Сүйкімділік - дүниенің сұлулығыАдам анадан сырт бейнесі, пішіні сұлу болып туылуы мүмкін, ал ішкі жан сұлулығы, өзінің мінез - құлқы, қылығы, ісі, басқа адамдарға қарым - қатынасының тағы да басқа жиынтығы ретінде қоғамда қалыптасады
Сүйкімділік – дүниенің сұлулығы
Адам анадан сырт келбеті, пішіні сұлу болып тууы мүмкін. Ал ішкі жан сұлулығы — мінез-құлқы, қылығы, іс-әрекеті, өзге адамдарға қарым-қатынасы секілді қасиеттердің жиынтығы ретінде қоғамда қалыптасады.
Сыртқы сұлулық нені білдіреді?
Әдетте біз қыздың немесе жігіттің сұлулығын сөз еткенде, дене мүшелерінің жұрт мойындаған әдемілігін, олардың жарасымды үйлесімін, реңінің ажарын, бойының сымбатын, үнінің нәзік те әуезділігін, жүзінің таза-балғындығын, көзінің нұрлылығын, шашының қалың әрі толқынды, не жібектей төгілгендігін және басқа да белгілерін сипаттаймыз. Бұлар — адамның көңілі мен жүрегін баурап алып, тәнті ететін сыртқы сұлулық нышандары.
Алайда адам қоғамдық тіршілік иесі ретінде сыртқы көркемдікке ғана сүйенбей, ішкі мазмұнға ерекше мән береді.
Ішкі сұлулықтың өлшемі
Адам өзгенің әсемдігін тек келбеті арқылы емес, оның іс-әрекетімен, табиғатқа және айналасындағы адамдарға қарым-қатынасымен, мінез-құлқымен бағалайды. Мұндай бағалау көбіне өз төңірегіндегі ортада қалыптасқан әдептілік өлшемдерімен салыстыру арқылы жүзеге асады.
Сөйтіп, адам сыртқы — көрнекті сұлулықты да, ішкі — рухани сұлулықты да мойындай отырып, олардың орнын таразылағанда, көбіне ішкі рухани сұлулыққа көбірек мән береді. Халық даналығының «Көркін алма, мінезін ал» деп кеңес беруінің мәні осында.
Дәйексөз
Данышпан Абай: «Шу дегенде көрінер ашу артық» деп сақтандыра келе, «Әйел жақсы болмайды көркіменен, мінезіне көз жетпей, көңіл берме» дейді.
Бұл — жай айтыла салған сөз емес, өмірден және тұрмыс тәжірибесінен туған тұжырым.
Сыртқы әсер мен ішкі мазмұн үйлескенде
Кейде сыртқы сұлулық көзді алдап, көңілді арбап, адамды жаңылыстыратын жағдайлар да кездеседі. Сол себепті әдептілік көріністері сырттай қарағанда бірде енжар, бірде солғын көрінуі мүмкін, бірақ оның өзегінде үлкен адамгершілік, ізеттілік пен мейірбандық жатады.
Нағыз сұлулық
Сыртқы келбет пен ішкі рухани терең мазмұнның бір-біріне сай келіп, біте қайнасып үйлесуі.
Рухани сұлулық қамтитын қасиеттер
- әділдік пен адалдық
- шыншылдық
- адамға сүйіспеншілік, ізгілік
- сезім сергектігі
- биік эстетикалық талғам
- еркіндік сезімі және сұлулыққа талпыныс
Көркемдік — ұстаным мен табандылықта
Адам сыртқы әдемілік пен тартымдылыққа, әдеп-инабаттылыққа ұмтыла отырып, өмір жолындағы күресте әділдік пен ізгілікті мұрат етсе — сол көркем. Ал әділдік пен шындық үшін шешуші әрі дәйекті күрестен қаймығып, солқылдақтық пен табансыздық танытқан жан қоғамда жоғары бағаға ие бола алмайды: ол не күлкі болады, не жиреніш тудырады.
Тарихта шешуші кезеңде бір адамның жігерсіздігі мен ездігі үлкен оқиғалардың барысына әсер еткен мысалдар аз емес — уақыт бәріне өз бағасын береді. Керісінше, берік сенім, тайсалмас жүрек, мұқалмас ерік-жігер мен табандылық талай кереметке жол ашып, асқақ бағаланған фактілер де жеткілікті.
Бұл тамаша қасиеттер ақыл-білім нұрына бөленгенде, нағыз сұлулыққа айналады.
Әсел Қайратқызының «Қыз өссе – елдің көркі» кітабынан.