Тәжірибені түсіндіру

Физика • 7-сынып

Ауырлық күшінің әсерінен сұйықтар мен газдарда пайда болатын қысым

Бұл сабақта сұйықтар мен газдардағы қысымның табиғаты, оның қандай шамаларға тәуелді екені және қысым формуласын пайдаланып есеп шығару дағдылары қарастырылады.

Сабақтың мақсаты

  • A Сұйықтар мен газдардағы қысымның қандай шамаларға байланысты екенін қарастыру.
  • B Оқушылардың логикалық ойлауын дамыту, дәлелдеп қорытынды шығара білуге үйрету.
  • C Қысым формуласын қолданып есептер шығара білуге үйрету.

1) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды әртүрлі түсті қағаздар арқылы топтарға бөлу.

2) Жаңа сабақ

Оқушыларға өз бетінше дайындалуға уақыт беріледі. Дайындық аяқталғаннан кейін төмендегі бағытта сұрақтар талқыланады:

  • Газдар мен сұйықтардың өздеріне тән қасиеттері.
  • Газдың қысымы бар екенін қалай дәлелдеуге болады?
  • Ауырлық күші әсерінен сұйықтар мен газдарда пайда болатын қысым.
  • Қысымның формуласы және оның мағынасы.

3) Логикалық сұрақтар (топтық жұмыс)

I топ

1-сурет

Цилиндр тәрізді, бірақ пішіні әртүрлі екі ыдысқа массасы бірдей су құйылған. Осы судың ыдыстардың табанына түсіретін қысымы бірдей бола ма?

Негізгі ой: қысымның тереңдікке және сұйықтың тығыздығына тәуелділігі, ал ыдыс пішінінің әсері туралы тұжырым жасау.

II топ

2-сурет

Екі ыдыс берілген: біреуіне су, екіншісіне керосин құйылған. Сұйықтардың деңгейі бірдей. Ыдыс табанына түсіретін қысым бірдей бола ма?

Негізгі ой: бірдей тереңдікте қысымның сұйықтың тығыздығына тәуелді екенін негіздеу.

III топ

3-сурет

Саңылаулары бар цилиндрдегі сұйық ең жақынға жоғарғы саңылаудан, ал ең төменгі саңылаудан неғұрлым алысқа шапшиды. Бұл құбылысты қалай түсіндіруге болады?

Негізгі ой: тереңдік артқан сайын гидростатикалық қысымның өсетінін және шығу жылдамдығының соған байланысты өзгеретінін түсіндіру.

4) Тәжірибелік тапсырмалар

Әр топқа тәжірибені орындау жолдары жазылған нұсқаулық парақтары беріледі. Тәжірибені жасап болғаннан кейін, байқалған құбылысты түсіндіріп, қорытынды ұсыныңыздар.

I топ

«Жұмыртқаны бөтелкеге кіргізу»

  • Айран бөтелкесі
  • 1 жұмыртқа
  • Сіріңке

Тапсырма: жұмыртқаны бөтелкенің ішіне кіргізіп, құбылыстың себебін түсіндіру.

II топ

«Пакеттегі су және ине»

  • Полиэтилен пакет
  • 1 стакан су
  • Ине

Тапсырма: нұсқаулық бойынша тәжірибені орындап, қысымның таралуын түсіндіру.

III топ

«Стакан, су және қағаз»

  • Стакан су
  • 1 парақ қағаз

Тапсырма: тәжірибені орындап, атмосфералық қысымның рөлін түсіндіріңіз.

Үй тапсырмасы

Қысым тақырыбы бойынша қысқаша конспект жасап келу және қысым формуласын қолдануға арналған есептер орындау.