Сандар патшасы математика әлемі
Атырау облысы, Махамбет ауданы, Сарайшық ауылы
Қ. Қарашаұлы атындағы Сарайшық орта мектебі
Бастауыш сынып мұғалімі: Бляшева Жаннат Кажиахметовна
Сабақтың тақырыбы: Сан есім
Сабақтың мақсаттары
Білімділігі
Оқушылардың сан есім туралы білім-білігін пысықтап, түсінігін кеңейту. Жаңа технология элементтерін пайдалану арқылы білім сапасын арттыруға жағдай жасау.
Дамытушылығы
Танымдық тапсырмалар арқылы ойлау белсенділігін күшейтіп, шығармашылық қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелігі
Сауатты жазу дағдыларын жетілдіру, ұқыптылыққа, тапқырлыққа және өз ойын қорытындылап жеткізе білуге тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер мен ресурстар
Әдіс-тәсілдері
- Түсіндіру
- Ой қозғау
- Шығармашылық тапсырмалар
- Топпен жұмыс
- Ізденіс
Көрнекілігі
- Интербелсенді тақта
- Слайдтар, сызбалар, суреттер
- Ребус, сөзжұмбақтар
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сабаққа назар аудару, сыныптың дайындығын тексеру, жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру.
II. Топқа бөлу
1-топ: Дауысты дыбыстар
Оқушылар мойындарына қызыл галстук тағады және қызыл жапқыш жабылған үстелге отырады.
2-топ: Дауыссыз дыбыстар
Оқушылар мойындарына көк галстук тағады және көк жапқыш жабылған үстелге отырады.
III. Жаңа сабақ
1) «Сандар сөйлейді» — ребус шешу
Сан есімге қатысты ребусты шешу арқылы бүгінгі жаңа тақырыпты анықтау.
2) Бейнеролик
«Сандар не үшін керек?» тақырыбындағы бейнероликті тамашалау және ой бөлісу.
Мағынаны тану (топтастыру)
Заттың санын, ретін білдіретін сөздер сан есім деп аталады. Сан есімге неше? қанша? нешінші? сұрақтары қойылады.
Құрамы
Дара
Құрамы
Күрделі
Түрі
Есептік
Түрі
Реттік
IV. Қызығушылығын ояту: «Пәндер әлеміне саяхат»
Бүгін біз пәндер әлеміне саяхатқа шығамыз. Жолда бірнеше аялдамаға тоқтаймыз. Саяхатқа дайынсыңдар ма? Ендеше, сәт сапар!
1-аялдама: «Сандар патшасы» — Математика әлемі
Оқулықпен жұмыс (уақыт өлшемі)
- Сандарды сөзбен жазып, сөйлемдерді көшіріп жазу.
-
1-топ
Бір жылда 12 ай бар. Бір айда 30 күн, 4 апта болады.
-
2-топ
Әр аптада 7 тәулік бар. Әр тәулікте 24 сағат, 1 сағатта 60 минут бар.
- Сан есімдердің қай сөзбен байланысып тұрғанын анықтау.
Ой бөліс
Уақыт өлшемдеріндегі сандардың қызметін талқылау: ай, апта, тәулік, сағат, минут ұғымдарымен байланысын түсіндіру.
2-аялдама: Әдебиеттік оқу әлемі — «Ойлан, тап!»
1-топ: Мақал-мәтелдегі сан есім
Көп нүктенің орнына тиісті сан есімді қойып жазыңдар. Мақалдың мағынасын түсіндіріңдер.
- Білекті ... жығады, білімді ... жығады.
- ... кісі ... жақ, қыңыр кісі ... жақ.
- ... ауыз сөздің тобықтай түйіні бар.
- Ер ... өледі, қорқақ ... өледі.
2-топ: Жұмбақтар
Жұмбақты оқып, шешуін табыңдар. Сан есімді тауып, қай сөзбен байланысып тұрғанын сызбамен көрсетіңдер. Олардың қай сөз табы екенін айтыңдар.
- Кезікті бір жануар, үстінде екі тауы бар. (Түйе)
- Ағайынды бес құрдас, бірдей болып еш тұрмас. (Саусақтар)
3-аялдама: Дүниетану — «Кім жылдам?»
