Ыбырай 1841 жылы қазан айының 20 - сында қазіргі Қостанай облысы, Қостанай ауданында дүниеге келеді
Ыбырайдың өмір жолы және қалыптасуы
Ыбырай 1841 жылы 20 қазанда қазіргі Қостанай облысы, Қостанай ауданында дүниеге келді. Үш-төрт жасында әкесі Алтынсары қайтыс болып, ол атасы Балғожаның қолында өсіп, тәрбиеленді.
Балғожа би өз аймағындағы атақты, беделді адамдардың бірі еді. Ел ішіндегі талай билікті қолында ұстап, Орынбор әкімшілігі алдында да танымал болды.
Заманының беталысын өзінше бағамдаған Балғожа табысқа жетудің жаңа жолы — оқу екенін түсінді. Сондықтан немересі Ыбырайды Орынборда ашылады деп күтілген орыс-қазақ мектебіне алдын ала жаздырып қойды.
Атасының бұл қадамының мақсаты — немересінің бала оқытып, педагог болуы емес, әкімшілік орындарда қызмет атқарып, шенеунік дәрежесіне жетуі, орысша оқыған төре атанып, отбасының тұрмысын түзеуі еді.
Шығармалары
Төменде Ыбырайға қатысты кеңінен танылған өлеңдер мен туындылардың атаулары берілді:
Өлеңдер
- Азған елдің хандары
- Ананың сүюі
- Араз бол, кедей болсаң, ұрлықпенен
- Әділдік көрмеген үшін төреге айтылған сөз
- Әй, достарым
- Әй, жігіттер
Хаттар мен өсиет
- Балғожа бидің баласына жазған хаты
- Өсиет өлеңдер
Танымал туындылар
- Бұл кім?
- Жаз
- Кел, балалар, оқылық
- Қарға мен түлкі
- Мақтанба бақыттымын деп бағыңа
- Өзен
- Ұшақтан жылдам бұлттар
- Өнер-білім бар жұрттар
Негізгі ой
Балғожа бидің Ыбырайды оқуға бағыттауы — дәуір талабын түсінген көреген шешім. Бұл таңдаудың түпкі өзегінде білім арқылы ел қатарына қосылу, жаңа мүмкіндіктерге жол ашу идеясы жатыр.