Қыстырма сөзді тап
Сабақ тақырыбы: Қыстырма сөз
Бұл сабақ жоспары қыстырма сөздің сөйлемдегі қызметін жүйелі түсіндіруге, өткен тақырыппен байланыстыра отырып оқушының сауатты жазуы мен ойлау дағдысын дамытуға бағытталған.
Мақсаты
- Қыстырма сөздің сөйлем мүшесі болмайтынын және басқа да негізгі қасиеттерін тереңірек меңгерту.
- Өткен тақырып пен жаңа материалды ұштастыра отырып, сөздік қорын, жазу дағдыларын және ойлау қабілетін дамыту.
- Білімге құштарлықты және іздену мәдениетін арттыру.
Сабақ параметрлері
- Сабақ түрі
- Жаңа сабақ (интерактивті технология негізінде)
- Әдіс-тәсіл
- СТО технологиясы (сын тұрғысынан ойлау)
- Көрнекіліктер
- Сызбалар, кестелер, карта, дидактикалық материалдар
Сабақ барысы
Сабақ құрылымы кезең-кезеңімен ұйымдастырылып, оқушының белсенді қатысуына және талдау дағдыларының дамуына негізделеді.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушыларды сынып ережесіне сай отырғызу.
- Қауіпсіздік ережелерін еске түсіру және таныстыру.
- Қонақтардың келу мақсатын қысқаша айту.
II. Үй тапсырмасын тексеру
188-жаттығу
- Өлеңді жатқа айту.
- Бірыңғай мүшелерді табу.
- Қарамен берілген сөздің сөз табын анықтау.
- Оның алдына үтір қойылу себебін түсіндіру.
Ой шақыру стратегиясы
- М. Хакімжанова кім?
- Қандай шығармаларын білеміз?
Топтастыру стратегиясы
III. Өткен сабақты бекіту
«Ұяшық таңдау» әдісі арқылы негізгі ұғымдар қайталанады.
№1
Сөйлем мүшелері деген не?
№2
Сөйлем мүшелері нешеге бөлінеді?
№3
Тұрлаулы мүше деген не?
№4
Тұрлаусыз мүше деген не?
№5
Сөйлемнің бірыңғай мүшесі деген не?
№6
Бірыңғай мүшелердің жасалу жолдары қандай?
№7
Бірыңғай мүшеге қосымшалар қалай жалғанады?
№8
Мысалды талда.
№9
«Самал диктантты таза, сауатты жазды.» — сөйлемін талда.
№10
Бірыңғай мүшенің тыныс белгілері.
IV. Жаңа сабақ
Ребус шешу: жаңа тақырыптың кілті ретінде «Қыстырма сөз» ұғымы ашылады.
Сұрақ-бағдар: «Балалар, қыстырма сөз дегенді естігендерің бар ма? Бүгінгі сабақта осы тақырыпты толық түсіндіреміз.»
Тақтадағы кестелер арқылы қыстырма сөздердің негізгі белгілері көрсетіліп, мағынасына қарай топтастырылатыны түсіндіріледі (кесте №4–№5).
V. Оқулықпен жұмыс
Оқулықтың 61–62-беттері бойынша мысалдар талданады. Оқушылар кестеге сүйене отырып, қыстырма сөздің қай түріне жататынын анықтайды (кесте №6).
А) Ереже шығару
- Қыстырма сөз деген не?
- Мағынасына қарай нешеге бөлінеді?
- Қыстырма сөз 2–3 сөзден құрылуы мүмкін екені қорытындыланады.
VI. Дәптермен жұмыс
B) Көркем жазу минуты
Жж Жж Жж Жж
Жамбыл, жолбарыс, жеңіс, жусан, жайнасын
Жаттығулар
190-жаттығу
- Сөйлемдерді оқып, қыстырма сөздерді тап.
- Қыстырма сөздердің қандай мағына үстеп тұрғанын анықта.
- Қыстырма сөз сөйлемнің қай жерінде кездесетінін белгіле. Қандай заңдылық байқадың?
191-жаттығу
- Өлеңді мәнерлеп оқы. Қыстырма сөзді тап.
- Өлең не туралы? Қыстырма сөзді алып тастаса, сөйлем мағынасы өзгере ме?
- «Ақып Мұғаджар» деген тіркесті ойлау/ойламау себебін мәтін бойынша түсіндір.
192-жаттығу
Сөйлемдерді көшіріп жазып, қыстырма сөздің астын сыз.
Картамен жұмыс
Ақын туралы қысқаша дерекпен жұмыс жүргізіледі (кесте №7 және карта материалдары негізінде).
VII. Бекіту
Топтық жұмыс арқылы қыстырма сөздерді қолдану дағдысы бекітіледі.
I топ
Жатқа жазу тапсырмасы.
II топ
Жаңылтпаш айту/құрастыру.
III топ
«Біріншіден, екіншіден…» сөздерімен сөйлем құрау, қыстырма сөзді жатқа айту.
VIII. Қорытынды
Дидактикалық тапсырмалар
Бір оқушы тақтада орындайды, қалғандары нәтижені талқылап, толықтырады.
Өзара сұрақ алмасу
- Бүгін не өттік?
- Мысал келтір.
- Қыстырма сөз мағынасына қарай нешеге бөлінеді?
- Қандай тірек сөздермен жұмыс жасадық?
- Бірыңғай мүше деген не? Мысал келтір.
IX. Үй тапсырмасы
- 193-жаттығу — тапсырмасын орындау (түсіндірме беріледі).
- Ережелерді пысықтау, ереже дәптерімен жұмыс.
X. Бағалау
Оқушылардың жұмысы рейтингілік бағалау жүйесі бойынша бағаланады. Белсенділік, дәлелді жауап және жазба жұмысының сауаттылығы ескеріледі.