Өлеңнің негізгі идеясы
Сабақтың қысқаша мазмұны
Бұл сабақ 4-сыныптағы «Ана тілі» пәніне арналған. Тақырып — Міржақып Дулатовтың «Шешенің балаларын сүюі» өлеңі. Сабақта өлеңнің идеялық мазмұны ашылып, ананы сүю, құрметтеу, қадірлеу секілді адамгершілік құндылықтар оқушының жүрегіне жақын мысалдар арқылы түсіндіріледі.
Мақсаты
«Шешенің балаларын сүюі» өлеңінің идеялық мазмұнын ашу.
Міндеттері
- Өлеңді мазмұнына сай оқып, негізгі ойы мен идеялық мазмұнын анықтау; ананы сүйіп, қадірлеудің маңызын түсіну.
- Сыни тұрғыдан талдау арқылы бала өміріндегі ананың құдіретін айқындау.
- Берілген тапсырмалар арқылы шығармашылық ізденісті қалыптастыру, ойлау және сөйлеу дағдыларын дамыту.
Қолданылатын модульдер
Сабақ құрылымы оқытудағы заманауи бағыттарға сүйенеді және оқушының белсенді қатысуына жағдай жасайды.
1. Жаңа тәсілдер
Оқыту мен оқудағы жаңаша әдістер, жұптық және топтық жұмыс.
2. Сыни ойлау
Мәтінді талдау, дәлел келтіру, түйін жасау.
3. Бағалау
Оқыту үшін бағалау, кері байланыс және өзара бағалау.
4. Жас ерекшелігі
Оқушының жасына сай тапсырмалар мен қарқын.
5. Басқару және көшбасшылық
Топ басшысын сайлау, ереже құру, жауапкершілікті бөлу.
6. АКТ қолдану
Слайд, аудиожазба, ақпаратпен жұмыс.
7. Дарынды және талантты оқушылар
Шығармашылық тапсырмалар арқылы қабілетті дамыту.
Стратегиялар
Сабақтың басталуы
- Оқушылармен амандасып, көңіл-күйін сұрау.
- «Сыртқы және ішкі шеңбер» құру: жұппен тұрып, сыртқы шеңбер — «айна», ішкі шеңбер — «адам» болады; адамның қимылын айна қайталайды.
- Сабаққа дайындықты тексеру, өзін-өзі реттеуге бағыт беру.
Топқа бөлу және тәртіп
- Түстерді таңдау арқылы оқушыларды 3 топқа бөлу.
- Топ атауын және топ басшыларын оқушылармен кеңесе отырып сайлау.
- «Алтын ережені» еске түсіру және сынып мәдениетін бекіту.
Ой қозғау: тыңдалым және талқылау
Өлең жолы арқылы бағыттау
Оқушыларға мына жолдар ұсынылады да, негізгі түйін туралы сұрақ қойылады:
«Еңбек ет те, мақтан,
Ойнап күл де, шаттан.»
Ән тыңдау
«Ана туралы» әні тыңдалады (Ш. Қалдаяқов, орындаушы — Нұрлан Өнербаев).
- Бұл ән кім туралы?
- Әнді тыңдағанда қандай сезімде болдыңдар?
- Ана туралы ойлар сендерге нені еске түсірді?
Негізгі бөлімге көшу
Осы ойлардан кейін сынып бүгін Міржақып Дулатовтың «Шешенің балаларын сүюі» өлеңін талдайды: авторы кім, ақын туралы не білеміз, өлең қандай ойға жетелейді — бәрі бірізді сұрақтар арқылы ашылады.
Автор туралы: кестемен жұмыс
Оқушылар М. Дулатов туралы білетін деректерін ортаға салады. Мұғалім бұл мәліметтерді кестедегі деректермен толықтырып, білімді жүйелеуге көмектеседі.
Сөздік жұмысы
- Көз жасын көлдету
- Қатты жылау, көз жасын төгу.
Тақырып пен идея: өлеңнің өзегі
Талқылау сұрақтары
- Өлеңнің тақырыбы қандай?
- Ақын өлең арқылы қандай ой айтқысы келді?
- Негізгі идеясы неде?
Негізгі тұжырым
Өлеңнің идеясы тақырыппен тығыз байланысты: ананың бар арманы, өмірінің мәні — баласы, ал ең үлкен тілегі — баласының амандығы.
Ананың қоғамдағы орны
Топтастыру стратегиясы арқылы «ана» ұғымының кең мағынасы ашылады. «Бір қолымен бесікті тербетсе, екінші қолымен әлемді тербетеді» деген ой ананың тәрбиедегі ғана емес, қоғамдағы да айрықша орнын көрсетеді.
Жылы байланыс: анаға қатысты сезім мен сөз
Сезімге бағытталған сұрақ
«Аналарың сендерді қалай атап еркелетеді?» деген сұрақ арқылы оқушылар өз тәжірибесін еске түсіріп, ана мейірімінің шынайы көріністерін сөзбен жеткізеді.
Қиял арқылы ұғындыру
Оқушыларға «аналарымыз бізді еркелетіп, аймалап, аялы алақанына салып отыр» деп елестету ұсынылады. Бұл тәсіл мәтіннің эмоциялық әсерін күшейтеді және оқушының ішкі ойын оятады.
Топтық тапсырмалар
Сабақ соңында оқушылар шығармашылық жұмыстар арқылы тақырыпты бекітеді. Әр тапсырма ананың қадірін түсінуге, тіл байлығын арттыруға және еркін сөйлеуге бағытталған.
1-топ
5 жолдан тұратын шағын өлең құрастыру.
2-топ
Ана туралы мақал-мәтелдер айту және мағынасын түсіндіру.
3-топ
«Ана» туралы жылы сөздер айтып, «Күннің шуағына» гүл жапсыру арқылы ортақ жұмыс жасау.