Қазақша рефераттар

Бала тәрбиесіне арналған асыл сөздерге тоқталу

Пікірталас Отбасы тәрбиесі Салт-дәстүр

Тақырып: «Үйінде ұл-қызы бардың, көгінде жұлдызы бар»

Бала тәрбиесі — тек бір отбасының ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ, абыройлы міндеті. Қай елде, қай кезеңде болмасын, ұрпақ тәрбиесіне ерекше мән берілген. Өйткені бүгінгі бала — ертеңгі елдің тірегі.

Адам өміріндегі тәрбиенің негізгі ұйытқысы — ата-ана мен мектеп. Перзенттің болашағын ойлау, оны адам етіп тәрбиелеу — адам баласын өзге тіршілік иелерінен даралайтын қасиет.

Мақсаты

  • Ата-аналарды қатыстыра отырып, олардың үлгісі мен ықпалы арқылы оқушыларды ата-анасын сыйлауға, құрметтеуге тәрбиелеу.
  • Ата-ана, ұстаз және оқушы арасындағы ынтымақты нығайту.
  • Әдет-ғұрып пен салт-дәстүр арқылы оқушылар бойында асыл адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру.

Көрнекілігі

Отбасы, ата-ана, тәрбие және салт-дәстүр туралы нақыл сөздер, қанатты ойлар.

Құрылымы

  1. Ұйымдастыру
  2. «Сан сұраққа саяхат»
  3. «Ұрпақ үшін тыйым сөздердің пайдасы бар ма?» (талқылау)
  4. Ата-аналардан тілек алу

Кіріспе сөз: тәрбие — берік іргетас

Ұлағатты ұстаздар, ардақты ата-аналар және оқушылар! Бала тәрбиесіне жауапкершілікпен қарау — болашаққа салынған ең сенімді инвестиция. «Болашақ», «келешек» деген ұғымдардың өзегінде — ұрпақ тағдыры жатыр.

Әл-Фараби: «Адамға ең әуелі білім емес, тәрбие берілуі керек. Тәрбиесіз берілген білім — адамзаттың қас жауы, ол келешекте өміріне апат әкеледі».

Осы ойға сүйенсек, әр ата-ана тәрбие мәселесіне саналы түрде бет бұруы қажет. Ұрпақ тәрбиесіне мүдделілігін сөзбен ғана емес, ісімен де дәлелдеуі маңызды. Нәтиже — бірлік пен ынтымақта.

Бүгінгі пікірталасымызда бала тәрбиесіне қатысты ой бөлісіп, отбасы мен мектептің ортақ жауапкершілігін айқындаймыз.

I. «Сан сұраққа саяхат»: ой қозғайтын сауалдар

Ата-аналарға арналған сұрақтар

  1. «Тәрбиенің ең тамаша мектебі — отбасы» деген пікірмен келісесіз бе? Неліктен?
  2. Отбасындағы тәрбиені «ұл тәрбиесі» және «қыз тәрбиесі» деп бөліп қарастыру қажет деп ойлайсыз ба?
  3. Кейде ана баласының теріс қылықтарын әкесінен жасырып жатады. Бұған көзқарасыңыз қандай?
  4. «Қыз тәрбиесі — ананың, ұл тәрбиесі — әкенің ғана міндеті» деген пікірді қолдайсыз ба? Неге?
  5. «Үйінде ұл-қызы бардың, көгінде жұлдызы бар» деген сөзді оқушыларға қалай түсіндірер едіңіз?

Оқушыларға арналған сұрақ

Бақыт дегенді қалай түсінесіздер? Ойыңызды мысалмен дәлелдеуге тырысыңыз.

Қосымша ой: Бақыттың бастауы — отбасы ішіндегі сыйластық, түсіністік және жауапкершілік.

Ата-аналарға: отбасы бақыты туралы ой

«Адам баласының ажары да, бақыты да — отбасынан басталады» деген сөз бар. Ендеше, сіздіңше, «отбасы бақыты» және «ата-ана үшін бала бақыты» деген не?

