Сүйікті шығармалар мазмұнына сәйкес балалардың салған суреттері
Мектепалды даярлық тобындағы балаларды еңбекке баулудың ерекшеліктері
Балабақшадағы мектепалды даярлық топтарында балалардың кітапқа қызығушылығын арттыру және оған ұқыпты қарау дағдысын қалыптастыру жүйелі түрде жалғасады. Бұл бағытта тәрбиеші көркем шығармамен таныстыру арқылы баланың түсінуін тереңдетіп, жанрды (түрін) ажыратуға, ертегі мен әңгіменің ерекшеліктерін атауға үйретеді.
Негізгі оқу нәтижелері
- Шығарманың басты идеясын түсіну.
- Жанрды ажырата білу (ертегі, әңгіме және т.б.).
- Кейіпкерлердің іс-әрекетін, автор көзқарасын және автордың кейіпкерлерге қатынасын пайымдау.
Неге бұл маңызды?
6–7 жастағы балалар үшін кітаппен қарым-қатынас — тек оқу емес, еңбекке құрмет, жауапкершілік және мәдениет қалыптастыру. Кітаптың жасалу жолын түсіну арқылы бала оның артында көптеген адамның еңбегі тұрғанын сезінеді және ұқыптылық дағдысы нығаяды.
Кітап қалай дүниеге келеді: еңбекке құрмет қалыптастыру
Тәрбиеші балаларға кітаптың оқырманға жетуі үшін қаншама маман еңбек ететінін түсіндіреді. Иллюстрацияларды көрсете отырып, жазушы мен суретшінің еңбегін, сондай-ақ баспаханада арнайы машиналар арқылы кітап басып шығарып, оны қатты мұқабамен қаптайтын жұмысшылардың қызметін әңгімелейді.
Түйін
Кітап жасау процесімен танысқаннан кейін балалар кітапты сақтау, бүлдірмей ұстау және ортақ пайдалануға лайықтап ұқыптылықпен қарау қажеттігін терең түсіне бастайды.
Кітапханаға саяхат және оқырман мәдениеті
Мектеп кітапханасына ұйымдастырылатын экскурсиялар балаларға ерекше әсер етеді. Тәрбиеші олардың назарын түрлі қызықты кітаптардың көптігіне, кітаптарды үйге алып оқуға болатынына аударады.
- 1 Кітапты дұрыс ұстау, жыртпау, шимайламау мәдениетін бекіту.
- 2 Кітап ортақ құндылық екенін түсіндіру: басқа балалар да пайдалана алатындай етіп сақтау.
- 3 Оқу тәжірибесін қызықты ету: таңдау, салыстыру, сұрақ қою, талқылау.
Топтағы «кітап бұрышы»: мазмұнды орта құру
Мектепалды даярлық тобында «кітап бұрышын» ұйымдастырудың маңызы ерекше. Бұл кеңістік баланың қызығушылығын қолдап, көркем мәтінмен тұрақты байланыс орнатуға, сондай-ақ тілін дамытуға мүмкіндік береді.
Негізгі қор
- «Балбөбек» бағдарламасында ұсынылған кітаптар.
- Мазмұнды ертегілер мен әдеби шығармалар.
- Мультфильм тақырыптарына байланысты суреттер жинағы.
Тіл дамытуға арналған ойындар
- «Ертегіні аяқта»
- «Кейіпкерді таны»
- «Суреттерді лайықтап жина»
Шығармашылық материалдар
- Жазушылар мен ақындардың суреттері.
- Сүйікті шығармалар мазмұнына сәйкес балалар салған суреттер.
- Балалардың өздері дайындаған шағын кітапшалар.
Балалардың әңгімелерінен кітап құрастыру
Балалардың әңгімелерін жинақтап, шағын кітап жасауға болады. Бұл тәсіл баланың сөйлеуін, логикалық құрылымын, ойды жүйелеуін және авторлық жауапкершілігін дамытады.
