Қазақша рефераттар

Жаңа сабақ табиғат зоналары

Сабақтың тақырыбы: Африканың табиғат зоналары

Мақсаты

  • Білімділік: Африканың географиялық орнының ерекшеліктерін түсіну; материк жағалауындағы мұхиттар мен теңіздерді картадан таба білу; материктің табиғат зоналарын анықтау.
  • Дамытушылық: Оқушылардың есте сақтау қабілетін дамыту, дүниетанымдық көзқарасын қалыптастыру, қызығушылығы мен белсенділігін арттыру.
  • Тәрбиелік: Ұжымдық қарым-қатынас, ынтымақтастық және бірлікке тәрбиелеу.

Сабақ сипаттамасы

Сабақ түрі:
аралас сабақ
Әдістері:
сұрақ-жауап, кесте, тест, сөзжұмбақ
Көрнекілігі:
оқулық, карта, суреттер

Жұмыс форматы

Сабақ ұйымдастыру, үй тапсырмасын пысықтау, жаңа тақырыпты меңгерту және қорытынды тест арқылы білімді бекіту кезеңдерінен тұрады.

карта кесте тест сөзжұмбақ

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушыларды түгендеу.
  • Сыныптың назарын сабаққа аудару, жұмысқа бағыттау.

II. Үй жұмысын сұрау: «Африкаға саяхат»

Оқушыларға Африкадағы өзен, көл және ел атаулары жазылған карточкалар таратылады. Әрбір нысан аталған сайын, сол карточкадағы оқушы ретімен сұрақтарға жауап береді.

1) Зерттелу тарихы

Зерттеушілер және олардың зерттеген аймақтары:

  • Әбу ибн Баттута — зерттеген жерлері бойынша талқылау.
  • Васко да Гама — Африка жағалаулары мен теңіз жолдары.
  • Давид Ливингстон — ішкі аудандар, көлдер мен сарқырамалар.
  • В. В. Юнкер — зерттеу бағыттары бойынша сұрақ-жауап.
  • Н. И. Вавилов — мәдени өсімдіктердің шығу тегі, Эфиопия.

2) Географиялық нысандарды қайталау

  • Шеткі нүктелері: солтүстігі, оңтүстігі, батысы, шығысы.
  • Ірі аралдары және ең үлкен түбегі.
  • Ірі қазаншұңқырлары мен ірі шығанақтары.
  • Ірі таулары және негізгі жер бедері ерекшеліктері.

3) Пайдалы қазбалар (қайда таралған?)

Пайдалы қазбалар Орналасқан жерлері
Тас көмір, алтын, платина, алмас Карта бойынша анықтау және дәлелдеу.
Мұнай, газ Солтүстік және батыс жағалаулық аймақтармен байланыстыру.
Темір, хромит, марганец Негізгі кен аудандарын картадан көрсету.
Уран, боксит Таралу заңдылығын талқылау.

4) Климат пен өзен жүйелері

  • Африка климаты: жылу мен ылғалдың таралуына әсер ететін факторларды атау.
  • Климаттық белдеулер: картадан белдеулерді көрсету.
  • Өзен алаптары: өзендердің қай мұхит алаптарына бөлінетінін анықтау.

5) Сәйкестендіру тапсырмасы

Нысандарды тиісті ұғымдармен сәйкестендіріңіз.

  • 1. Ніл
  • 2. Мадагаскар
  • 3. Танганика
  • 4. Африка
  • 5. Кап
  • 6. Үнді
  • 7. Тугела
  • 8. Килиманджаро
  • A) жанартау
  • Ә) көл
  • Б) материк
  • В) мұхит
  • Г) сарқырама
  • Д) тау
  • Е) өзен
  • Ж) арал

6) Қысқа тапсырмалар

  • Ең терең көл және ең үлкен көл туралы сұрақтар.
  • Ірі сарқырамалар: картадан көрсету, атауларын айту.
  • «Адасқан әріптер»: анта, окног, ачд (сөздерді қалпына келтіру).

7) «Сандар сөйлейді»

  • 30,3 млн км² — Африканың аумағы.
  • 6671 км — маңызды көрсеткіш ретінде талқылау.
  • 5 тонна — тақырыпқа сай дерек ретінде түсіндіру.
  • 4–7 м — табиғи нысандармен байланыстыру.

Ескерту: кей деректерді карта/оқулықпен нақтылап, түсіндіріп бекіту ұсынылады.

8) Сөзжұмбақ: «Африка»

  1. Африкадағы құмды дауылды қалай атаймыз?
  2. Африкадағы тұяқты жануар.
  3. Кеуіп қалған арналар қалай аталады?
  4. Африкадағы жағалық шөл.
  5. Шығыс Африкадағы ұлттық парк.
  6. Шөлді аймақтарда құрма пальмасы өсетін жерлер қалай аталады?

III. Жаңа сабақ: Табиғат зоналары

Жұмыс бағыттары

  1. Картамен және оқулықтағы табиғат зоналары картасымен танысу.
  2. Оқулықпен жұмыс: зоналардың негізгі белгілерін талдау.
  3. Кестемен жұмыс: әр зонаны жүйелеу.

