Вич инфекциясы туралы түсінік
АИВ (ВИЧ) инфекциясы туралы түсінік
АИВ (ВИЧ) инфекциясы — адамның иммунжетіспеушілік вирусы (АИВ) шақыратын, ұзақ уақыт лимфоциттерде, макрофагтарда және жүйке тіндерінде персистенциялануға қабілетті созылмалы инфекциялық ауру.
Вирустың тіндерде ұзақ сақталуына байланысты ол организмнің иммундық және жүйке жүйесін біртіндеп зақымдайды. Соның салдарынан екіншілік инфекциялар, энцефалиттің өршуі, ісіктер және басқа да патологиялық өзгерістер дамуы мүмкін. Бұл асқынулар уақыт өте келе науқастың өміріне қауіп төндіреді.
Маңызды ұғым
АИВ инфекциясы бірнеше кезеңмен өтеді. Соңғы кезеңі ЖПИЖС (жүре пайда болған иммундық жетіспеушілік синдромы) деп аталады.
Қазіргі кезеңде АИВ инфекциясы кейбір жағдайларда тез өршуге бейім болуы мүмкін, сондықтан ерте диагностика мен алдын алу шаралары ерекше маңызды.
Патогенезі
Жұғу қақпалары және таралуы
- Табиғи жолмен жұққанда вирустың кіру қақпалары көбіне гениталий және тік ішек шырышты қабаттары болып саналады.
- Тік ішектің бір қабатты эпителийі арқылы вирустың енуі қынаптың көп қабатты эпителийіне қарағанда жеңілірек болуы мүмкін.
- Лимфалық жүйе арқылы вирус қанға өтеді де, көптеген мүшелер мен тіндерге таралады.
- Парентералды жұғуда (қан арқылы) АИВ бірден қанға түседі.
Жасуша ішіндегі негізгі механизм
АИВ жасушаға енгеннен кейін кері транскриптаза (ревертаза) ферментінің көмегімен өзінің РНҚ-сын ДНҚ-ға айналдырады. Түзілген вирустық ДНҚ жасуша геномына кірігіп, провирус күйінде ұзақ уақыт, кейде өмір бойы сақталуы мүмкін.
Бұл ерекшелік АИВ инфекциясының созылмалы ағымына және толық eradикациялаудың күрделілігіне негіз болады.
Таңдамалы тропизм: АИВ қандай жасушаларға «жабысады»?
АИВ тіндерге таңдамалы адсорбцияланады: ол мембранасында CD4+ ақуызы бар жасушалармен байланысады. CD4 вирус үшін рецептор қызметін атқарады, бұл байланыста вирустың gp120 ақуызы маңызды рөл атқарады.
Т-лимфоциттер (хелперлер)
АИВ үшін негізгі нысана, CD4+ деңгейі жоғары.
Макрофагтар
Вирустың таралуы мен персистенциясында рөлі бар.
В-лимфоциттер
Иммундық жауаптың бұзылыстарына қатысады.
Нейроглия
Жүйке жүйесі тарапынан асқынулармен байланысты.
Шырышты қабат жасушалары
Жұғудың бастапқы кезеңінде маңызды.
Иммундық жүйенің әлсіреуі қалай дамиды?
АИВ-тің Т-хелперлерге (CD4+) тропизмі өте жоғары. CD4+ жасушаларының азаюы тек вирустың тікелей цитопатиялық әсерінен ғана емес, сондай-ақ инфицирленген жасушалардың инфицирленбеген жасушалармен қосылуы нәтижесінде де күшеюі мүмкін.
Сонымен қатар В-лимфоциттердің қызметі де бұзылады. Нәтижесінде иммуноглобулиндер мен айналымдағы иммундық кешендер түзілуі артып, бұл өзгерістер иммундық реттелудің бұзылуына және аутоиммундық үдерістердің дамуына ықпал етуі мүмкін.
Клиникалық мәні
Жұқпалы үдерістің алғашқы кезеңдерінде организм кейбір өзгерістерді уақытша компенсациялайды. Алайда қорғаныс қызметі біртіндеп төмендеп, вирус қарқынды көбейген кезде ЖПИЖС дамиды.