Интернетті пайдаланып аласа тауларға саяхат жасап, географиясымен және табиғатымен танысу
Қазақстан жеріндегі аласа таулар
Бұл сабақта Қазақстан аумағындағы аласа таулы өлкелердің ерекшеліктерімен танысамыз. Интернет ресурстарын пайдаланып, аласа тауларға «виртуалды саяхат» жасап, олардың географиясын, табиғатын және қалыптасуындағы ішкі және сыртқы күштердің рөлін түсіндіреміз.
Сабақ түрі
Жаңа сабақ
Пәнаралық байланыс
Қазақ әдебиеті, тарих, информатика, музыка
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
- Қазақстандағы аласа таулы өлкелердің ерекшеліктерін меңгерту.
- Интернет арқылы тауларға саяхат жасап, географиясы мен табиғатын таныстыру.
- Таулы жер бедерін өзгертетін ішкі және сыртқы күштердің рөлін түсіндіру.
Дамытушылық
- Қазақстанның геологиялық және физикалық карталарын салыстырып, сәйкестендіру.
- Нәтижені кескін картаға түсіру арқылы картографиялық дағдыларды дамыту.
- Интернет желісімен ақпарат іздеу және қолдану білігін жетілдіру.
Тәрбиелік
- Өз Отаны туралы білімді тереңдетіп, отансүйгіштік қасиетті қалыптастыру.
- Географиялық мәдениетке баулу.
- Экологиялық тәрбие беру.
Құрал-жабдықтар
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сыныптың дайындығы тексеріліп, сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелері қысқаша нақтыланады.
2) Өткен сабақ бойынша сұрақтар
Оқушылардың алдыңғы тақырыпты меңгеру деңгейін тексеру үшін «қызықты сұрақтар» ұсынылады.
Қызықты сұрақтар
- Еліміздегі теңіз атымен аталған ойпат.
- Еліміздегі «қақпалар» (географиялық қақпа атаулары).
- Аң атымен аталатын құмдар.
- Құс атымен аталатын үстірт.
- Өзен атымен аталатын жазықтар.
- Ұлт атымен аталатын жазық.
- Бояу атымен аталатын құмдар.
3) Жаңа сабақ
Алдын ала еске түсіру
Жаңа тақырыпқа кіріспес бұрын, таулардың биіктігі бойынша қалай жіктелетінін еске түсіреміз.
Негізгі аласа таулар
- Сарыарқа
- Мұғалжар
- Маңғыстау
Сабақтың форматы: интернет арқылы «тікұшақпен саяхат»
Бүгін біз аласа тауларды Google Планета Земля көмегімен аралаймыз. «Тікұшағымыз» жанармаймен емес, біліммен ұшады: баратын жеріміз туралы неғұрлым көп білсек, саяхат соғұрлым мазмұнды болады. Оқушыларға алдын ала тапсырмалар беріледі.
Саяхат бағыты: Сарыарқа
Саяхатымызды Сарыарқадан бастаймыз. Себебі біздің ауылдан батысқа қарай 15–20 шақырым жүргеннен кейін Сарыарқа басталады. Өзіміз жақсы білетін Үтөбе, Айнабұлақ, Сартерек осы өңірге жатады. Интерактивті тақтада Google Планета Земля арқылы Қарақол ауылы және аталған нысандар көрсетіледі.
Маңызды ұғым
Сарыарқаны «Қазақтың ұсақ шоқысы» деп те атайды.
Құрамына кіретін жоталар
Шыңғыстау, Ақсоран, Баянауыл, Қарқаралы, Көкшетау, Ұлытау және басқа да жоталар.
Саяхат барысында Құрманғазының «Сарыарқа» күйі баяу ойнатылады.
Маршруттың алғашқы нүктесі: Шыңғыстау
Енді «тікұшаққа» отырып, өз облысымызда орналасқан Шыңғыстау жоталарынан бастаймыз. Бір оқушы Шыңғыстаудың географиялық орны, табиғат ерекшеліктері және тарихи ескерткіштері туралы қысқаша сипаттама береді. Интерактивті тақтада Қарақолдан Шыңғыстауға қарай қозғалып, жоталар көрсетіледі, тақырыптық слайдтар қосылады.
Практикалық тапсырма
Аласа тауларды кескін картаға түсіру.
- Сарыарқа, Мұғалжар, Маңғыстауды белгілеу.
- Негізгі жоталарды картадан көрсету (мысалы: Шыңғыстау, Ұлытау т.б.).
Топтық жұмыс
Сынып топтарға бөлініп, салыстыру мен талдауға бағытталған тапсырмалар орындайды.
Венн диаграммасы
- Сарыарқа — Мұғалжар
- Сарыарқа — Маңғыстау
INSERT кестесі
Оқушылар жаңа ақпаратты белгілеп, түсінгенін, сұрағы бар тұстарын және бұрыннан білетінін жүйелейді.
Негізгі ой
Қазақстандағы аласа таулар — табиғаты әркелкі, геологиялық тарихы күрделі аймақтар. Оларды карта, цифрлық құралдар және салыстырмалы талдау арқылы зерттеу жер бедерінің қалыптасуын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.