Қазақша рефераттар

ЖҚТБ - ғасыр дертіМақсаты

ЖҚТБ — ғасыр дерті

ЖҚТБ — қазіргі таңда адамзат үшін ең өзекті мәселелердің бірі. Бұл мәтіннің мақсаты — оқушыларға ЖҚТБ-ның зиянды жақтарын түсіндіру, оның алдын алу жолдарын жан-жақты меңгерту және зиянды әдеттерден барынша аулақ болуға шақыру.

ЖҚТБ-ның адам өміріне тигізетін кері әсерін ашып көрсете отырып, сана-сезімді тәрбиелеу, салауатты өмір салтын ұстануға азаматтық жауапкершілікті орнықтыру — ортақ міндет.

Негізгі ұғымдар

АҚТҚ

Адамның қорғаныш тапшылығының қоздырғышы (вирус). Бұл — инфекцияның себебі.

ЖҚТБ

Жұқтырылған қорғаныш тапшылығының белгісі. Бұл — иммундық жүйе қатты әлсірегендегі аурудың соңғы сатысы.

ЖҚТБ қандай жолмен жұғады?

Қан арқылы

  • Тікелей қан құйғанда.
  • Инелерді ауыстырмай, ортақ пайдалану кезінде.
  • Қанмен ластанған шприцті егу кезінде қолданғанда.
  • Қанмен ластанған өткір, кесетін немесе тесетін құралдарды пайдаланғанда.

Анадан балаға

  • Жүктілік және босану кезінде жұғуы мүмкін.
  • Ауру ананың сүті арқылы берілуі мүмкін.

Жыныстық жолмен

Қорғанусыз жыныстық қатынас кезінде бір адамнан екінші адамға жұғады.

Аурудан қалай сақтанған жөн?

  • Шаныштыру (егу) кезінде тек бір реттік, стерильді инені пайдалану.
  • Қан құю қажет болған жағдайда оның қауіпсіздігі тексерілгеніне көз жеткізу.
  • Бейберекет жыныстық қатынастан аулақ болу және міндетті түрде қорғану.

Маңыздысы: қауіпсіздік — тек медициналық мекемелердің емес, әр адамның жеке жауапкершілігі.

АҚТҚ жұқтырған адамда не байқалуы мүмкін?

  • Алғашқы кезеңде ауру белгілері білінбеуі мүмкін.
  • Өзін дені сау сияқты сезінуі ықтимал.
  • Вирусты басқа адамдарға жұқтыра алады.
  • 2–10 жыл бойы сырттай сау болып жүруі мүмкін.

ЖҚТБ-ның ықтимал белгілері

Ерте байқалуы мүмкін белгілер

  • Дене қызуының бір айдан аса көтерілуі.
  • Салмақтың айқын төмендеуі (дене салмағының 10%-дан астамы).
  • Іш өтуінің бір айдан аса созылуы.

ЖҚТБ толық жетілгенде

  • Қоздырғыштар (вирус) қарқынды көбейеді.
  • Қорғаныш (иммундық) жүйе қатты әлсірейді.
  • Адам ауыр жұқпалар мен асқынған науқастарға жиі шалдығады.
  • Ақырында өмірге қауіп төнеді.

АҚТҚ қалай берілмейді?

  • Жөтелгенде немесе түшкіргенде ауа арқылы.
  • Тамақ, су арқылы немесе қол алысқанда.
  • Тер немесе көз жасы арқылы.
  • Жүзу бассейнінде, моншада.
  • Ыдыс-аяқ, төсек-орын, киім-кешек және аяқ киім арқылы.
  • Құшақтасу және сүйісу арқылы.
  • Жәндіктер шаққанда.

Қорытынды ой

Денсаулық — шексіз бақыт, халқым менің.

Сондықтан көңіл аудар денсаулыққа.

Қолда барда біл оның қасиетін,

Күтіп, баптап, аяла әр уақытта.