Көрмелер арқылы ынта мен жауапкершілікті күшейту
«Менің сүйікті кітабым» сияқты көрмелер балалардың оқу уәжін арттырады. Балалар үйінен өз кітаптарын әкеліп, оны таныстыруға қатысады. Мұндай жұмыс ортада сөйлеу мәдениетін қалыптастырып, өз ойын нақты жеткізуге үйретеді.
Көрмеге қатысу шарты
- Әкелген кітабының атауы мен авторын білу.
- Қысқаша мазмұнын түсінікті етіп айтып беру.
Қарым-қатынас кеңістігі
Балалар басқа топ тәрбиеленушілеріне және ата-аналарға көрмені таныстырып, сүйікті шығармалары туралы әңгімелейді. Бұл тәжірибе тыңдау, сұрақ қою, өз пікірін дәлелдеу дағдыларын да дамытады.
Оқытуды ұйымдастыру: қайта оқу, драматизация және технология
Тәрбиешімен жүргізілетін әңгімелерді иллюстрация көрсету, шығарманы қайта оқу және ойын-драматизациялар ұйымдастырумен ұштастырған тиімді. Бұрын оқылған кітаптарға қайта оралу да пайдалы: бала жасы ұлғайған сайын мәтінді жаңаша қабылдап, саналырақ түсінеді.
Қазіргі оқыту технологияларының балабақшаға лайық түрлерін іріктеп, оқу-тәрбие процесіне енгізу балалардың танымдық белсенділігін және болашақ оқу әрекетіне ынтасын арттыруда маңызды. Тәжірибе көрсеткендей, ойын арқылы оқыту және дамыта оқыту технологиялары кеңінен қолданылып келеді.
Ғылыми-тәжірибелік негіз
Ғалым С. Жиенбаева 6–7 жастағы балаларды қол еңбегіне баулуда саралап оқыту технологиясын қолдану тәжірибесін нақты мысалдармен негіздейді. Дегенмен, тиімді әдістерді жүйелі қолдану тәрбиеші-педагогтің кәсіби білімін үздіксіз жетілдіруімен тығыз байланысты.
Тәрбиешінің кәсіби шеберлігі және әлеуметтік мәні
Білімін жетілдіру — тәрбиешінің кәсіби шеберлігін шыңдау, педагогикалық әрекетті шығармашылықпен ұйымдастыра білу. Педагог мамандығының әлеуметтік мәні — тәрбиеленушіні қазіргі қоғамның өзгермелі әлеуметтік-мәдени кеңістігіне бейімдеу, ереже мен заңға сай өмір сүру дағдыларын қалыптастыру және оны тұлғалық құндылыққа айналдыру.
Педагогикалық мотив
Әрекеттің ішкі қозғаушы күші: бала дамуына қызмет ету, нәтижеге бағытталу.
Мақсат және қарым-қатынас
А. Н. Леонтьев ұсынған әрекет құрылымы тұрғысынан мақсат қою және «субъект–субъект» қағидасындағы өзара ықпалдастық.
Техника, біліктілік, талдау
Педагогикалық техника, кәсіби дағды және өз еңбегінің нәтижесін талдау арқылы сапаны арттыру.
Профессиограмма ұғымы
Е. А. Панько, Л. Г. Семушина, В. И. Лагинова, Р. С. Буре, Қ. А. Аймағанбетова, Б. О. Арзанбаева зерттеулерінде тәрбиеші қызметі мен профессиограмма мәселелері қарастырылған. Профессиограмма — педагог тұлғасының кәсіби сапаларына қойылатын ғылыми негізделген талаптар жүйесі: дүниетанымы, жалпы мәдениеті, психологиялық-педагогикалық және арнайы білімі, сондай-ақ біліктілігі мен дағдысы.
Қорытынды
Бүгінгі таңда болашақ ұрпаққа әлемдік ғылым мен прогресс деңгейіне сай білім мен тәрбие беру, оның рухани байлығы мен мәдениетін арттыру үшін танымдық белсенділікті дамыту аса маңызды. Бұл межені жүзеге асыруда тәрбиеші-педагогтің орны ерекше және мәселе терең зерттеуді қажет ететін күрделі бағыт ретінде өзектілігін сақтайды.