Басыңды тік көтеріп, тек қана алға қара
Тренингтің барысы
Бұл материал студенттермен жүргізілетін топтық тренингке арналған. Негізгі идея — өмірдің құндылығын сезіну, қиындыққа төтеп беру, өз мүмкіндігіне сену және жауапкершілікті өз қолына алу.
I. Қызығушылықты ояту
М. Мақатаев өлеңінен үзінді
Шыда, шыда! Шыдай түс, шыда тағы…
Шыдамдыны мына өмір ұнатады.
Үміттің құлан иек құла таңы,
Әйтеуір бір атады, бір атады…Өкінбе, өкпелеме бүгініңе,
Өмір, өмір! Болмайды түңілуге.
Мәңгі сені жазбаған сүрінуге,
Қайта тұрып, қақың бар жүгіруге.Түсінемін жаныңның ауырғанын,
Шыдадың ғой, шыдай түс, дамылдағын.
Иогтардың тәсілін қабылдағын,
Басқасына бас ұрып, табынбағын.Шыда, шыда! Шыдай түс, тағы шыда!
Тау құлатқан тасқынның ағысына,
Кір жуытпай, кіршіксіз намысыңа,
Қарысуға болады, алысуға…
Талқылау сұрақтары
- 1 Өлең жолдарынан қандай ой түюге болады?
- 2 Өлең сізге қандай әсер қалдырды?
- 3 Көрсетілген бейнероликтен алған әсеріңіз қандай?
II. Мағынаны тану
Бұл бөлімде қатысушылардың өмірге деген қызығушылығын арттыруға бағытталған тапсырмалар орындалады: бейнеролик көру, идеяларды жүйелеу, пікір айту, тәжірибелік жаттығулар жасау.
1) Бейнеролик және презентация
Өмірге деген қызығушылықты арттыру мақсатында бейнеролик көрсетіледі. Одан кейін қатысушылар алған әсерлері негізінде «Өмір – таңғажайып әлем» тақырыбында қысқа презентация дайындайды.
Топқа бөлу
-
1-топ
Тек қана алға!
-
2-топ
Бәрі де өз қолымызда!
-
3-топ
Біз саған сенеміз!
-
4-топ
Біз біргеміз!
Әр топта шамамен 7 студент. Қалған қатысушылар көрермен ретінде қатыса алады. Презентацияны қорғау тәртібі топтың өз шешімімен анықталады.
2) «Есте қалған қызықты оқиға»
Қатысушылар шеңберге отырып, бір-біріне допты кезекпен береді. Доп кімнің қолына түссе, сол адам өмірінен есте қалған қызықты бір оқиғасын қысқаша әңгімелейді.
3) «Мен өз әлемімнің қожайынымын» жаттығуы
Нұсқау
Қатысушылар бір-бірлеп орнынан тұрып, омыртқаны тік ұстап, иықты түзулеп, үлкен қуаныш пен мақтаныш сезімімен төмендегі сөзді айтады:
«Мен — өз әлемімнің қожайынымын. Өмірімнің әр сәтіне жауапкершілік аламын және арманымның жүзеге асуына өзім үлес қосамын».
4) «Өмір, қымбатсың маған!» эссесі
Барлық қатысушы «Өмір, қымбатсың маған!» тақырыбында шағын эссе жазады. Мақсат — өмірдің құндылығын жеке тәжірибемен байланыстырып, ішкі ойды қағазға түсіру.
5) Жағдаяттарды талдау және рөлдік ойын
Төмендегі жағдаяттарды талқылаңыз: сіз бұл мәселені қалай шешер едіңіз? Берілген баланың қабылдаған шешімі дұрыс па? Түсіндіруді рөлдік ойын түрінде сахналау ұсынылады.
Жағдаят 1
Ата-анасы ішімдікке салынған. Үйде өмір сүруге жағдай жоқ, қара нан мен қара шайдың өзі сирек.
Жағдаят 2
Ата-анасынан айырылған. Отбасында бағыт беретін ересек жоқ, өмір сүру жолын білмейді. «Өлімнен басқа жол жоқ» деп ойлайды.
Жағдаят 3
Тұрмысы төмен. Өзгелер сияқты киініп, ойнап-күле алмайды, достарымен бірге жүрмейді. Мұны кемшілік санап, жалғыз қалады. «Қоштасу» шешіміне келеді.
Талқылауға бағыт беретін ойлар
- Үміт пен жауапкершілік: қандай қиындық болса да өмірден түңілмеу, өз болашағы үшін жауапкершілік алу.
- Құндылық пен таңдау: ата-ананың теріс әдетін қайталамау, жақсы өмірге талпыну, көмек сұраудан ұялмау.
- Жалғыз қалмау: жақын адамдар мен қолдау көрсететін ортаны табу, еңбек ету арқылы өз орныңды қалыптастыру.
- Өмірдің мәні: қиындықты «соңғы шешіммен» аяқтамай, әрекет арқылы еңсеруге болатынын түсіну.
Ыбырай Алтынсариннің қанатты сөзі ойлануға жетелейді: «Сен де бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та, бар қалан!»