Қоғамдық ой: дәстүр, ертегі, экран әсері

Б. Момышұлының алаңдаушылығы

Бауыржан Момышұлы: «Жаудан да, даудан да қорықпаған қазақ едім. Енді қорқынышым көбейіп жүр: бесікке бөлемеген, бесігі жоқ елден қорқам. Немересіне ертегі айтып беретін әжелердің азаюынан қорқам. Дәмді, дәстүрді сыйламайтын балалар өсіп келеді… Үйреніп жатқан бала жоқ, үйретіп жатқан әке-шеше жоқ…»

Бұл ой бүгін де өзектілігін жоғалтқан жоқ. Сіз бұл мәселе туралы қандай пікір айтар едіңіз?

Ы. Алтынсарин: ертегінің тәрбиелік қуаты

Ы. Алтынсарин: «Бала кезде үш жастан он екі жасқа дейін әр адам өз рухани дамуына қажетті нәрсенің бәрін де ертегіден алады».

Ертегіде жақсылық пен жамандық, батырлық пен жауыздық, қорқыныш пен әділетсіздік қатар суреттеледі. Ең маңыздысы — қиындықтан шығудың жолы, әділдіктің жеңісі көрсетіледі.

Алайда бүгінде ертегі оқудан гөрі экрандағы атыс-шабысқа қызығатын балалар көбейіп келеді. Мамандардың пікірінше, балалар мен жасөспірімдер — телеаудиторияның ең белсенді бөлігі: әрбір бала уақытының шамамен 30%-ын экран алдында өткізеді. Орта есеппен мектепке дейін 5 000 сағат, мектеп бітіргенше 19 000 сағат теледидар көреді деген дерек айтылады.

Осыған қатысты сіздің қосар ойыңыз бар ма? Үйдегі ақпараттық орта қандай болуы керек?

II. Тәрбие өзегі: тыйым сөздердің мәні

Халқымыздың тыйым сөздері — қысқа да нұсқа тәрбие құралы. Ол әдептілікке, қауіпсіздікке, тазалыққа, үлкенді сыйлауға және жауапкершілікке баулиды.

Оқушыларға тапсырма

Төмендегі тыйым сөздердің мағынасын өз түсінігіңізбен айтып беріңіз:

  • Тізеңді құшақтама.
  • Үйді айналып жүгірме.
  • Үйге жүгіріп кірме.
  • Табалдырыққа отырма.
  • Есікке керілме.
  • Малды теппе.
  • Ақты төкпе.

Егер түсінбеген сөздеріңіз болса, ата-аналардан сұрап, бірге талқылайық.

Талқылау сұрағы

«Ұрпақ үшін тыйым сөздердің пайдасы бар ма?» Тыйым сөздер баланың мінезі мен мәдениетіне қалай әсер етеді?

  • Әдеп нормалары қалай қалыптасады?
  • Қауіпсіздік пен сақтыққа үйрете ме?
  • Үлкенді сыйлау мен жауапкершілікті күшейте ме?

III. Ата-аналардан тілек: ортақ ниет, ортақ бағыт

Ата-аналардан бір-біріне және балаларға арнап қысқа тілек айту ұсынылады. Бұл — отбасылық жылулықты арттырып, бірлікке үндейтін ізгі дәстүр.

Қорытынды сөз

М. Жұмабаев: «Жас бала — жас бір шыбық: жас күнінде қай түрде иіп тастасаң, есейгенде сол иілген күйінде қатып қалады».

Демек, халық педагогикасына сүйене отырып, баланы патриоттыққа тәрбиелеу, отансүйгіштік пен ұлттық намысын ояту — маңызды міндет. Елдің дамуы үшін де бұл мәселенің орны айрықша.

Сондықтан ұрпақ тәрбиесінде ата-ана мен мектеп бірлесе әрекет еткенде ғана жүгіміз жеңілдеп, көкжиегіміз кеңейеді.

Қорытынды қағида

Тәрбие — ортақ жауапкершілік.

Алғыс

Уақыт бөліп келгендеріңізге көп рақмет.