Мағыналас сөз
Мақсаттар
Білімділік
Ю дыбысы мен әрпін таныту; осы әріп арқылы берілген сөздерді дұрыс оқу мен жазуға үйрету. Мәтін мен өлеңді оқи отырып, негізгі ой мен идеяны ұғындыру.
Дамытушылық
Жаңа сөздер арқылы ой-өрісін және тілін дамыту, сөздік қорын байыту. Түсініп, мәнерлеп оқуға машықтандыру.
Тәрбиелік
Ұлттық тәрбие бере отырып, қиялын ояту және шығармашылығын қолдау. Әсемдік пен әдемілікке баулу.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру және қызығушылықты ояту
Жұмбақ
Қыс бойы жатады,
Тәтті ұйқыға батады.
Ол не?
Жауабы: аю
Талдау
«Аю» сөзінің соңында қандай дыбыс естіледі? Соңғы дыбыс — Ю. Демек, бүгінгі жаңа дыбысымыз — Ю дыбысы, жаңа әрпіміз — Ю әрпі.
Ауызша оқығанда Й + У болып екі дыбыс естілуі мүмкін, ал жазуда ол Ю болып таңбаланатыны ескертіледі.
2) Әріппен таныстыру және бастапқы дағдылар
- Ю әрпінің баспа және жазба түрлері көрсетіледі, айтылу ерекшелігі мен жазылу элементтері түсіндіріледі.
- Ілмелі таблица арқылы сөздерді буынға бөлу, дыбыстық талдау жасау ұйымдастырылады.
- Мазмұнды суреттер бойынша сөйлем құрау, сызбасын сызу және сөйлемдегі сөз санын анықтау орындалады.
- Бағанда берілген сөздер оқылады, мағынасы түсіндіріледі, оқушыларға жеке-жеке оқытылады.
3) Мағынаны тану: «Ою» туралы әңгіме
Сұрақтар
- «Ою» деген не?
- Ол не үшін керек?
Әр партадағы екі оқушы бір-біріне ою туралы білетінін айтады (жұптық жұмыс).
Нақтылау
Ою — қазақ халқының ұлттық нақыштарының бірі. Оның түрлері көп және ол әсемдік үшін қажет. Мысалы, әженің қамзолындағы, атаның шапаны мен тақиясындағы, үйдегі кілем мен паластағы ою-өрнектер әртүрлі болуы мүмкін.
4) Оқулықпен жұмыс: «Ою» мәтіні
- 1 Мұғалім мәтінді оқып береді және мазмұнын түсіндіреді.
- 2 Оқушыларға кезекпен оқытылады.
- 3 1–2 оқушыдан мәтін мазмұны сұралады.
Қосымша ой қозғау: «Ою» дегенде қандай сөздер еске түседі?
Неліктен «әже»?
Себебі оюды әжем ояды.
Неліктен «қайшы»?
Себебі оюды қайшымен қияды.
Неліктен «оймақ»?
Себебі ине қолға кіріп кетпес үшін саусаққа оймақ киіледі.
5) Дәптермен жұмыс: Ю әрпін жазу
Ю әрпінің неше элементтен тұратыны анықталады. Мұғалім тақтаға жазып көрсетеді, оқушылар алдымен ауада жазып, қолдарын жаттықтырады.
Жазу мәдениеті
- Дәптерді сәл көлбеу қойып отыру.
- Шынтақ партаның үстінде тұруы.
- Әріпті асықпай, көркем жазу.
6) Сергіту және өлеңмен жұмыс
Оқулықтағы «Жақсы көрем» өлеңі бойынша жұмыс жүргізіледі:
- 1 Мұғалім өлеңді оқып береді және түсіндіреді.
- 2 Оқушылар өлеңді мәнерлеп оқиды.
- 3 Өлең мазмұны бойынша пікірталас жүргізіледі.
- 4 «Неліктен аталарыңды, әжелеріңді жақсы көресіңдер?» сұрағына жауап алынады.
7) Ой толғаныс: «Ою» туралы бес жолды өлең
Оқушылар «ою» сөзіне бес жолды өлең құрастырады (синквейн).
- Тақырыпты білдіретін сөз.
- Екі сын есім.
- Іс-әрекетті білдіретін сөздер.
- Төрт сөзден тұратын мағыналы сөйлем.
- Мағыналас сөз.
Үлгі
Ою
Әдемі, үлкен
Ояды, жапсырады
Әжем әдемі ою ояды
Өрнек
Қорытынды бөлім
Сабақты қорытындылау
Ю дыбысы мен әрпін бекіту, оқу-жазу тапсырмаларын жинақтау.
Үй тапсырмасы
Оқулықтағы тапсырмалар бойынша Ю әрпі бар сөздерді оқу және жазу.
Мадақтау
Сабаққа белсенді қатысқан оқушылар мадақталады.