МИФ әлемі
Жас ұрпақтың әлеуетін ашудағы мұғалімнің рөлі
Әрбір өскелең жастың ішкі резервін, талантын, дарынын тәрбиелеу мен оқыту жолында мұғалімнен жаңашылдық, патриоттық рух және жоғары іскерлік талап етіледі. Еліміздің үлкен тірегі болатын жас ұрпақтың терең білімді, жан-жақты дамыған, зерек болуы — заман талабы.
Оқушыларға пәнді тиімді ұғындырудың бір жолы — жаңа технологияларды қолдану, сондай-ақ ғылымның түрлі салаларындағы білім мазмұнын интеграциялап оқыту. Осы мақсатта оқушылардың шығармашылықпен айналысуына кластан тыс пәндік сайыстардың ықпалы зор.
Кластан тыс сайыс: «МИФ әлемі»
9–10-сынып оқушылары арасында математика, физика және информатика пәндері бойынша өткізілетін көңілді тапқырлар сайысының үлгі жоспары.
Тақырыбы
«МИФ әлемі» (презентациямен)
Мақсаты
Жан-жақты, білімді, өзіндік ой-толғамы бар, қабілетті тұлға қалыптастыру; дүниетанымды кеңейтіп, логикалық ойлау мен ой қорыту дағдыларын дамыту.
Көрнекіліктер
Презентация, тапсырмалар жинағы, сұрақ карточкалары, бағалау парақтары, марапаттау материалдары.
Сайыс құрылымы
I. Кіріспе бөлім
«МИФ шоу»: М — математика (ғылымдар патшасы), И — информатика (ақпараттар ғылымы), Ф — физика (табиғат заңдарының негізі).
II. Негізгі бөлім
- 1-тур: Логика
- 2-тур: Таңдап ал
- 3-тур: Сиқырлы фигуралар
- 4-тур: Ой жалғасы (мақал-мәтелдер)
III. Қорытынды
Әділқазылар қорытынды шығарып, қатысушылар алғыс хаттар және мақтау қағаздарымен марапатталады. Қорытынды бөлім әнмен әрленеді.
I бөлім: «МИФ шоу» (кіріспе көрініс)
10-сынып оқушылары сахналық көрініс қояды. Кештің идеясы — математика, информатика, физика пәндерінің өзара байланысын көрсету, ғылымға қызығушылықты арттыру және тапқырлыққа шақыру.
Мазмұн өзегі
- Математика — есеп, дәлел, өлшеу мәдениетінің негізі.
- Информатика — ақпаратты өңдеу, технологияны игеру, цифрлық сауат.
- Физика — табиғат заңдары, қозғалыс, энергия, күш ұғымдары.
Интермедия идеясы
Термометр ұсыну арқылы «жанкүйерлер қызуын өлшейік» деген астарлы әзіл беріледі. Бұл көрініс залдың көңіл күйін көтеріп, сайысқа серпін береді.
Көрініс үзіндісі (редакцияланған нұсқа)
Уа, жараңдар! Зейін қойып, бізді біраз тыңдаңдар. Ғылымдардың ғылымы — математика, физика, информатика жайында ой бөлісейік.
Жиылған мына балалар — білім жолын қуғандар. Бәрің де білімді болып, жан-жақты, саналы да салмақты болып, биікке шығамын деген үлкен арманға ұмтылыңдар.
Информатика әлемі — қызығы мол, көркі әдемі. Компьютердей құралды меңгеру — бүгінгі күннің керегі.
Физика заңдылығы: аттас зарядтар тебіледі, әр аттас зарядтар тартылады. Ендеше, достар, әрқашан ақылмен бөлісейік.
«МИФ әлемі» — құрылыс, техника, өндіріс секілді барлық салада қажет. Бұл ғылымдардың сырын зердемен меңгеріңдер.
Әдеби байланыс
Бағдарламаға Мұхтар Шахановтың «Арманда» өлеңінен көрініс енгізіледі. Қатысушылар: автор, қария, бала Дойыл, бала Әбу, Әбу-Насыр әл-Фараби.
