Сабақтың тақырыбы:1837 - 1847 жылдардағы Кенесары Қасымұлы бастаған көтерілісСабақ мақсаты:Білімділік
Сабақ мақсаты
Бұл сабақта оқушылар 1837–1847 жылдардағы Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыстың алғышарттарын, сипатын, ерекшеліктерін және мақсаттарын талдап, тарихи ұғымдарды терең түсінуге бағытталады.
Білімділік
- Оқулықтан тыс тарихи шығармалар, құжаттар мен деректер арқылы ұлт-азаттық қозғалыстың алғышарттары мен мазмұнын ашу.
- Кенесары Қасымұлының батыр, хан, көсем және дипломат ретіндегі тарихи тұлғасын таныту.
- «Ұлт-азаттық қозғалыс» және «тәуелсіздік» ұғымдарын қалыптастыру, деректерді жан-жақты талдауға баулу.
Дамытушылық
- 1837–1847 жылдардағы қозғалыс материалдарын қорытындылау арқылы түйінді мәселелерді анықтау.
- Әлеуметтік-экономикалық және саяси дамудағы күрделі тарихи құбылыстарды талдап, олардың байланысын айқындау.
- Идеологиялық құбылыстардың мәнін түсіндіріп, дәлелді жауап беруге дағдыландыру.
Тәрбиелік
- Кенесарының ерлігін дәріптеу арқылы ұлттық сана-сезімді және елге, жерге сүйіспеншілікті арттыру.
- Патриоттық тәрбие беру, өз көзқарасын дәлелдеуге үйрету.
- Қоғамның саяси дамуын түсінетін, демократиялық құндылықтарды бағалайтын тұлға қалыптастыру.
Жаңа сабаққа кіріспе: Абылай хан туралы мұғалім сөзі
Мұғалім Абылай ханның тарихи рөлін атап көрсетеді: Абылай (Әбілмансұр) — қазақ халқының ұлы ханы, қолбасшы және дипломат. Ол Жәңгір ханның бесінші ұрпағы саналады.
Ерлігімен танылған кезең
Абылай 20 жасында-ақ майдандағы ерлігімен көзге түседі. 1730–1733 жылдары болған бір шайқаста ол атасының аруағын шақырып, жауға «Абылайлап» шауып, жеңіске жеткеннен кейін Орта жүздің сұлтаны ретінде танылады. Осыдан соң Әбілмансұр есімі бірте-бірте ұмытылып, ол Абылай атанады.
1771 жыл: хан көтеру
1771 жылы Абылай Түркістанда бүкіл Қазақ Ордасының ханы ретінде ақ киізге көтерілді. Қытай императоры, Жоңғария хандығы және Орта Азия мемлекеттері оны бүкіл қазақ халқының ханы деп ресми түрде таныды.
Сыртқы саясаттағы күрделі ахуал
Абылайдың беделінен қауіптенген Ресей билігі оны негізінен Орта жүздің ханы ретінде ғана құрметтеп, Қазақ Ордасын бөлшектеу саясатын көздеді. Осы кезеңде Абылай қазақ күштерін біріктіріп, хандықты әскери тұрғыдан қуатты мемлекетке айналдыруға ұмтылды.
(Мұғалім интерактивті тақтадағы флипчарт нұсқауларын көрсетеді.)
Негізгі идея
Сабақтың мазмұны Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық күресті тарихи деректер негізінде түсіндіруге және тәуелсіздік идеясының мәнін ашуға бағытталады. Оқушылар дерекпен жұмыс істеп, себеп-салдар байланысын айқындап, тарихи тұлғалардың мемлекетшілдік қызметін бағалауға дағдыланады.