Қазақша рефераттар

Махамбет Өтемісұлының өлеңдері

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Махамбет өлеңдерінің көркемдік ерекшеліктерін таныту; тақырыбы, жанры және маңызы туралы жүйелі түсіндіру.

Дамытушылық

Патриоттық бағыттағы өлеңдерді нақышына келтіріп мәнерлеп оқу; негізгі ойды дәл табу; көркем әдебиет оқуға дағдыландыру.

Тәрбиелік

Ерлікке, елдікке, батырлыққа баулу; елін-жерін сүюге, патриот болуға үндеу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу.
  • Оқу құралдарын даярлау.
  • Жаңа сабаққа назар аударту.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқушылардың Махамбет туралы білімін анықтаймын. Өткен тақырыптарды пысықтау үшін Махамбет Өтемісұлының өмірі мен шығармашылық қызметіне қатысты тест тапсырмаларын үлестіремін.

Бағалау тәртібі

  • Жауап кілті тақтаға ілінеді, тест өзара тексеріледі.
  • Бағалау критерийлері бойынша оқушылар бірін-бірі бағалайды.
  • Нәтижелер бағалау кестесіне енгізіледі.

III. Жаңа сабақ

Сабақ жоспары

  1. 1 Тест жұмысы
  2. 2 Жаңа сабақ
  3. 3 Өзіндік жұмыс
  4. 4 Бес жолды өлең
  5. 5 Шығармашылық жұмыс
  6. 6 Қорытынды
  7. 7 Үйге тапсырма
  8. 8 Бағалау

Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлап, тақтадағы плакатқа түсірілген тірек кесте арқылы Махамбеттің ерлікке, елдікке шақыратын және Исатайға арналған өлеңдеріне тоқталамын.

Талдау бағыты

Негізгі өлшемдер

  • Тақырыбы, мазмұны, идеясы
  • Көркемдік ерекшеліктері
  • Романтизм белгілері
  • Ақын тұлғасының көрінісі

Күрделі мәселе

  • Ел ішіндегі әділетсіздік
  • Батырдың аңғалдығы
  • Исатай қазасы

Әсер етуші факторлар

  • Халық қамы, елдің әлеуметтік жағдайы
  • Үстем тап өкілдерінің зорлығы

Назарға алынатын өлеңдер

Ерлікке, елдікке үндейтін және Исатайға арналған жырлар бойынша жұмыс жүргізіледі. (Өлең атаулары оқу бағдарламасына сай нақтылау арқылы беріледі.)

Жаңа сабақты пысықтау

Шаруалар көтерілісінің шығу себептері мен мақсат-мұратын талдаймыз. Бұл мәселелер ақынның қандай шығармаларында көрінетінін нақты мысалдармен дәлелдей отырып қарастырамыз.

  • Исатай бейнесі өлеңдерде қалай сомдалған?
  • Махамбет поэзиясындағы романтизмнің ерекшеліктері қандай?
  • Жырларда ақынның өз тұлғасы қалай көрінеді?
  • М. Өтемісұлы шығармаларының тақырыбы, жанры және маңызы.

Тіл дамыту және сергіту: мақал-мәтелдер

Ерлік, батырлық, туған жер тақырыптарындағы мақал-мәтелдерді жалғастыру үшін топтарға семантикалық карталар таратылады. Оқушылар мәнерлеп оқып, мағынасын түсіндіреді.

Семантикалық карта №1

  • Көлінен безген қаз оңбас.
  • Елінен безген ер оңбас.
  • Өз жеріңдей қайда бар.
  • Сайының тасы болайын.
  • Ер үйірін сағынса, айыл-тұрман тағынар.
  • Ат үйірін сағынса, артқы аяғын қағынар.

Семантикалық карта №2

  • Би басына дау келсе, билігі кетер басынан.
  • Ер басына дау келсе, ерлігі кетер басынан.
  • Құс жаңылып торға түсер.
  • Ер жаңылып қолға түсер.
  • Шешен тар жерде сөз бастайды.
  • Батыр мың қол бастайды.

Семантикалық карта №3

  • Бақ-бақ еткен текені қар жауғанда көрерміз.
  • Батырсынған жігітті жау келгенде көрерміз.
  • Тәуекел ет те тас жұт.
  • Ажал жетпей өлмек жоқ.
  • Түлкідей болсын әдісің.
  • Арыстан болсаң, жау үшін.

IV. Өзіндік жұмыс

Махамбет Өтемісұлының өлеңдерін мәнерлеп оқу және жатқа айту.

V. Ой толғау: «Бес жолды өлең»

Патриоттық тақырыпта бес жолды өлең құрастыру.

Нұсқаулық

  • 1-жол: тақырып (1 зат есім)
  • 2-жол: сипаттама (2 сын есім)
  • 3-жол: іс-әрекет (3 етістік)
  • 4-жол: ой түйіні (сөйлем/тұжырым)
  • 5-жол: қорытынды (1 сөз)

VI. Шығармашылық жұмыс

«Ер қандай болу керек?» тақырыбында эссе жазу. Оқушыларға шектеулі уақыт беріледі; уақыт аяқталған соң жазылған жұмыстар оқылып, критерийлер бойынша бағаланады.

VII. Қорытынды және бекіту

Сабақты сұрақ-жауап әдісі арқылы қорытындылап, негізгі ұғымдарды бекітемін.

VIII. Үйге тапсырма

Махамбеттің өзіңе ұнаған 10 өлеңін жаттап келу.

IX. Бағалау

  • Оқушылардың білім нәтижелері күнделікке және журналға қойылады.
  • Сабаққа белсенді қатысқан оқушылар мадақталады.