Халық даналығы
Ұстаз туралы ұлағатты сөздер
Бұл жинақта ұстаздың миссиясы, білімнің қадірі, тәрбиенің жауапкершілігі және шәкірт жүрегіне жол табудың мәні туралы ойлар топтастырылды. Мәтін редакциялық тұрғыдан түзетіліп, тыныс белгілері мен жазылуы біріздендірілді.
Абайдан басталар аманат
Ақырын жүріп, анық бас,
Еңбегің кетпес далаға.
Ұстаздық қылған жалықпас,
Үйретуден балаға.
Адамның адамгершілігі жақсы ұстаздан болады.
Бұл ойлар ұстаздықтың өзегін айқындайды: сабыр, еңбек, табандылық және балаға деген жауапкершілік.
Ұстаздың шын өлшемі: түсіндіру, жетелеу, шабыттандыру
Нашар ұстаз шындықты қайталайды, жақсы ұстаз сол шындықты іздеп, табуға үйретеді.
Түсінгендіктің шын белгісі — «иә» деген жауап емес, шәкірттің жүзіндегі қуаныш.
Жай мұғалім хабарлайды. Жақсы мұғалім түсіндіреді. Керемет мұғалім көрсетеді. Ұлы мұғалім шабыттандырады.
Негізгі ой
Оқытудың биік мақсаты — ақпарат беру ғана емес, ойлату, іздету, қуанышқа жеткізу және шәкірттің ішкі ынтасын ояту.
Мектептің жүрегі — мұғалім
Мен үшін жақсы мұғалім бәрінен де артық, өйткені мұғалім — мектептің жүрегі.
Мектептің жаны — мұғалім. Мұғалім қандай болса, мектеп сондай болмақ. Сондықтан ең әуелі мектепке керегі — білімді, педагогика мен әдістемеден хабары бар, жақсы оқыта білетін мұғалім.
Қазақтың тағдыры, келешекте ел болуы да мектебінің қандай негізде құрылуына барып тіреледі. Мектебімізді таза, берік һәм қазақ жанына үйлесетін негізде құра білсек, келешегіміз үшін тайынбай-ақ серттесуге болады.
Ұстазға қажет қасиеттер: білім, әділет, мейірім
Ұстаз ізденгіш болуы, ойлай білуі, қандай істі болсын бар ынтасымен атқара білуі керек.
Ұстаз болу, яғни жақсы оқытушы болу үшін, оқытатыныңды да сүюің керек.
Егер мұғалім өз бойына іс пен шәкірттеріне деген сүйіспеншілікті біріктіре алса, ол — кемел ұстаз.
Ұстаз табиғатынан: естігенін, көргенін, аңғарғанын жадында жақсы сақтайтын; алғыр да аңғарымпаз; шешен; өнер-білімге құштар; қанағатшыл; ар-намысын ардақтайтын; жақынына да, жатысына да әділ; жұртқа жақсылық пен ізгілік көрсететін; қорқыныш пен жасқануды білмейтін батыл, ержүрек болуы керек.
Тәрбие мен сенім: шәкірттің жанын жараламау
Егер балалар бір нәрсені түсінбесе, оқытушы оларды кінәлауға тиіс емес; түсіндіре алмай отырған өзін кінәлауы тиіс.
Мұғалімге сенім білдірілмесе, оқу игі жеміс бере алмайды.
Мұғалімнің ұдайы жақсы оқитын балаларға ғана сүйсініп, ылғи соларды ғана оқытуы дұрыс емес.
Оқушы жастардың ең сенімді ұстазы, сыр жасырмай ашық айтатын адамы — мұғалім.
Өзіңді қарапайым, жылы лебізіңмен сыйлата білмесең, құр қаталдықтан түк шықпайды.
Үйрету арқылы үйрену
Басқаларды үйрете жүріп, біз өзіміз де үйренеміз.
Ілім үйреніп, оны басқаларға үйретпеу — мол дүние жинап, оны қажетіне жаратпай көміп қойғанмен бірдей.
