Менің алдыма қойған міндетім - жақсы психолог болу
Ой-толғау
«Адам жанын түсіне білу, оны зерттей білу — үлкен өнер»
З. Фрейд
Дана халқымыз: «Армансыз адам — қанатсыз құспен тең» дейді. Адам өмірге келген соң алдына мақсат қойып, үлкен арманға қанат қағады. Арман — биікке жетелейтін күш, үлкен белестерге шығаратын бағдар әрі өмірден өз орныңды табуға көмектесетін тірек.
Менің арманым
Мен де кішкентай кезімнен-ақ алдыма үлкен мақсаттар қойдым. Аялап өсірген ата-анам мен оң-солымды танытқан ұстаздарымның арқасында биік мұратқа ұмтылып, сол мақсатқа жету үшін аянбай еңбек етуге үйрендім. Арман жетегінде өз болашағымды елестеттім.
Сол армандардың бірі — психолог болу. Абай атамыз айтқандай, «дүниенің кетігіне кірпіш болып қалану» үшін, яғни өз арманымның ізімен жүріп, жоғары оқу орнына түсіп, маман атандым.
Негізгі ой
Арман — мақсатты айқындайды, ал мақсат — адамды еңбекке, ізденіске және жауапкершілікке жетелейді.
Өмірлік ұстаным
Өз орныңды табу — бір сәттік шешім емес, жүйелі еңбек пен үздіксіз дамудың нәтижесі.
Психолог — адам жанының зерттеушісі
Психолог деген кім? Менің ойымша, психолог — адам жанының зерттеушісі. Бұл мамандықты игеру үшін адамның жан дүниесіне үңіліп, оны терең зерттеп, түсіне білу қажет.
Абай: «Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла» дейді. Шындығында, әрбір адам — жұмбақ. Психолог сол жұмбақтың шешімін табуға жақындайтын, әр жанның құпия кілтін ұғып, өміріне бағыт-бағдар беруге көмектесетін маман.
Әр адамның жанары сырға толы, жүрегі құпияға толы. Сол сырды сезіп, ішкі күйзелісті ұғынуға талпыну, қиналған жанға демеу болу — психолог қызметінің өзегі.
Психолог болу — әрі қызық, әрі қиын. Бір кездері мені де: «Бұл қандай мамандық? Мен оны алып жүре аламын ба?» деген сұрақтар мазалады. Уақыт өте келе, менің жауабым айқындалды: психолог болу — ең алдымен, өзіңді тану.
Психология — жан туралы ғылым. Жаны ауырған адамның жан жарасын жеңілдету, дұрыс жол сілтеу, үмітін тірілту — үлкен жауапкершілік. Қазақта «жан жарасы жазылмайды» деген сөз бар. Ал психолог — сол «жазылмайтын» дертке дауа іздейтін жан дәрігері.
Бүгін тән ауруын дәрігер емдесе, жанның жарасын жеңілдетуде психологтың орны ерекше. Адамның жүрегіндегі мұңды сезіп, ойын тану, дұрыс бағыт көрсету — тек кәсіби біліммен шектелмейді; бұл іс мейірім мен ізгілікті қажет етеді.
Психологтың болмысы
- Өзгенің мәселесіне ене отырып, кәсіби шекараны сақтай алатын мықты тұлға.
- Әр жағдайға объективті қарайтын, әділ әрі байыпты маман.
- Эмоционалдық тереңдігі бар: бірге қуанып, бірге мұңая алады, бірақ өзі соның салмағына жаншылмайды.
Менің міндеттерім
Психолог ретінде алдыма қойған басты міндетім — жақсы психолог болу. Ол үшін, ең алдымен, терең білім, еңбекқорлық, дәлдік, ұқыптылық, бастамашылдық және өз күшіңе сенім қажет.
Дегенмен, тәжірибе барысында бұл мамандық одан да биік қасиеттерді талап ететінін тереңірек сезіндім. Соның ең маңыздысы — мәселені шығармашылықпен шеше алатын интуиция.
Қазір мен мектеп психологы ретінде күн сайын түрлі қиындықтармен, сан алуан проблемамен бетпе-бет келіп, өз білімімді шыңдап, үздіксіз ізденудемін. Мен үшін бұл — нағыз психология мектебі.
Қоғам және жауапкершілік
Біздің қоғамның ең негізгі байлығы — адам. Қарқынды өзгерістер, күнделікті күйзеліс, интернеттегі ақпарат ағыны психологтың жауапкершілігін еселей түседі.
Балалық шақ — көшет кезеңі
Ыбырай Алтынсарин «Бағу-қағуда көп мағына бар» дейді. Мектеп жасындағы бала — жаңа отырғызылған көшет: оған жүйелі күтім ата-ана, ұстаз және психологтың ортақ еңбегімен беріледі.
Тәрбие мен білімнің бірлігі
Әл-Фараби: «Тәрбиесіз берілген білім — адамзаттың қас жауы». Сондықтан білім мен тәрбиені қатар ұстану — психолог жұмысының да өзекті бағыты.
Халықта: «Ағаш түзу өсу үшін оған көшет кезінде көмектес, үлкен ағаш болғанда түзете алмайсың» деген сөз бар. Осы ұстанымға сүйене отырып, әрбір оқушыны жеке тұлға деп танып, ғылыми және рухани мұраны игерген, шығармашылық ой-өрісі кең, компьютерлік сауаты мен ақпараттық мәдениеті қалыптасқан жастарды тәрбиелеу — бүгінгі күннің маңызды мақсаты деп білемін.
Сонымен қатар, қазіргі қоғамда жасөспірімдер арасындағы келіспеушіліктер, ата-ана мен бала арасындағы кикілжің, ұстаз бен оқушы арасындағы түсінбеушілік баланың жан дүниесіне кері әсер етуі мүмкін. Бала өз кемшілігін дұрыс түсінбей, «менікі дұрыс» деген ойға беріліп, ренішке бой алдырса, оның соңы күрделі жағдайларға ұласатыны да жасырын емес.
Жұмыс тәсілім
- Әр оқушымен жеке жұмыс жүргізу, қажеттілігіне қарай қолдау көрсету.
- Ұстаздармен тұрақты пікірлесіп, оқу-тәрбие үдерісіндегі психологиялық ахуалды талдау.
- Ата-анамен кездесіп, мәселенің түйінін бірлесіп шешудің жолын қарастыру.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, психолог — адамдардың жан дүниесіне оң ықпал ететін, қолдау көрсететін, жараланған жүректерге дауа іздейтін құрметті маман. Мен өз еңбегім мен білімімді осы жолға аянбай жұмсап, әр адамның қуанышына ортақтасып, өзгелерді қуантуға бар күш-жігерімді саламын.