Өлеңдегі түлкі мен бүркіттің арпалысын бейнелейтін тармақтарды тап, оқы
Сабақ туралы мәлімет
Өтетін орны
Маңғыстау облысы, Боранқұл ауылы
Пән
Қазақ тілі мен әдебиеті
Мұғалім
Жолдасқали Мөлдір І.
Сабақ түрі
Панорамалық сабақ
Тақырып және ұран
Сабақтың тақырыбы
Абай Құнанбаев — «Қансонарда бүркітші шығады аңға»
Сабақтың ұраны
«Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы, ерінбе».
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларды бұрынғы қазақ ауылындағы аңшылық өнерімен таныстыру. Өлеңнің көркемдігін және шебер бейнелеу тәсілдерін алты бағыт арқылы айқындау.
Дамытушылық
Оқушылардың есте сақтау қабілетін дамыту; ізденімпаздыққа, байқампаздыққа баулу; ой-өрісін кеңейту.
Тәрбиелік
Аңшылықтың кәсіптік маңызымен қатар, саятшылық өнердің адам көңіл күйіне әсерін сезіндіру. Құс салу, ит жүгірту сияқты түрлерін ақынның көңіл күйімен байланыстыра оқушы жүрегіне жеткізу, эстетикалық сезімін ояту, адамгершілікке және еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Құрал-жабдық және байланыс
Көрнекілік
- Абайдың портреті
- Шығармалар жинағы
- Техникалық құралдар
- Сөздік
Пәнаралық байланыс
- Бейнелеу өнері
- Ұлттық көрініс, салт-дәстүр
Қолданылатын әдістер
- Топтастыру стратегиясы
- Сатылай кешенді талдау
- Баяндау
- Мәнерлеп оқу
- Сұрақ-жауап
- Ой түйіндеу
Жаңа сабақ
1) Ой қозғау
Оқушылардың бұрынғы білімін белсендіру үшін төмендегі сұрақтар қойылады:
- Абай қай жылдары өмір сүрді?
- Ақынның жыл мезгілдеріне байланысты жазған өлеңдері қандай?
- Біз танысқан қара сөздерінен нені еске түсіреміз?
2) Мағынаны тану
Өлеңді мәнерлеп оқу ұйымдастырылады. Оқулықтағы сөздер бойынша сөздік жұмысы жүргізіледі.
Сөздік
- Қансонар
- Жаңа жауған қардың үстіндегі ақ із, алғашқы қарлы шақ.
- Ғанибет
- Қызық, тамаша.
- Томаға
- Бүркіттің екі көзіне кигізілетін бас киім.
- Қаса
- Айрықша сұлу, көркем.
- Үйірімен үш тоғыз
- Олжа беру, қанжығаға байлау (сый-сияпат өлшемі).
- Сегіз найза
- Бүркіттің тырнақтары.
- Қырық пышақпен қыржаңдап
- Түлкінің тісін қайрап, айбат шегуі.
- Қырдан
- Алыстан.
Ой түйіні
Құсты қолға үйретіп, баулитын адам — құсбегі. Ол қыранды аңға салып, түлкі алады. Абай қыс мезгіліндегі алғашқы қардың сұлулығын аңшылар әрекетімен ұштастыра отырып, саятшылықты өнер деңгейінде бейнелейді.
3) Топтастыру
Аңшылық — кәсіп.
«Қыран құс не алмайды салса баптап» деген ой еңбектің, машықтың және дәлдіктің құнын айқындайды.
Негізгі қасиеттер
- Е — еңбекқорлық
- Ң — ептілік
- Ш — мергендік
- Ы — шапшаңдық
- Л — шеберлік
- Ы — қырағылық
- Қ — сәттілік
4) Қарама-қарсы элементтер
Өлеңнің көркемдігі — оның тілінде. Зейнолла Қабдолов айтқандай, өлеңдегі әр сөз адамның жан дүниесімен, көңіл күйімен, сезім толқындарымен өзекті байланысады.
Тапсырма
Өлеңдегі түлкі мен бүркіт арпалысын бейнелейтін тармақтарды тауып, оқыңыз.
Біреуі көк, біреуі — жер тағысы,
Адам үшін батысып қызыл қанға.
Қар аппақ, бүркіт — қара, түлкі — қызыл,
Ұқсайды қоса сұлу шомылғанға.
Күтілетін жауап
Оқушылар ақ, қара, қызыл түстерін, сондай-ақ жер тағысы мен көк тағысы ұғымдарын бөліп көрсетеді. Осы контраст арқылы ақын көріністің әсерін күшейтеді.