Оқушылардың құрал - жабдықтарын түгелдеу
Мақсаты
Білімдік мақсат
Оқушыларға салқын және тәтті көжелер туралы жалпы түсінік беру, алған білімдерін жетілдіру және «Тамақтану мәдениеті» бөліміндегі дағдыларын нығайту. Дастархан сәнін келтіретін тағам дайындау өнерін үйрете отырып, дастархан әзірлеуді меңгерту.
Дамытушылық мақсат
Оқушылардың өз жұмысына қызығушылығын арттыру, теориялық білімді практикада қолдану дағдысын күшейту, қол шеберлігін, іскерлігін және аспаздық шеберлігін дамыту.
Тәрбиелік мақсат
Дастархан мәзірін жасау барысында тазалыққа, ұқыптылыққа, ұйымшылдыққа, жылдамдыққа және өзара көмекке баулу. Ас дайындау мәдениетін қалыптастырып, шеберлікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
Құрылымы: ұйымдастыру → жаңа сабақ → сарамандық жұмыс
I. Ұйымдастыру
- Кабинет пен тақтаны сабаққа дайындау.
- Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
- Арнайы жұмыс формасының толықтығын бақылау.
- Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
- Құрал-жабдықтардың толықтығын түгендеу.
II. Жаңа сабақ: салқын және тәтті көжелер
Көжелер — әдетте суда пісірілетін, құрамының шамамен 50%-ы сұйықтықтан тұратын тағамдар тобы. Нан және жеміс көжелерінен басқа түрлері көбіне бірінші тағам ретінде ұсынылады.
Дайындау әдісіне қарай көжелер ұлттық және географиялық ерекшеліктерге сәйкес айқын ажыратылады. Әртүрлі өңірлердің тәжірибесі көженің құрамы, қоюлығы, қышқылдығы және дәмдеу тәсілдері бойынша өзгешеленеді.
Шығыс Еуропа
Негізгі түрлері — сорпалар және езбе-көжелер. Орыс дәстүріндегі қою көжелерде негізгі қайнатпаға 5–20-ға дейін құрамдас бөлік қосылады: көкөністер, жармалар, татымды шөптер, майлар.
Мысалы, славян типіне тән щи және борщ. Сонымен қатар салқын көжелер: тюра, окрошка, ботвинья; ыстық көжелер: уха және похлебка.
Кейбір көжелердің сұйық бөлігі су емес, қышқыл-тұзды орта болады: квас, қияр тұздығы. Бұл қатарға калья, тұз көже және қышқыл көжелер, сондай-ақ молдав және румын чорбалары жатады.
Кавказ және Закавказье
Грузияда сорпа негізінде дайындалатын, жұмыртқа-қышқылды қатық қосылған көжелер (чихиртма) кең тараған. Сондай-ақ қатық көжелердің белгілі түрі — харчо.
Әзірбайжан мен Шығыс Грузияда, Солтүстік Кавказда қыш ыдыстарда тұмшапеште пісірілетін көжелер (пити, чанахи, путук) жиі кездеседі.
Орта Азия
Негізгі тип — «қуырылған» көжелер: алдымен ет пен көкөніс майда қуырылады, кейін су құйылып пісіріледі.
Сүт қышқылды көжелерде жарма-көкөніс бөлігіне су орнына сүт қышқылды өнімдер құйылады.
Қиыр Шығыс (Қытай, Жапония)
Құрама көжелер кең тараған: дастарқан басында дайын ыстық сорпаға алдын ала жеке дайындалған өнімдер қосылады.
Әдетте бөлек ыдыстарда ет, балық, теңіз өнімдері, күріш, пияз, көкөністер және дәмқосарлар беріледі. Әр адам өз талғамына сай көжесін жинақтайды.
III. Сарамандық жұмыс
Кіріспе нұсқау
- Қауіпсіздік ережелері мен санитарлық-гигиеналық талаптарды түсіндіру.
- Практикалық жұмысқа дайындықты тексеру.
- Нұсқаулық карта бойынша орындалатын қадамдарды нақтылау.
- Топ басшысының және кезекшінің міндеттерін белгілеу.
Техника қауіпсіздігі: электрлі құралдар
- Қосқыш баудың бүтіндігін (сынбағанын) тексеру.
- Электр құралдарын тек құрғақ қолмен қосу және ажырату; ашасын сымынан емес, тығынынан ұстау.
- Жұмыс аяқталған соң электр құралын міндетті түрде ажырату.
- Электрлі ет турағышты және ет өңдеуге арналған өзге құралдарды қолданғанда қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтау.
Сарамандық жұмыс барысында негізгі басымдық тазалық, ұқыптылық және қауіпсіздік қағидаларына беріледі: дұрыс ұйымдастырылған жұмыс орны әрі нәтижені жақсартады, әрі жарақаттың алдын алады.