Әлемнің жеті кереметі туралы жалпы мәлімет
Мақсат және күтілетін нәтиже
Мақсаты
- Әлемнің мәдени-тарихи мұрасы ретінде Әлемнің жеті кереметімен таныстыру.
- Оқушылардың өз ойын еркін талқылауына жағдай жасау.
- Топта жұмыс істеу дағдысын дамыту.
Күтілетін нәтиже
- Даңқы әлемге жайылған сәулет ескерткіштері туралы білімін кеңейтеді.
- Кереметтердің бәрі адам қолымен жасалғанын ұғынады: ақыл-ой мен қол шеберлігінің жемісі екенін түсінеді.
- Тарихи құнды ескерткіштерді сақтау қажеттігін түсінеді.
Негізгі ой: адамзат жасаған әлемдік құндылықтар — өткеннің ізі ғана емес, бүгінгі ұрпақтың жауапкершілігі.
Ресурстар мен көрнекіліктер
Оқу тапсырмаларының негіздері
- Оқулықтағы практикалық жұмыс (9–10-бет).
- Ізденіске негізделген тапсырмалар.
- Топтық талқылау, ортаға салу, бірлескен шешім қабылдау.
- Оқулықпен және дәптермен жұмыс.
Дереккөздер мен құралдар
- Ғаламтордан «Әлемнің жеті кереметі» туралы мәліметтерді қарастыру.
- Проектор, интерактивті тақта, www.google.com.
- Суреттер, плакат, маркер, тақта, бор.
- Бағалау парақшалары, критерийлер, кері байланыс парақшасы.
Сабақта қолданылатын әдіс-тәсілдер
Сабақ барысы: қадам-қадаммен
1) Ұйымдастыру және бастапқы белсендіру
Сабақ басында оқушылардың назарын жинақтау үшін графикалық диктант жүргізіледі. Оқушылар пікірмен келіссе — үшбұрыш, келіспесе — төртбұрыш белгісін қояды.
Тұжырымдар
- Адам — табиғаттың баласы, өйткені ол табиғаттың бір бөлігі.
- Адам — табиғатты билеп-төстеуші, бағындырушы.
- Ежелгі адамдар табиғат құбылыстарынан қорқып, соларға табынған.
- Тұрмыс заттары, құрылыстар, қолжазбалар, кітаптар, монеталар — тарихи ескерткіштер.
- Тарих — адамдардың өткен өмірі туралы ғылым.
Тексеру және қайталау
- Оқушылар бір-бірінің жауаптарын тексереді.
- Кеше өткен тақырыпқа қысқаша рефлексия жасалады.
- Үй тапсырмасы сұрақ-жауап арқылы тексеріледі: мәтінді мазмұндау және бақылау күнделігі.
2) Жаңа тақырыпты меңгеру
Көрнекілік ретінде «Жердің асыл қазыналары адамзаттың қорғауында» деген плакат ілінеді. Оқушылар осы ойдың мағынасын талқылап, пікірталасқа қатысады.
Көне заманда адамның шебер қолымен көптеген ғажайып туындылар салынған. Олар өлшемі, сұлулығы және жасалу техникасымен бүгінге дейін таңғалдырады. Сол туындылардың ішіндегі ең танымалдарының бірі — Әлемнің жеті кереметі.
Өкінішке қарай, олардың басым бөлігі адамдардың қиратуы мен уақыт әсерінен сақталмай қалды. Бүгінгі күнге жеткендерінің бірі — Мысыр пирамидалары. Мұндай баға жетпес құндылықтарды сақтау үшін тарихи ескерткіштер әлемдік мәдениет пен өнер мұрасы ретінде қорғалады.
3) Топтық жұмыс және тапсырмалар
Оқушылар 3 топқа бөлінеді. Оқулық мәтіні үш бөлікке бөлініп оқылады, кейін топтар ойларын талқылап, плакатқа түсіріп қорғайды.
1-топ
Қазақстанның табиғи мұралары туралы жазады.
2-топ
Қазақстанның мәдени мұралары туралы жазады.
3-топ
Мәтін бойынша ой қорытып, плакатқа түсіріп, сынып алдында қорғайды.
Қазақстанның табиғи мұралары
- Балқаш көлі
- Ескіден қалған Шетен тоғайы
- Тянь-Шань шыршалары
- Шарын шатқалы
Қазақстанның мәдени мұралары
- Алматыдағы кафедралық шіркеу
- Қожа Ахмет Ясауи кесенесі
- Айша бибі кесенесі
- Арыстан баб кесенесі
- Қарахан кесенесі
Қорғау кезеңінде әр топ басқа топтарға сұрақ қойып, ұсыныстар айтады. Интерактивті тақтадан табиғи және мәдени мұралардың суреттері көрсетіледі. Қолданылатын тәсілдер: «Аялдама» әдісі, сызба құрастыру, ашық сұрақтар.
4) Сергіту және бекіту
Сергіту сәті
«Астананың ауа райы» тренингі арқылы оқушылар қысқа қозғалыс жасап, назарын қайта шоғырландырады.
Мәтінді бекіту сұрақтары
- Саған әлемнің қай кереметі ұнады? Неліктен?
- Әлем кереметтерінің біреуі туралы кім әңгімелеп береді?
- Әлемнің тағы қандай кереметтерін білесіңдер?
Дәптермен жұмыс
Оқушылар өзіндік және шығармашылық тапсырмаларды орындайды: ой қорытындылап, қысқа жазба немесе шағын мәтін құрастырады.
5) Қорытынды, кері байланыс және бағалау
Кері байланыс
Оқушылар сабақтан алған әсерін смайликтер арқылы білдіреді: ұнағанын — «алақай», ұнамағанын — «әттеген-ай», ұсыныс/сұрағын — «айтарым бар» смайлигіне жазып, тақтаға магнитпен іледі.
Үй тапсырмасы
- Мәтінді мазмұндау.
- Зерттеу жұмысы: өзің тұратын өңірде қандай ежелгі құрылыстар бар екенін анықтау (кітапхана немесе ғаламтор арқылы).
Бағалау
Топ басшылары топ мүшелерін критерий бойынша бағалайды. Оқушылар өзін-өзі бағалау парағын толтырады. Бағалау парақтары күнделікке салынып, мұғалімге тапсырылады; мұғалім қорытынды бағаны шығарады.
Сабақтың негізгі түйіні: мұраны тану — оны сақтаудың алғашқы қадамы. Белсенділік танытқан оқушылардың еңбегі міндетті түрде атап өтіледі.