Майлықожа Сұлтанқожаұлының шығармалары тағлымдық шығарма екенін түсіндіру
Күнделікті сабақ жоспары (Қазақ әдебиеті, 10-сынып)
Бұл жоспар ХІХ ғасыр әдебиеті және қазақ поэзиясындағы көрнекті тұлғаларды оқытуға бағытталған. Негізгі назар — Майлықожа Сұлтанқожаұлының өмірі мен шығармашылығы.
Тақырыптар
- ХІХ ғасыр әдебиеті
- Дулат Бабатайұлы
- Махамбет Өтемісұлы
- Абыл Тілеуұлы
- Майлықожа Сұлтанқожаұлы
Сабақ туралы
- Сабақтың тақырыбы
- Майлықожа Сұлтанқожаұлы
- Сабақтың түрі
- Аралас сабақ
- Сабақтың әдістері
- Сұрақ-жауап, дамыта оқыту
- Көрнекілігі
- Кітаптар, слайдтар
- Пәнаралық байланыс
- Тарих
Сабақтың мақсаты
Түсіндіру
Майлықожа Сұлтанқожаұлы шығармаларының тағылымдық сипатын таныту, негізгі идеяларын талдату.
Тіл дамыту
Оқушылардың сөйлеу мәдениетін жетілдіру, шешендік өнерге баулу.
Дағды қалыптастыру
Білімді бақылау арқылы мәнерлеп оқу дағдыларын нығайту, ойды жүйелі жеткізуге үйрету.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, түгелдеу.
- Оқу құралдарын тексеру, сынып тазалығына назар аудару.
- Оқушылардың зейінін сабаққа шоғырландыру.
2) Үй тапсырмасын пысықтау
Үйге берілген тапсырма сұралады. Өткен тақырып бойынша төмендегі сұрақтар арқылы білім тексеріледі:
- Абыл Тілеуұлының жинақтары қандай атпен жарық көрді?
- Қандай айтыстарын білесіңдер?
- Қандай жырларды жырлап жеткізген?
3) Жаңа сабақты түсіндіру: Майлықожа Сұлтанқожаұлы
Өмірбаяны
Майлықожа Сұлтанқожаұлы 1835 жылы Шымкент облысы, Сарыағаш ауданында дүниеге келген. 14 жасында әкесінен айырылып, жоқшылық пен мұқтаждықты көп көрген. Жастайынан өлең айтуға машықтанып, ақындық жолын ерте бастаған.
Шығармашылық бағыты
Ақын қарапайым халықтың күйзелісін, махаббат еркіндігін жырлап, адал еңбекке үндеген. «Жігіттің көркі — өнері» және «Жақсылардан шыққан сөз» шығармаларында терең ой, сыншыл көзқарас айқын көрінеді.
Дәстүр және ықпал
Майлықожа қазақ ақындық дәстүрін жалғастырған. Шығыс әдебиетінің үлгілерімен жақсы таныс болуы оның шығармашылық өрісін кеңейтіп, сөз саптау мәдениетін байытқанын аңғартады.
Ақынның өнеге туралы толғанысы:
... Мәлім болған халыққа,
Өтірік емес анық та,
Өнер алды — тіл еді.
Сарттан өткен Науаи
Тілдің кәусар гүлі еді.
Парсыда еткен Фирдоуси,
Заманында дүр еді.
Не жүйрік келіп дүниеге,
Аяқтарын тіреді.
Қарсыласқан хандарға
Үзеңгісін шіреді...
Бәрі де өтті дүниеден,
Бәрі де өтті дүниеден,
Адам бар ма оларды
Есіткенде күймеген, —
Кітаппен жұмыс
Майлықожа Сұлтанқожаұлының толғауларын мәнерлеп, нақышына келтіріп оқу.
4) Білімді бекіту
Өтілген тақырып бойынша қорытынды сұрақтар:
- Майлықожа қай жылы дүниеге келген?
- Қандай толғауларын білесіңдер?
5) Білімді бағалау
Оқушылардың жауаптары мен сабаққа белсенді қатысуына қарай білімдері бағаланады.
6) Үй тапсырмасы
Оқу
Майлықожа Сұлтанқожаұлының өмірі мен шығармаларын оқып келу.
Қайталау (6–10)
6, 7, 8, 9, 10-сабақтарды қарау.
Қайталау (11–15)
11, 12, 13, 14, 15-сабақтарды қарау.
Қайталау (16–20)
16, 17, 18, 19, 20-сабақтарды қарау.