II бөлім: Негізгі кезең (турлар)
1-тур: Логика
Логикалық есептер, ой ұшқырлығын тексеретін қысқа тапсырмалар. Мақсат — дәлелдеу мәдениетін, жылдам талдау дағдысын қалыптастыру.
2-тур: «Таңдап ал»
Оқушыларға 1 және 2 саны беріледі. Таңдау арқылы сұрақтар топтамасын таңдап жауап береді.
I топтама сұрақтары
- 1.Атомның құрылысын ашқан кім? (Резерфорд)
- 2.Компьютердің «ауруы» қалай аталады? (Вирус)
- 3.Үш сызықтан пайда болатын фигура? (Үшбұрыш)
- 4.«Computer» сөзі ағылшын тілінен аударғанда нені білдіреді? (Есептеуіш)
- 5.«Эврика!» — кімнің сөзі? (Архимед)
- 6.Кері санның көбейтіндісі неге тең? (1)
- 7.Көз бен монитор арақашықтығы қанша см болуы тиіс? (60–70 см)
- 8.Электр заряды жоқ бөлшек? (Нейтрон)
- 9.45 минут — сағаттың қандай бөлігі? (3/4)
- 10.Ең үлкен хорда қалай аталады? (Диаметр)
II топтама сұрақтары
- 1.Алғашқы әйел ғарышкер кім? (Валентина Терешкова)
- 2.Қандай санның бір ғана квадрат түбірі бар? (0)
- 3.«Ақпарат» сөзі латын тілінен аударғанда қандай мағына береді? (Түсіндіру, баяндау)
- 4.Күн энергиясы Жерге қандай жолмен беріледі? (Сәуле шығару)
- 5.Обсерватория деген не? (Аспан денелерін бақылайтын орын)
- 6.Ең алғашқы әйел математик кім? (Софья Ковалевская)
- 7.Екі қатынастың теңдігі қалай аталады? (Пропорция)
- 8.Компьютердің «теледидары»? (Монитор)
- 9.Компьютердің ең басты бөлігі, «миы»? (Процессор)
- 10.Барлық екі таңбалы сандарда 5 цифры неше рет кездеседі? (18 рет)
3-тур: Сиқырлы фигуралар
Геометриялық ойлау мен кеңістіктік елестетуді дамытуға арналған тапсырмалар: фигура құрастыру, сәйкестендіру, заңдылық табу.
4-тур: Ой жалғасы (мақал-мәтелдер)
Мақал-мәтелдердің жалғасын табу арқылы тіл мәдениеті мен логикалық байланыс орнату қабілеті шыңдалады.
Мақал-мәтелдер
- Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
- Бір тал кессең, он тал ек.
- Жігіт бір сырлы, сегіз қырлы.
- Алтау ала болса, ауыздағы кетеді; төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
- Алты аға бірігіп, әке болмас; жеті жеңге бірігіп, ана болмас.
- Досың болғанына мақтан, дұшпаның жалғыз болса да сақтан.
- Жеті жұрттың тілін біл, жеті түрлі ілім іл.
- Білгенің бір тоғыз, білмегенің тоқсан тоғыз.
III бөлім: Қорытынды және марапаттау
Қорытынды ән
Қорытынды бөлім Е. Хасанғалиевтің «Атамекен» әнінің әуенімен орындалады. Өлең мазмұны жас буынның білімге ұмтылысын, болашаққа сенімін және елге қызмет ету идеясын айқындайды.
Марапаттау
Сайыс соңында әділқазылар алқасына сөз беріліп, қатысқан оқушылар алғыс хаттармен және мақтау қағаздарымен марапатталады.
Қорытынды ой
«МИФ әлемі» форматындағы сайыс — пәндерді кіріктіре оқытудың тиімді үлгісі. Ол оқушылардың логикалық ойлауын, шығармашылық белсенділігін арттырып, топпен жұмыс істеу мәдениетін қалыптастырады және жаңа технологияға қызығушылығын нығайтады.