Сүйіспеншілік - өзін - өзі тану қағидаты Өзін - өзі тану білім беру бағдарламасы - жас өскелең ұрпақтың рухани жан дүниесіне нәр беруші, ол - адамның өзін - өзі тануы, бақыт пен өмірлік табысқа жету үшін өзінің шексіз мүмкіндіктерін аша алуы
Сүйіспеншілік — өзін-өзі тану қағидаты
«Өзін-өзі тану» білім беру бағдарламасы — жас ұрпақтың рухани жан дүниесіне нәр беретін бағыт. Бұл бағдарлама адамның өзін тереңірек танып, бақыт пен өмірлік табысқа жету үшін өзіндегі шексіз мүмкіндіктерді ашуына көмектеседі.
Пәннің ерекше орны
Жас ұрпақтың рухани мәдениетін арттыру, көркемдік әлемін байыту, дүниетанымын қалыптастыру және салауатты өмір салтына тәрбиелеу ісінде «Өзін-өзі тану» пәнінің орны айрықша. Бағдарлама адамның қоршаған ортаны танып-білуімен қатар, ішкі жан дүниесіне үңіліп, өзін-өзі басқару арқылы адамгершілік-рухани әлеуетін көтеруді негізгі мақсат етеді.
Тұлғаны рухани кемелдендіруге бағыт
Бұл пән жеке тұлғаның бойына имандылық нұрын ұялатып, рухани баюына ықпал етеді. Кіріктірілген сипатының арқасында ол әр адамның жақсы жаққа өзгеруіне мүмкіндік беріп, өмірлік ұстанымын айқындауға және құндылықтар сапасын қалыптастыруға бағыт-бағдар береді.
Құндылықтар жүйесін зерделеу
Адамгершілік-рухани тұрғыдан білім алған балалар өмірлік маңызды құндылықтарды таниды, рухани және материалдық құндылықтардың арақатынасын пайымдай отырып, өз көзқарасын шыңдай түседі.
Өмірлік мағына мен алдын алу
Қазіргі кезеңде тұлға үшін өмірдің мағынасыздануы мен құнсыздануы, сондай-ақ адам өмірінде кездесетін қиындықтардың алдын алу және жас ұрпақты өзін-өзі тәрбиелеуге үйрету мәселелері ерекше өзектілікке ие.
Қазіргі қоғам талабы және білім беру міндеті
Бүгінгі еңбек нарығы жоғары білімді, шығармашылық деңгейі жоғары, түрлі салада өз білімі мен білігін қолдана алатын, нарықтық-экономикалық, саяси-идеологиялық және рухани-әлеуметтік өзгерістерге белсенді араласатын тұлғаны талап етеді. Мұндай тұлға ортаға тез бейімделіп, күрделі міндеттерді өз бетінше шеше алуға қабілетті болуы қажет.
Зерттеуді қажет ететін күрделі бағыттар
- Тұлға мүмкіндіктерін жан-жақты жетілдіру және электронды жүйелермен өзара әрекеттестік мәселелері.
- Шығармашылық пен ұжымдық еңбектегі өзара қатынастарды жақсарту.
- Оқу процесіне белсенді әдістер мен жаңа технологияларды енгізу, білім сапасын көтерудің тиімді жолдарын табу.
- Өзін-өзі тәрбиелеуді тереңірек оқып-үйрену қажеттілігі.
Махаббаттың мәні: Сара Алпысқызының пайымы
«Сүю қабілеті өмірге жаңа келген нәрестенің бойында да бар. Нәрестенің бойындағы бұл жоғары сезімді бағбандай баптап, аялай білу керек. Сонда ғана бала ерте ме, кеш пе өзінің өмірлік міндетін, ғұмырының мәнін түсінеді».
Риясыз сүйіспеншіліктің сипаты
Риясыз сүйіспеншілік сұлулыққа да, байлыққа да тәуелді емес. Ол — шынайылық пен адалдықтың белгісі. Адамның сүйіспеншілік қуаты толық болғанда, ішкі жан дүниесі мен тәні үйлесім табады.
Пәнаралық кіріктіру: адам — құдай — әлем контексті
«Өзін-өзі тану» пәнаралық тұрғыдан жүзеге асады: барлық оқу пәндерін адам — құдай — әлем контекстінде біріктіріп, гуманитарлық білімді (философия, психология, дінтану, мәдениеттану, әлеуметтану, саясаттану, тарих, әдебиет) және табиғат туралы білімді (биология, физика, астрономия) тоғыстырады.
Пәндер өзара адамға деген қатынас тұрғысынан байланысып, адам өз ішкі әлемін сыртқа кескіндейді және керісінше. Осылайша әлем тарихындағы оқиғалар оның жеке өмірбаянындағы мәнді оқиғалармен сабақтасады.
Бағдарламаны енгізу және ғылыми-әдістемелік негіз
«Өзін-өзі тану» курсы жас ұрпақты жан-жақты әрі үйлесімді тәрбиелеуге мүмкіндік береді. Пән балабақшалар мен мектептерге бастапқыда эксперимент ретінде енгізіліп, кейін білім беру мекемелерінде оқытылатын пәнге айналды.
Үйлестіруші орталық
Курсты үйлестіруші ұйым — Республикалық «Бөбек» оқу-сауықтыру орталығы.
Ғылыми зерттеу және кадр дайындау
Орталықтың құрылымдық бөлімшелері, соның ішінде 2003 жылғы ақпанда құрылған Адамның үйлесімді дамуы институты қажетті зерттеулер жүргізді. Институт қазақстандық ғалымдар мен мамандардың қатысуымен адамның үйлесімді дамуын зерттеп, жаңашыл әдіс-тәсілдерді енгізуге, мұғалімдерді даярлау мен қайта даярлауға, оқу-әдістемелік және хрестоматиялық құралдар шығаруға атсалысады.
Өзін-өзі танудың психологиялық қыры
Субъект және объект ретінде адам
Өзін-өзі тануда адам бір мезгілде танымның да субъектісі әрі объектісі ретінде көрінеді. Өзін-өзі танудың дамуы адамның практикалық іс-әрекеті барысында және өзге адамдармен өзара ықпал жағдайында жүзеге асады.
Өзіндік сана және өзін-өзі тану
Қоғамдық орта өзін-өзі танудың пайда болуы мен дамуына ерекше әсер етеді: адам өзін өзгелер арқылы жанама түрде таниды. Сонымен бірге, өзіндік сана мен өзін-өзі тану бір ұғым емес. Өзіндік сана — кеңірек түсінік, ал өзін-өзі тану әрдайым өзіндік санадан туындайды.
Гүлжан Джаманшалова