Табиғат зоналарын салыстыру кестесі

Реті Табиғат зонасы Жер бедері Климаты Өсімдіктері Жануарлары
1 Ылғалды экваторлық орман Картамен толтырылады Картамен толтырылады Картамен толтырылады Картамен толтырылады
2 Саванналар мен сирек ормандар Картамен толтырылады Картамен толтырылады Картамен толтырылады Картамен толтырылады
3 Тропиктік шөлдер Картамен толтырылады Картамен толтырылады Картамен толтырылады Картамен толтырылады
4 Субтропиктік қатты жапырақты ормандар мен бұталар Картамен толтырылады Картамен толтырылады Картамен толтырылады Картамен толтырылады

IV. Сабақты қорытындылау: тест сұрақтары

Төмендегі тест сұрақтары арқылы тақырып бойынша негізгі ұғымдар бекітіледі. Әр сұрақта бір дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. 1. Барлық дүние бөліктерінде орналасқан материк

    • A) Африка
    • B) Оңтүстік Америка
    • C) Еуразия

  2. 2. Африканың ең биік нүктесі

    • A) Килиманджаро
    • B) Аконкагуа
    • C) Джомолунгма

  3. 3. Әлемдегі ең үлкен шөл

    • A) Сахара
    • B) Намиб
    • C) Тар

  4. 4. Африканың ең үлкен аралы

    • A) Мадагаскар
    • B) Отты жер
    • C) Исландия

  5. 5. Секретарь құсы тіршілік ететін табиғат зонасы

    • A) Саванналар мен сирек ормандар
    • B) Тропиктік шөлдер
    • C) Ылғалды экваторлық ормандар

  6. 6. Құрлықтағы ең ірі жануар

    • A) Жабайы піл
    • B) Жираф
    • C) Африка түйеқұсы

  7. 7. Тек Африкада кездесетін құс

    • A) Марабу
    • B) Африка түйеқұсы
    • C) Марабу

  8. 8. Африканың ең үлкен көлі

    • A) Виктория
    • B) Танганьика
    • C) Тугела

  9. 9. Африканың ең терең көлі

    • A) Танганьика
    • B) Виктория
    • C) Тугела

  10. 10. Керіктер қай табиғат зонасында кездеседі?

    • A) Саванналар мен сирек ормандар
    • B) Субтропиктік қатты жапырақты ормандар
    • C) Тропиктік шөлдер

  11. 11. Танганьика көлін, Виктория сарқырамасын ашқан ғалым

    • A) Давид Ливингстон
    • B) Н. И. Вавилов
    • C) Васко да Гама

  12. 12. Адамдарға және жануарларға ұйқы ауруын жұқтыратын шыбын

    • A) Цеце
    • B) Пума
    • C) Гуана

  13. 13. Африканың суы ең мол өзені

    • A) Ніл
    • B) Амазонка
    • C) Миссисипи

  1. 14. Саванналар мен сирек ормандар зонасындағы ең ірі құс

    • A) Африка түйеқұсы
    • B) Койот
    • C) Ірі тотықұс

  2. 15. Тасты шөлдерді жергілікті халық қалай атайды?

    • A) Хамада
    • B) Гаруаны
    • C) Эверглейдс

  3. 16. Жауын-шашын мөлшері 10470 мм болатын қала

    • A) Дебунджа
    • B) Нью-Йорк
    • C) Аргентина

  4. 17. Килиманджаро жанартауының биіктігі

    • A) 5895
    • B) 6995
    • C) 58000

  5. 18. Африканың оңтүстігіндегі шеткі нүктесі

    • A) Ине мүйісі
    • B) Әльмади
    • C) Мерчисан

  6. 19. Материктегі ең ірі сарқырама

    • A) Тугела
    • B) Анхель
    • C) Ниагара

  7. 20. Африканың ең үлкен түбегі

    • A) Сомали
    • B) Ла-Плата
    • C) Арабия

  8. 21. Қай табиғат зонасында жаңбыр 6 айға дейін созылады?

    • A) Саванналар мен сирек ормандар
    • B) Субтропиктік қатты жапырақты ормандар
    • C) Тропиктік шөлдер

  9. 22. Материктегі жылдық орташа температура

    • A) 20°C
    • B) 25°C
    • C) 15°C

  10. 23. Афар ойысындағы көл

    • A) Ассаль
    • B) Балқаш
    • C) Титикака

  11. 24. Африка жағалауын шайып жатқан мұхиттар

    • A) Атлант және Үнді
    • B) Тынық және Атлант
    • C) Солтүстік Мұзды мұхит және Атлант

  12. 25. Эфиопияның қатты бидайдың отаны екенін анықтаған ғалым

    • A) Н. И. Вавилов
    • B) Давид Ливингстон
    • C) Христофор Колумб

V. Бағалау және үй тапсырмасы

Оқушыларды бағалау

Бағалау сабақ бойындағы жауап беру белсенділігіне, карта және кестемен жұмыс сапасына, сондай-ақ қорытынды тест нәтижесіне сүйеніп жүргізіледі.

Үйге тапсырма

«Африканың табиғат зоналары» тақырыбы бойынша қосымша деректер жинап, қысқаша хабарлама дайындау.

  • Әр табиғат зонасына кемінде 2 ерекшелік (климат, өсімдік, жануар) келтіру.
  • Картадан табиғат зоналарының таралуын көрсетуге дайындалу.