Көлік түрлері
Мақсаты мен міндеттері
Бұл ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің мақсаты — балалардың көлік түрлері туралы білімін қалыптастыру және оларды қызметіне, сондай-ақ жүретін ортасына қарай жерде, суда, әуеде деп топтастыру. Сонымен қатар көліктің пайдасы мен ықтимал зияны туралы түсіндіру, көлік ішіндегі мінез-құлық ережелерін бекіту, адамның күнделікті тұрмысындағы көліктің маңызын ұғындыру көзделеді.
Негізгі ұғымдар
- Көлік — адам мен жүкті тасымалдайтын құрал.
- Жіктеу — жүру ортасына қарай: жер, су, әуе.
- Қауіпсіздік — көліктегі тәртіп пен ережені сақтау.
Тәрбиелік екпін
- Бір-біріне жылы сөз айту, сыйластық мәдениетін дамыту.
- Сапар кезіндегі жауапкершілік пен тәртіпті бекіту.
- Көлік мамандықтарына қызығушылық ояту.
Сабақ барысы (технологиялық кезеңдер)
1) Мотивациялық-оятушылық
«Әсем күлкі сыйлайық» шаттық шеңбері
Тәрбиешінің әрекеті
Балаларды шаттық шеңберіне тұрғызып, күз мезгілінің әр күнін шырайлы ету үшін бір-біріне жылы күлкі мен жылы сөз сыйлауды ұсынады. Балалар қол ұстасып, оң жағындағы көршісінің көзіне қарап, бірнеше жақсы сөз айтып, мадақтайды.
Балалардың әрекеті
Бір-біріне жылы сөз айтып, жақсы тілек білдіреді. Жылы сөз естіген бала алғыс айтып, әсем күлкісін сыйлайды.
2) Ұйымдастырушылық-ізденушілік
Әңгіме, сұрақ-жауап, жұмбақ, ойын-саяхат
Сұрақтар арқылы бастапқы білімді анықтау
- Суретте нелер бейнеленген?
- Көліктердің аттарын атаңдар.
- Барлығын бір сөзбен қалай атаймыз?
- Көлік дегеніміз не?
Балалардың жауабы: көлік — адам мен жүк тасымалдайтын құрал. Мысалдар: автобус, троллейбус, пойыз, жеңіл көлік, ұшақ, кеме.
Жұмбақ арқылы табу
Тәрбиеші тақтадағы кейбір көлік суреттерін теріс қаратып қойып, жасырулы көліктер туралы жұмбақтар жасырады. Балалар жұмбақтың шешуін тауып, қандай көлік жасырылғанын анықтайды.
Ойын-саяхат: «Саяхатқа шығайық»
«Көрші қалаға бару үшін қандай көлік түрін таңдар едіңдер?» деген сұрақ арқылы балалар өз таңдауларын айтып, көліктердің ортақ белгілерін талдайды.
Көліктерді жүретін ортасына қарай топтастыру
Жерде жүретін
Пойыз, автобус, жеңіл көлік. Ортақ белгісі — дөңгелек. Дөңгелек көліктің жүруі үшін қажет.
Әуеде жүретін
Ұшақ, тікұшақ. Олар аспанда ұшады. «Әуеде жүретін көліктер» сөз тіркесін барлық бала бірге және жеке қайталайды.
Суда жүретін
Кеме, катер, қайық. Бұл көліктер суда жүзеді.
Сергіту сәтіне бағыттайтын сұрақ
«Егер біз алыс елдерге (мысалы, Үндістанға) барсақ, қалай жетеміз?» — балалардың жауабы бойынша әуедегі көліктерге қайта тоқталып, айырмашылықтарын нақтылайды.
Көлік ішіндегі мінез-құлық ережелері
- Көлікте сабыр сақтау, қатты сөйлемеу.
- Үлкендерге орын беру, кезек пен тәртіпті сақтау.
- Жүріп келе жатқан көлікте орныңнан тұрмау, қауіпсіздік ережесін орындау.
- Жүргізушінің жұмысына кедергі келтірмеу.
Көлік — адамның тұрмысын жеңілдететін маңызды құрал, бірақ қауіпсіздік сақталмаса, зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан көліктің пайдасын арттырудың басты шарты — ережені сақтау.
3) Рефлексивті-түзетушілік
Қорытындылау, ойын, мадақтау
Қорытынды сұрақтар
«Бүгін біз не туралы білдік? Көліктерді қандай белгісіне қарап 3 топқа бөлдік?» — балалар жүретін ортасына қарай бөлінетінін айтады: жер, су, әуе.
Дидактикалық ойын: «Өз үйіңді тап»
Балалар көліктерді тиісті «үйіне» орналастырады: жердегі, судағы, әуедегі көліктер. Ойынды қызығушылықпен ойнап, таңдауларын дәлелдеуге тырысады.
Қорытынды сөз
Тәрбиеші балаларға болашақта кейбірі көлік құрастыратын мамандық иесі болуы мүмкін екенін айтып, оған жету үшін көп оқып-білу қажет екенін түсіндіреді. Белсенді қатысқан балалар мадақталып, оқу іс-әрекеті аяқталады.