Қазақша рефераттар

Музыка өнері

Мақсат пен міндеттер

Сабақтың мақсаты

Оқушыларды ХІХ ғасырдың ІІ жартысындағы қазақ халқының рухани мәдениетімен таныстыру: бейнелеу өнері, ақындық дәстүр және сазгерлік өнердің даму бағытын көрсету, сондай-ақ осы өрлеуге үлес қосқан көрнекті тұлғалардың өмірі мен шығармашылық мұрасын түсіндіру.

Сабақтың міндеттері

  • Қазақстанда бейнелеу өнерінің басқа өнер түрлеріне қарағанда кеш дамуының себептерін түсіндіру; ХІХ ғасырдың ІІ жартысында В. Верещагин мен Н. Хлудовтың Қазақстан және Орта Азия тақырыбындағы еңбектерімен таныстыру; қазақтың көне музыкасы мен қолданбалы өнер жетістіктерін көрсету.
  • Қосымша әдебиеттермен жұмыс арқылы оқушылардың танымдық қызығушылығын арттыру.
  • Еңбексүйгіштікке баулу, өз бетінше ой қорытып, оны дәл жеткізе білу дағдысын қалыптастыру, эстетикалық тәрбие беру.

Сабақ барысы

  1. 1-кезең

    Ұйымдастыру

    Сыныпты сабаққа даярлау, мақсат-міндетті қысқаша айқындау.

  2. 2-кезең

    Қызығушылықты ояту

    Тақырыпқа жетелейтін сұрақтар арқылы бастапқы білімді белсендіру.

  3. 3-кезең

    Мағынаны тану

    Жаңа материалды талдау, мысалдармен бекіту, көрнекілік арқылы түсіндіру.

  4. 4-кезең

    Ой толғаныс

    Қорытындылау, дәлелдеу, карта және жылдармен жұмыс.

  5. 5-кезең

    Бағалау және үй тапсырмасы

    Оқушы жұмысына кері байланыс беру, тапсырмаларды нақтылау.

Қызығушылықты ояту сұрақтары

Төмендегі сұрақтар оқушылардың тақырыпқа қатысты алдыңғы білімін анықтап, талқылауға жол ашады.

  • Мәдениет дегеніміз не?
  • Бейнелеу өнері мен қолданбалы өнердің айырмашылығы қандай?
  • ХІХ ғасырда қазақ ұлтынан шыққан суретшілер болды ма?
  • ХІХ ғасырда өмір сүрген сазгерлерді білесіңдер ме? Шығармаларын атаңдар.

Жаңа сабақтың жоспары

1) Сурет және қолданбалы өнер

XVIII–XIX ғасырлар мен XX ғасырдың басында қазақ халқының дәстүрлі өмір салтын Еуропа және орыс ориенталистері өз туындыларында қызығушылықпен бейнеледі. Олардың қатарында Т. Аткинсон, Б. Залесский, А. Горонович, В. Штернберг, Т. Шевченко, П. Кузнецов, Н. Хлудов сияқты авторлар бар.

Қазақтың дарынды тұлғаларының бірі Ш. Уәлиханов салған суреттер XIX ғасырдың II жартысындағы графикалық туындылардың Қазақстандағы алғашқы құнды үлгілерінің қатарына жатады.

XIX ғасырда Қазақстанда болған орыс суретшілері (соның ішінде В. В. Верещагин) қазақ халқының өмірі мен тұрмысын бейнелеген картиналар жазды. 1847–1857 жылдары қазақ жеріне жер аударылған Т. Г. Шевченко дала өмірінің көріністеріне құрылған сериялы суреттерінде жергілікті халықтың тұрмысын шынайы суреттеді.

Ағартушы ғалым әрі қазақтың тұңғыш суретшісі ретінде танылған Ш. Ш. Уәлихановтың сулы бояу және қаламмен салған портреттері мен суреттері (мысалы, «Үлкен Орданың қазақтары») XIX ғасырдың ортасында орындалған.

Тапсырма

В. Верещагин мен Н. Хлудовтың өмірі және шығармашылық қызметі бойынша қысқаша таныстырылым дайындау.

Көрнекілік

Суретшілердің картиналарын интерактивті тақтадан көрсету және талқылау.

Зерттеу

Қолданбалы өнер салалары: ұсталық, зергерлік, үй кәсіпшілігі (киіз басу, кесте тігу), ою-өрнектің мәні туралы оқушылар дайындаған хабарламаларды тыңдау.

Демонстрация

Қолданбалы өнер туындыларын интерактивті тақтадан көрсету, ерекшеліктерін салыстыру.

2) Музыка өнері

Ұлттық музыка өнерінің дамуына ықпал етіп, өшпес із қалдырған сазгерлердің өмірі мен шығармашылық қызметі қарастырылады. Портреттері мен шығармалары интерактивті тақтадан көрсетіліп, талданады.

Көрнекті тұлғалар

  • Тәттімбет Қазанғапұлы (1815–1862)
  • Құрманғазы Сағырбайұлы (1818–1889)
  • Дәулеткерей Шығайұлы (1820–1887)
  • Біржан Қожағұлұлы (1834–1897)
  • Жаяу Мұса Байжанұлы (1835–1929)
  • Ақан сері Қорамсаұлы (1843–1913)
  • Ықылас Дүкенұлы (1843–1929)

Ескерту: бастапқы мәтінде Ықылас Дүкенұлының жылдары қате берілген; кең тараған дерек бойынша 1843–1929.

Ой толғаныс

Тақырыпты бекітуге арналған тапсырмалар:

1) Карта бойынша жұмыс

Ұлттық музыка өнерін дамытуға үлес қосқан қайраткерлерді атап, олардың туған және өмір сүрген жерлерін картадан көрсетіңдер.

2) Тарихи маңызын талдау

В. Верещагин мен Н. Хлудовтың картиналарының тарихи маңызы неде? Дәлел келтіріп жауап беріңдер.

3) «Жылдар мен сандар»

Берілген жылдар мен сандардың қандай оқиғаға, тұлғаға немесе дерекке қатысты екенін анықтап, түсіндіріңдер.