Басқаны үйреткен адам қайталау арқылы білімін нығайтып қана қоймай, пәнге терең үңілуге мүмкіндік алады. Сондықтан Ян Амос Коменский шәкірттеріне өздері үйренгенін күн сайын өзгеге үйретіп отыруды кеңес еткен.
Халық даналығы: ұстаз бен шәкірт байланысы
Ұстазы жақсының ұстамы жақсы.
Ұстазыңды атаңнан да әзіз тұт.
Ұстаз талантты болса, шәкірті талапты болады.
Шәкірті жоқ ұстаз — мылқау ұстаз.
Шәкірт болып көрмеген — ұстаз болып жарытпас.
Ұстаз беделі және үздіксіз даму
Мұғалім білімін үздіксіз көтеріп отырғанда ғана мұғалім. Оқуды, ізденуді тоқтатса, оның мұғалімдігі де жойылады.
Мұғалімдік мамандық — бұл адамтану: адамның күрделі әрі қызықты рухани жан дүниесіне үңіле білу. Педагогикалық шеберлік — даналықты жүрекпен ұғына білу.
Мұғалім сырттай қарапайым көрінгенімен, тарихтағы ең ұлы істердің бірін атқарады.
Мұғалім — зор тұлға, ол күннің құдіретті сәулесі іспетті.
Мұғалім ең жауапты міндетті орындайды: ол адамды қалыптастырады.
Егер мұғалімнің беделі жоғары болса, оның ықпалы кей адамдардың бойында бүкіл өмір бойы сақталады. Сондықтан мұғалім өз мінезі мен іс-әрекетін ерекше жауапкершілікпен қадағалауы қажет.
Ойға қозғау салу: сөздің мақсаты
Мұғалімге сөз өз ойын шатыстырып айту үшін емес, өзгенің ойына қозғау салу үшін беріледі.
Тәрбиелеуде мұғалімнің өзі не білетіні мен не істейтіні маңызды, бірақ оның ықпалымен шәкірттерінің не білетіні мен не істейтіні одан да маңыздырақ. Мұғалім осы өлшеммен бағаланады.
Өз ақыл-ойын артық бағалайтын адамды үйреткісі келген кісі уақытын босқа шығындайды.
Өз ұстазынан асып түсуге талпынбаған шәкірт — бейшара.
Тәрбиешіге үйреткеннен бұйрық беру әлдеқайда жеңіл.
Білім туралы ойлар: ізденіс пен еңбек
Білімді бір ыдыстан екінші ыдысқа құйғандай біреудің ділінен екіншісіне қотара салуға болмайды.
Ештеңе білмейтін әрі білуге талпынбайтын адамның жағдайы қиын. Өйткені оның бойында екі кесел бар: топастық және жалқаулық.
Мен барлық ұстаздарға өсиет айтамын: балалардағы білімге деген талапты, ынта мен құштарлықтың отын өшіріп алмаңдар. Еңбек қуанышы — еңбеккердің мақтаныш сезімін тұтататын негізгі көздердің бірі.
Қысқа да нұсқа тұжырымдар
Қызметтің биігі
Ұстаз — ұлық емес, ұлы қызмет.
Бауыржан Момышұлы
Білімнің бейнесі
Мектеп — кеме, білім — теңіз.
Қасым Аманжолов
Ұстазға құрмет
Ұстаз деген ұлағатты атауды естігенде, күні бүгінге дейін өзімді шәкірттей сезінемін.
Серке Қожамқұлов
Еңбектің мәні
Ұстаз болу — өз уақытын аямау, өзгенің бақытын аялау.
Ж. Ж. Руссо
Қорытынды ой
Ұстаз — білімнің ғана емес, мінездің де айнасы. Үздіксіз ізденіс, әділет, мейірім, жауапкершілік және шәкіртке деген шынайы сүйіспеншілік осы ұлы мамандықтың тірегі болып қала береді.
Дереккөз ретінде берілген белгі: kalaisyn.kz