Қазақ хандығының ыдырай бастауы
Сабақ туралы мәлімет
Мектеп
Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, №45 «Ақ Орда» мектеп-гимназиясы
Пән мұғалімі
Тарих пәні мұғалімі Есмұхамедов Сәкен Мұхамедқалиұлы
Сынып
Қазақстан тарихы, 8-сынып
Сабақтың тақырыбы
XVIII ғасырдың бірінші ширегіндегі Қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы
Сабақтың мақсаты
- XVIII ғасырдың бас кезіндегі Қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы туралы жалпы түсінік қалыптастыру, осы кезеңде Ресей мен Қазақ хандығы мүдделерінің жақындасу себептерін түсіндіру.
- Құжат деректерімен жұмыс істей отырып, басты назар аударатын тұстарды анықтау, деректерді салыстырып, қорытынды жасауға үйрету.
- Өз халқының тарихына құрметпен қарауға тәрбиелеу.
Ұйымдастыру және ресурстар
Сабақтың түрі
Аралас
Әдісі
Интерактивті
Көрнекілік
Қазақстанның XVIII ғасырдың I ширегіндегі картасы, сызбалар
Нәтиже
Талдау, салыстыру, қорытынды жасау дағдыларын дамыту
Негізгі ұғымдар
Сабақтың барысы
- 1 Ұйымдастыру кезеңі.
- 2 Оқу құралдарын тексеру және түгелдеу.
- 3 Хабарлама: ел жаңалықтарына қысқаша шолу жасату.
Үй тапсырмасын қайталау
Үй тапсырмасын сұрау барысында практикалық жұмыс ұйымдастырылады: картамен жұмыс және терминдер бойынша диктант. Негізгі бағыттар: қазақтардың саны мен орналасуы, жүздердің аумағы және басқа да тақырыптық мәліметтер.
Ескерту
Бұл кезең оқушылардың алдыңғы білімін нақтылап, жаңа тақырыпты қабылдауға дайындық жасайды.
Жаңа тақырыпты оқытудың жоспары
- 1 XVIII ғасырдың бас кезіндегі Тәуке ханның ішкі және сыртқы саясаты.
- 2 Қазақ хандығының ыдырай бастау себептері.
- 3 Қазақстан аумағына сыртқы қауіптің күшеюі және жоңғар шапқыншылығы.
- 4 Қазақтардың жауға тойтарыс беру әрекеттері.
- 5 Қазақтардың қару-жарағы мен әскери дәстүрлері.
Алдыңғы білімді белсендіру (7-сынып материалдары)
Оқушылардың ойлау қабілетін дамыту мақсатында 7-сыныптағы «Қазақстанның орта ғасырлар тарихы» курсынан осы тақырыпқа тікелей қатысты сұрақтар қойылады. Бұл сұрақтар жаңа тақырыпты түсінуге негіз болады.
Қайталау сұрақтары
- 1680–1715 жылдары Қазақ хандығын кім басқарды?
- Тәуке хан қабылдаған «Жеті жарғы» заңдар жинағының тарихи маңызы қандай?
- Жоңғар хандығы қашан құрылды? Жоңғар билеушілерінен кімдерді атай аласыңдар?
- XVI ғасырдағы қазақ-орыс қатынастарының қандай ерекшеліктері болды?
Түсіндіру бағыты
Оқушылардың жауаптарын тыңдағаннан кейін, XVI ғасырдың соңы мен XVII ғасырда Ресейдің қазақ жеріне ерекше назар аудара бастағаны түсіндіріледі. Бұл үрдіс, біріншіден, Ресейдің саяси, сауда және әлеуметтік-экономикалық дамуына, екіншіден, орыс мемлекетінің Орталық Азия елдерімен экономикалық және дипломатиялық байланыс орнатуға ұмтылуына байланысты болды.
Тапсырма: хронологиялық кесте
Сабақты түсіндіру барысында оқушылардың назарын шоғырландыру және оқиғалар арасындағы байланысты нақтылау үшін хронологиялық кесте толтыру тапсырмасы беріледі.
Кестені толтыруға арналған үлгі
| Жыл/кезең | Оқиға | Маңызы/нәтижесі |
|---|---|---|
| — | — | — |
| — | — | — |
| — | — | — |
Ескерту: кестеге сабақ барысында аталған негізгі даталар мен оқиғалар енгізіледі.