Сиырдың емшегі

Жануарлар туралы жұмбақтар

Төмендегі жұмбақтар қазақтың дәстүрлі ұғым-түсінігі мен тұрмысындағы мал шаруашылығы, табиғат бейнелері және жан-жануарларға қатысты теңеулерді жинақтайды. Әр жұмбақтан кейін жауабы берілген.

Жылқыға қатысты

Отырдым мұнан барып оймауылға,
Ілінді екі аяғым байлаулыға.
Қолыма екі қайыс ұстап алып,
Жүргіздім қайда барсам айдауыма.

Жауабы Мінген ат

Топырақ желді мініп, желді айдайды,
Болғанда түске жақын көлге айдайды.
Тамшыны жерден тамған керек қылып,
Топырақ өз-өзінен айқайлайды.

Түсіндірме Жер — жылқы, тамшы — қымыз

Тау астында төрт бала,
Кезек-кезек ойнаған.
Төрт баланың қолында,
Төрт айды әкеп байлаған.

Түсіндірме Төрт бала — аттың төрт аяғы, төрт ай — төрт тұяғы

Мал төлдеу мерзімдері

Он екі түйе, он жылқы, тоғыз сиыр,
Бес ешкі, бір жарым қоян.

Жауабы Малдардың төлдейтін, аңдардың балалайтын айларының мөлшері

Ала мал туралы

Жамаулары болса да білінбейді,
Жансызға ондай нәрсе ілінбейді.

Жауабы Ала мал

Жамауы бар, тігінсіз,
Киімі қалың жамылар.
Жыртығы жоқ, еш мінсіз,
Ала-құла тоны бар.

Жауабы Ала мал

Сиырға қатысты

Екі ошаққа бір көсеу.

Жауабы Сиырдың танауы мен тілі

Қисық ағашқа қар жұқпас.

Жауабы Сиырдың мүйізі

Ел жатса да, енекем жатпайды.

Жауабы Сиырдың мүйізі

Төсек астында төрт бауырсақ.

Жауабы Сиырдың емшегі

Төрт туысқан бір шұңқырға құяды.

Жауабы Сиырдың емшегі

Даусы азанда, жақсылығы қазанда.

Жауабы Бұзаулы сиырдың мөңірегені

Қой, ешкі және серке

Кішкентай ғана бойы бар,
Айналдырып киген тоны бар.

Жауабы Қой

Аласа ғана бойы бар,
Айналдырып киген тоны бар.

Жауабы Қой

Төрт тағанды бойы бар,
Момындық — дұрыс ойы бар.
Кербезденіп жүрмейді,
Айналдырып киген тоны бар.

Жауабы Қой

Ауылдан ерте тұрып кетер сыртқа,
Көп жанға жалғыз нәрсе болды тұтқа.
Сол жерде аз жұмысын бітіріп ап,
Қайтады бір уақытта қуанышпен.

Жауабы Жайылған қой, қойшы

Епті қыз ашқан жұмбақ,
Шебер қыз шешкен жұмбақ.

Жауабы Қойды сойған кісі, ішек-қарын аршыған кісі

Басында таяғы бар,
Төрт аяғы бар.
Сегіз тұяғы бар,
Иегінде сақалы бар.

Жауабы Серке

Асты — пышақ, үсті — істік,
Өзіне лайықтап киім пішкен,
Секіріп-секіріп түскен.

Жауабы Ешкі

Төрт аяқтың ортасында бүлігі бар,
Сөйлейтін өз алдында пиғылы бар.
Халіне сай сайманы — керек заты,
Көтерген екі дана құлағы бар.
Жақынына жаны ашып береді,
Ашытқан бір аяқтай қымызы бар.

Жауабы Ешкі (төрт аяғы, екі құрық — мүйізі, «қымыз» — сүті)

Жабайы аң-құсқа ұқсастатылған бейнелер

Мүйізі бар, екі елі,
Тастан тасқа секіреді.

Жауабы Арқар

Мөлдіреген үсті-басы,
Бұғылардың тұқымдасы.

Жауабы Елік

Биік таудың басында — айтшы, ол не расында?

Жауабы Тауешкі

Тастан тасқа секіреді,
Қалқиып қос құлағы.
Ойын болып көкірегі,
Аула — оның тұрағы.

Жауабы Лақ

Есек

Әр түрлі, орта бойлы, ұзын құлақ,
Өзіне міндеттесе қызмет қылмасақ,
Бүріскен, жазаң емес біткен тұяқ.

Жауабы Есек