Голощекин геноциді немесе қазақ ауылдарының қасіреті
Қасіретті жылдар: конференциялық сабақтың тұжырымдамасы
Бұл материал 1930-жылдардағы Қазақстанның қоғамдық-саяси ахуалын, 1932–1933 жылдардағы ашаршылық нәубетін және Сталиндік қуғын-сүргіннің зардаптарын талқылауға арналған конференция түріндегі сабақ жоспары мен мазмұнын жүйелейді.
Сабақтың түрі
Конференция
Оқыту әдістері
- Сұрақ-жауап
- Іздену
- Ой қозғау
Көрнекіліктер
Мультимедиалық тақта, тақырыпқа байланысты бейнематериалдар, слайдтар.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Қазақстандағы ұжымдастыру кезеңінде жүргізілген зұлмат саясаттың салдарын, геноцид саясатының мәні мен барысын түсіндіру.
Дамытушылық
- Жүйелі ойлау және талдай білу қабілетін дамыту.
- Жан-жақты ізденіс дағдысын қалыптастыру.
- Бірлесіп және өздігінен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру.
Тәрбиелік
Отаншылдық сезімді күшейте отырып, қиындыққа төзімділікке және болашаққа деген сенімді сақтауға тәрбиелеу.
Өту барысы және регламент
Кезеңдер
- Кіріспе (мұғалім сөзі).
- Баяндамалар (әр баяндамаға 3 минут).
- Өзекті мәселелерді талқылау.
- Қорытындылау.
- Бекіту және түйіндеу.
Баяндама тақырыптары
- 1. 1932–1933 жылдардағы қазақ халқының басынан өткен зұлмат.
- 2. Ұлт зиялыларының «халық жауы» атануы.
- 3. Қазақстанда құрылған лагерьлер жүйесі.
Талқыланатын өзекті мәселелер
- Голощекин саясаты және қазақ ауылдарының қасіреті.
- Жаппай Сталиндік террордың құрбаны болған ұлт зиялылары.
- Жазалау шараларын жүзеге асыру үшін құрылған лагерьлер жүйесі.
Еске алу және тарихи жауапкершілік
Жыл сайын 31 мамыр — Сталиндік қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні ретінде аталып өтеді. Аға буынның тарихын, тәлкекке толы тағдырын жадымызда сақтау — адамгершілік парызымыз және мұндай сұмдықтың қайталануына жол бермеудің кепілі.
Бұл — аса маңызды тарихи сабақ. Өткенге салауат айта отырып, сол асыл азаматтардың рухына бас иіп, аза тұтамыз.
Қазақ үшін басын бәйгеге тіккен боздақтардың есімін қастерлеу, олардың өнегесін кейінгі ұрпаққа аманат етіп жеткізу — бәріміздің ортақ міндетіміз.
Түйін сөз
«Еліңнің ұлы болсаң, еліңе жаның ашыса, азаматтық намысың болса, қазақтың ұлттық мемлекетінің көркеюі жолында жан теріңмен еңбек ет. Жердің де, елдің де иесі өзің екеніңді ұмытпа!»
Конференциялық сабақтың жүргізілуі
Кіріспе көрініс
Сабақ барысында «Хафуз» күйі ойнап тұрады. Жүргізуші Жұбан Молдағалиевтің өлең жолдарын негізге ала отырып, тақырыптың өзегін ашады:
«Мен — қазақпын, мың өліп, мың тірілген,
Жөргегімде таныстым мұң тілімен.
Жылағанда жүрегім — күн тұтылып,
Қуанғанда күлкімнен түн түрілген...»
Негізгі арқау — 1930-жылдардағы Қазақстанның қоғамдық-саяси өмірі, 1932–1933 жылдардағы ашаршылық және жеке басқа табынудан туындаған жаппай қуғын-сүргін.
Баяндама 1
1932–1933 жылдардағы зұлмат (Байменова М.).
Баяндама 2
Ұлт зиялыларының қудалануы (Әбдікерімова А.).
Баяндама 3
Лагерьлер жүйесі (Насирова С.).
Голощекин және «Кіші Қазан»: қасірет қалай келді?
Қазақстан тарихының өткен кезеңдеріне зер салсақ, халқымыз талай қысталаң шақтарды бастан өткергенін көреміз. Сол зұлматтардың ішіндегі ең орны толмас, ең қаралы апаттардың бірі — 1931–1933 жылдардағы ашаршылық.
Ашаршылық Украинада, Солтүстік Кавказда, Еділ бойының кей өңірлерінде де болды. Алайда саны аз қазақ халқының жартысына жуығының қырылуы бұл нәубетті ауқымы мен зардабы тұрғысынан ХХ ғасырдағы ең ауыр қасіреттердің қатарына қосты.
1925 жыл: жаңа басшының келуі
1925 жылы республика партия ұйымын басқаруға Ф. И. Голощекин келді. Көшпелі тұрмыс ерекшелігін жете түсінбеген ол қазақ ауылын «ұсақ буржуазия» деп бағалап, Қазақстанда «тағы бір төңкеріс» жасау қажет деген тұжырымға келеді. Кейін бұл бағыт «ауылда Кіші Қазан өткізу керек» деген ұранмен бекітілді.
Тарихи тұлға туралы дерек
Құжаттарда Голощекиннің шын аты-жөні Шая Ицкович екені де аталады. Ол 1876 жылы Витебск губерниясындағы Невель қалашығында дүниеге келген. 6 сыныптық гимназия курсын, кейін 1901–1903 жылдары тіс дәрігері мектебін тәмамдаған. Бұдан соң жүйелі білімін жалғастырмағаны, түрлі саланы үзік-үзік оқығаны айтылады.
Саяси бағыттың бекітілуі
1925 жылғы 12 қыркүйекте Голощекин сол кездегі астана Қызылордаға келеді. Сол жылы қазақ халқының тарихи атауы қалпына келтіріліп, республика атауы да түзетілді, астана ауыстырылды. 1927 жылы ол өз ұстанымын дәріптеген еңбектер жариялап, қазақ ауылы «Қазан лебін сезінген жоқ» деген пайымын алға тартады.
Мәскеуге жолданған хаттарында өз бағытын «бірден-бір дұрыс» деп дәлелдеуге ұмтылып, орталықтан қолдау алуға тырысқаны көрсетіледі.
Талқылауға сұрақ
Әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктерді ескермей жүргізілген саясаттың салдары қандай деңгейде ұлттық апатқа ұласады? Бұл тақырыпты дерек, куәлік және тарихи салыстыру арқылы талдаңыз.
Дереккөз және авторлық белгі
Оңтүстік Қазақстан облысы, Түлкібас ауданы, С. Сейфуллин атындағы жалпы білім беретін мектеп.
Тарих пәнінің мұғалімі: Мәуленқұлова Г.