Қазақша рефераттар

Физикалық құбылысқа қандай мысал келтіре аласыңдар

Сабақ барысы

Бұл сабақта оқушылар табиғатта кездесетін құбылыстарды анықтап, оларды физикалық және химиялық үдерістермен байланыстырады. Тақырып күнделікті өмірден алынған мысалдар, сұрақтар және ойын тапсырмалары арқылы меңгеріледі.

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу, қатысымды анықтау, сабаққа назар аударту және мақсат-міндеттерді қысқаша таныстыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру: «Домино» ойыны

Шарты: берілген сөздерден мағыналы сөйлем құрастыру.

I топ

Жауап

Физикалық құбылыстар — табиғаттағы денелердің пішінін және қасиетін өзгертетін үдеріс.

II топ

Жауап

Химиялық құбылыстар — дене мен заттың түсін және иісін өзгерте алады, яғни бір зат екінші затқа айналады.

III топ

Жауап

Табиғатта барлық денелер мен заттар физикалық және химиялық құбылыстардың ықпалында болады.

Жаңа сабақ: «Миға шабуыл»

Оқушылардың алдыңғы білімін белсендіру және негізгі ұғымдарды нақтылау үшін бағыттаушы сұрақтар қойылады.

сұрақ-жауап қайталаймыз түсіндіреміз
  1. Физикалық дене дегеніміз не?
  2. Зат дегеніміз не?
  3. Зат неден тұрады?
  4. Үздіксіз қозғалыста болатын не?
  5. Диффузия дегеніміз не?
  6. Судың қандай күйлері бар?
  7. Судың күйлеріне мысал келтіріңдер.
  8. Физикалық құбылысқа қандай мысал келтіре аласыңдар?
  9. Химиялық құбылысқа қандай мысал келтіре аласыңдар?
  10. Жаңбырдың жаууы, найзағайдың ойнауы, желдің тұруы — бұлар нелер?

Негізгі ұғым

Құбылыс — табиғатта болатын барлық үдерістердің жиынтығы.

Мысалдар: жарық шығару, дыбыс шығару, жауын-шашынның түсуі, кемпірқосақтың пайда болуы және т.б.

Табиғат құбылыстарының жіктелуі

Табиғат құбылыстарын бірнеше топқа бөліп қарастыру оларды салыстыруға, себеп-салдарын түсіндіруге және күнделікті өмірмен байланыстыруға көмектеседі.

1) Метеорологиялық құбылыстар

Жауын-шашын, желдің бағыты мен жылдамдығы, температураның және ауа қысымының өзгеруі.

2) Дыбыстық құбылыстар

Аңдардың ырылдауы, күннің күркіреуі.

3) Электромагниттік құбылыстар

Теледидар көру, шәйнекті тоққа қосу сияқты электр құбылыстарымен байланысты әрекеттер.

4) Химиялық құбылыстар

Мұнай, газ, көмір сияқты заттардың өзгеруі мен түрленуімен байланысты үдерістер.

5) Биологиялық құбылыстар

Тірі организмдердің өсуі, көбеюі және таралуы.

6) Жылулық құбылыстар

Күннің жылу бөлуі, жылуды өткізетін заттардың қасиеттері.

7) Жарық құбылыстары

Күн сәулесі, электр шамдары, алау.

Топтық тапсырма

Үш топқа әртүрлі заттар беріледі. Тапсырма: берілген заттың қандай құбылыстармен байланысты екенін анықтау және дәлелдеу.

I топ

Ұялы телефон

II топ

Балауыз шам

III топ

Қалам мен қағаз

Сабақты бекіту: жұмбақтар

Жұмбақтарды шешу арқылы оқушылар табиғат құбылыстарын таниды және атауларын нақтылайды.

Шым-шытыр, шидай қотыр.
Жауабы: Жұлдыздар
Аяқсыз жетіп барады,
Қолсыз есік қағады.
Жауабы: Жел
Арыстан арқырады,
Орман жарқырады.
Жауабы: Найзағай
Көк жиекті шай табақта,
Алтын алма тербеледі.
Кейде бүркер алма жүзін,
Ұлпа мақта перделер.
Жауабы: Күн
Қыста ғана болады,
Ұстасаң қолың тоңады.
Жауабы: Қар
Сырылдатады шәйнегін,
Ұнатпаса да жұрт, мейлі.
Тереземіздің әйнегін жуады,
Бірақ сүртпейді.
Жауабы: Жаңбыр
Қуып едім — мойнын бұрмады,
Ұстайын деп едім — қолға тұрмады.
Жауабы: Боран
Қонақтап күнде қонар су бетіне,
Сүйсінер барлық адам келбетіне.
Тұлғасы су ішінде көрінеді,
Таңырқап қарап тұрсам суретіне.
Жауабы: Ай

Бағалау

Оқушылардың жауаптары мен тапсырмаларға қатысу белсенділігіне қарай бағаланады.

Үй тапсырмасы

  • §35 оқу.
  • Жұмыс дәптерін толтырып келу.

Бұл жоспар табиғи құбылыстарды түсіндіруді ойын, сұрақ-жауап және топтық талдаумен ұштастырып, оқушылардың қызығушылығын арттыруға бағытталған.