымдарды еске түсіріп, дәлелді жауап беруге үйрену.

4) Жаңа тақырып

9 минут

Параллелепипед ұғымы

Мұғалім тақтаға екі параллелограмм сызады және оларды параллель жазықтықтарда орналастырады. Осы параллелограммдардың сәйкес төбелерін AA1, BB1, CC1, DD1 кесінділерімен қосқанда, бүйір жақтар да параллелограммдар болады. Нәтижесінде шыққан кеңістіктік фигура параллелепипед деп аталады.

Талқылау сұрақтары: параллелепипедке анықтама беріңдер; жақтарын, қырларын, төбелерін атаңдар; олардың саны қанша?

Диагональ

Мұғалім параллелепипедке диагональ жүргізеді. Диагональ — қарама-қарсы төбелерді қосатын кесінді.

Сұрақтар: диагональ нені қосады? Параллелепипедте неше диагональ жүргізуге болады?

Аудандар және көлем (тікбұрышты параллелепипед)

Бүйір бетінің ауданы

Sб.б. = a · c

Табан ауданы

Sтаб. = a · b

Толық бетінің ауданы

Sт.б. = Sб.б. + 2 · Sтаб.

Көлем

V = a · b · c

Талқылау: тік параллелепипедтің көлем формуласы қалай шығарылады?

Призма ұғымы

Екі параллель жазықтықта бірдей көпбұрыштарды орналастырып, олардың сәйкес қабырғаларын қоссақ, призма шығады.

Тапсырма: призмаға анықтама беріңдер; жақтарын, қырларын, төбелерін атаңдар.

Есептеу тапсырмалары: призманың толық бетінің ауданын және көлемін табу. Сонымен қатар көпбұрышты призмалардың түрлерін мысалдар арқылы көрсету.

Қысқаша қорытынды

Сабақ барысында оқушылар параллелепипед пен призманың анықтамаларын нақтылап, олардың негізгі элементтерін атауды және сызбада көрсетуді үйренеді. Негізгі мақсат — формулаларды жаттау ғана емес, олардың мағынасын түсініп, есеп шығаруда сауатты қолдану.