Қай күні менің тәмамдалады дастаным
Поэзия, менімен егіз бе едің? (9-сыныпта өткен поэзия кеші)
Бұл кеш жыр дүлдүлі, ақиық ақын, «ғасыр ақыны» атанған Мұқағали Мақатаевтың шығармашылығына арналды. Іс-шара мазмұны ақын өлеңдерінің тереңдігін танытып, оқушылардың поэзияға жақын болуына бағытталды.
Білімділік мақсаты
Мұқағали өлеңдерінің мазмұнын терең ұғындыру.
Тәрбиелік мақсаты
Ақын шығармалары арқылы елін, туған жерін, Отанын сүюге, адамгершілікке, мейірімділікке, тіл мен сөз өнерін қадірлеуге тәрбиелеу.
Дамытушылық мақсаты
Поэзияға сүйіспеншілікті арттыру, сөйлеу мәдениетін қалыптастыру, ақын өлеңдерін сүйе білуге үйрету.
Кештің форматы мен көрнекілігі
Түрі
Поэзия кеші
Көрнекілігі
- Ақын портреті, баннердегі слайдтар
- Тірі дауыста оқылған өлең үзінділері
- Ақын туралы естеліктер мен бағалар
- Кітап көрмесі
Жүргізушілер
- 1-жүргізуші
- Құттыбаева Әйгерім
- 2-жүргізуші
- Амангелдина Ақерке
1-жүргізуші
Қайырлы күн, құрметті көрермендер!
2-жүргізуші
Армысыздар, ардақты қонақтар, ұстаздар мен оқушылар! «Поэзия, менімен егіз бе едің?» атты Мұқағали Мақатаев поэзия кешіне қош келдіңіздер! Кешті бастамас бұрын ақынның өмірі мен шығармашылығына арналған слайд-суреттеме ұсынылды.
Мұқағали Мақатаев: өмір жолы мен рухани өзек
Мұқағали Мақатаев 1931 жылы 9 ақпанда Алматы облысының қазіргі Райымбек ауданындағы Қарасаз ауылында дүниеге келді. Әкесі колхозда сушы, шалғышы болып еңбек еткен қарапайым шаруа адамы еді. Әкесі майданға аттанғанда Мұқағали небәрі он жаста болатын. Соғыс талай ұрпақтың алаңсыз күлкісін ұрлағандай, Мұқағали да тағдырдың ащы дәмін ерте татты.
Нағиман ананың айтуынша, үйдің тұңғышы болғандықтан, Мұқағали әжесі Тиынның бауырында өсіп, анасын жеңге есебінде таныған. Ақын әжесін ерекше құрметтегенін өз өлеңінде де айқын сездіреді:
Әже, сен бірге жүрсің меніменен,
Өліге мен өзіңді телімегем.
Ақ кимешек көрінсе, сені көрем,
Ақ кимешек жоғалса... нені көрем...
Естелік пен бағалау: ақынның өз үні
Айтылар естеліктер мен туралы,
Біреулер жан еді дер өр тұлғалы.
Біреулер тұлпар еді деуі мүмкін,
Бүтінделмей кеткен бір ер-тұрманы.
Ақын туралы естеліктер де, пікірлер де айтылды. Мұқағали жырларын үлкен де, кіші де сүйсіне оқиды. Өлеңдердің өміршеңдігі — мағынасы мен терең мазмұнында, жүрекке қона кетер қарапайымдылығында.
Ақынның өз сөзімен айтқанда: өлеңдер жеке тұрғанда бөлек-бөлек көрінгенімен, біріктіріп қарасаң — басы мен аяғы бар тұтас бір поэма іспетті; ол кейде күлімдеген, кейде түңілген жанның даусы сияқты.
Көрініс
Қыздар тобының орындауында би ұсынылды.
Еңбек, қызмет, шығармашылыққа адалдық
Орта мектепті интернатта жатып бітірген Мұқағали еңбекке ерте араласты: ауылдық кеңесте хатшы болды, жеті жылдық мектепте мұғалімдік етті. Кейін республикалық радиода дикторлық қызмет атқарды. 1962 жылы Алматыға көшіп келіп, «Социалистік Қазақстан» газетінде, «Мәдениет және тұрмыс» журналында, сондай-ақ «Жұлдыз» журналында жұмыс істеді.
Сырым да осы, жырым да осы, алдыңда,
Байқашы бір бықсыдым ба, жандым ба?
Махаңдар жоқ, Махаңдардың сарқыты —
Мұқағали Мақатаев бар мұнда!
Ерте басталған өлеңге құштарлық
Анасының естелігіне сүйенсек, Мұқағали 14–15 жасынан-ақ өлеңге шындап ден қоя бастаған. Төбесі аласа тамға қалың кітаптарды үйіп қойып, шаршамай-шалдықпай оқумен болған.
Әдеби ишара
«Мен өскен лашық — бір бөлме» тақырыбы арқылы ақынның балалық кеңістігі мен рухани кеңдігі сабақтастырыла айтылды.
Қарасаздан басталған жыр: табиғат пен туған жер
Жыр басы Қарасаздан басталған ақын поэзиясы бүгін де жаңғырып тұр: ән болып қалықтайды, жыр болып жұлдыздармен сырласады. Кеш барысында ән орындалып, өлең жолдары оқылды.
Мұқағали жырларының тақырыбы сан алуан. Әр өлең — өз алдына бір әлем. Табиғат аясында туған ақынның туған жер мен табиғатты жырлауы — перзенттік парыз. Ақынның туған елі мен жеріне арналған өлеңдері — осы сезімнің жарқын айғағы.
Кеште аталған шығармалар
- «Құмған алған» (ән)
- «Алыс болып барасың, ауыл, маған»
- «Туған жерге»
Асығыс жүрек, адалдық және поэзиямен егіздік
Алғашқы жыр жинағы жарық көргенде Мұқағали 33 жаста еді. Ал ғұмырдың өлшеулі екенін сезгендей, ақын жүрегі алабөтен асығады:
Қай күні менің тәмамдалады дастаным?
Бітпесе екен, жаңада ғана бастадым...
Үлкен қалада үйсіздік пен күйсіздік қиындығын көрсе де, қызметі жиі ауысса да, Мұқағали поэзияға деген шексіз махаббатына адал қалды. Ол таңның алауынан, таудың қарауытқан көлеңкесінен, бұлақ пен бақтан, алаң мен шырақтан, от пен жалаудан, тіпті жоғалған замандардан да — өзіне тыныс болатын поэзияны іздеді.
«Поэзия! Менімен егіз бе едің? Сен мені, сезесің бе, неге іздедім?» деген жолдар ақынның поэзиямен табиғи тұтастығын аңғартады. Сол жырларымен ол қазақ оқырманының жүрегінен орын алып, жыр сүйер қауымның рухани темірқазығына айналды.
Қорытынды бөлім
Кеш соңында «Поэзия» өлеңі оқылып, Мұқағали әлемінің өзегі — сөздің киесі, адамдықтың биігі, туған жерге деген махаббат — қайтадан жаңғырды.