1-топ: Сан есім қатысқан сөздер
Құрамында сан есімі бар сөздерді сөзбен жазып шығыңдар:
2-топ: Дыбыстық талдау
«Кекілік», «бірқазан» сөздеріне сатылай кешенді дыбыстық талдау жасаңыздар.
4-аялдама: Өзін-өзі тану — «Көңілді шумақтар»
1-топ: «Алты»
Бала ел сан баққан
Тепті ұзақ күн бақан.
Бөсті бізге алтыш тым:
Тұрмаушы едім қарап,
Боқта көп мүдім:
Жауырыным жырып,
Көрінбейтін бүрім.
Ескерту: Бастапқы мәтіндегі санмен жасалған алмастырулар мағынасы бұзылмайтындай етіп әріпке келтірілді.
2-топ: «Бес»
«Тебесің», — деп, қойлардың,
Бесті айғырдың қораның
Төбесіне лақтырдым —
Баспап батырмын.
Сенбесең, сұрағын:
Бесіктегі бөпемнен,
Бес жастағы көкемнен.
Е. Өтетілеуұлы
Ескерту: Бастапқы мәтіндегі цифрмен берілген сөзойнатым оқылымға ыңғайланып қалпына келтірілді.
5-аялдама: Дене шынықтыру — «Арқан тартыс»
1) Жаңылтпаш сайысы
Әр топ кезектесіп құрамында сан есімі бар жаңылтпаштарды айтады. Көп ұпай жинаған топ жеңіске жетеді.
2) Ауызша жұмыс
Есептік сан есімдерді реттік сан есімге айналдырып айту.
Жаңылтпаштар
Төбесі төбел төрт бөрік,
Төртеуі де көк бөрік.
Пеш үстінде бес мысық,
Пеш ішінде бес мысық,
Бес күзетші, бес пысық.
Қырық құрықтық,
Сырық қырықтық.
Үш кіші ішік піштім,
Бес кіші ішік піштім.
Неше кіші ішік піштім?
6-аялдама: Орыс тілі және ағылшын тілі — «Сөз-Орда»
Берілген қима-суреттерді құрастырып, шыққан көріністі сипаттап айту. Сөйлем ішінде сан есімдер болуы тиіс. Сол сан есімдерді үш тілде айту.
7-аялдама: Ақпараттық сәт — «Хан ордалы Сарайшық»
Біздің ауыл — Сарайшық ауылы. Сарайшық — Қазақ хандығының ең алғашқы астанасы. Ол Атырау қаласынан шамамен 50 километр жерде, Жайық өзенінің оң жағалауында орналасқан.
Сарайшықта биіктігі 17 метр, 8 қырлы ескерткіш бар. Ол 1999 жылы салынған. Сарайшық — қазақ даласындағы ең көне тарихи орындардың бірі.
Бұл жерде кезінде үш жүзге толық мойындалған 12 әулие жерленген. Кезінде Сарайшықта жүзден аса хан билік құрған. Сарайшық жерінде жеті ханның сүйегі жерленіп, сол жеті ханға құлпытас қойылған.
Тапсырма
Мәтіннен дара және күрделі сан есімдерді теріп жазыңдар.
8) Сабақты қорытындылау
Кесте толтыру
Не білдім?
Сан есімнің анықтамасын, сұрақтарын және түрлерін қайталадым.
Не үйрендім?
Сан есімдерді мәтіннен табуды, есептік пен реттікті ажыратуды үйрендім.
Кері байланыс
Оқушылар өз әсерімен бөліседі: саяхат форматындағы тапсырмалар қай бөлімде қызықты болды, не қиындық тудырды.
9) Бағалау
Топ басшылары әр оқушыны сабаққа қатысуына, тапсырмаларды орындауына қарай бағалайды.
10) Үй тапсырмасы
«Біздің сынып», «Менің жанұям» тақырыптарының біріне жарнамалық мәтін құрастырыңдар. Мәтінде сан есімдерді мүмкіндігінше көп қолданыңдар.