Адамның иманды болуы - оның жоғары қасиеті
Кіріспе: психологиялық дайындық
Сабақ басында оқушылармен жылы амандасу арқылы ортақ көңіл күй қалыптастырылады: «Адамдықтың белгісі – иіліп сәлем бергені». Таңғы арай мен күн нұры сияқты, бүгінгі көңіл күй де жарқын болсын деген ниет айтылады.
Тәрбие сағатының тақырыбы: «Имандылық – инабаттылық бастауы». Оқушылардың сабаққа дайын екенін сұрап, диалогқа жол ашылады.
Ой-қозғау: негізгі сұрақтар
Тақырыпты ашу үшін оқушыларға бағыттаушы сұрақтар қойылады:
- 1 Имандылық деген не?
- 2 Имандылыққа қандай қасиеттер жатады?
- 3 Адамның асыл қасиеттерін атаңдар.
Тәрбиешінің толықтыруы
Адамның иманды болуы – жоғары қасиет. Оның белгілері: өз басың үшін ғана емес, ел мен қоғам үшін өмір сүру; уәдеге берік болу; жақыныңа қол ұшын беру; уақыт сайын жақсылық жасау; ата-анаға көмектесу; әр істе жауапкершілік таныту.
Мағыналық түйін
Иман сөзі – сенім ұғымын білдіреді. Имандылық адамды адамгершіліктің биік мақсаттарын мінсіз орындауға үндейді. Халық адамгершілігі жоғары жанды «иманды» деп құрметтейді, ал адамгершілігі төмен адам «имансыз» деп қабылданады.
Жақсы сөздің күші
Оқушылармен бірге мына сұрақтар талқыланады: жақсы сөзді қашан қолданамыз, бір-бірімізге қандай жылы сөз айтамыз, дөрекі сөз естігенде қандай күйде боламыз.
Тіл мәдениеті
Сыпайы сөйлеу – құрметтің белгісі.
Қарым-қатынас
Жылы сөз – көңілге медеу.
Сезім
Дөрекілік – жүрекке жара салады.
Негізгі бөлім: топтық тапсырмалар
Сабақтың тәжірибелік бөлігі оқушыларды ойлауға, салыстыруға және өз мінез-құлқын бағалауға жетелейді.
1-тапсырма: қасиеттерді топтастыру
Оқушылар сөздерді екі топқа бөледі: асыл қасиеттер және жағымсыз қасиеттер.
Асыл қасиеттер
- имандылық
- адалдық
- әділдік
- әдептілік
- ізеттілік
- инабаттылық
- қарапайымдылық
- сыпайылық
- жауапкершілік
Жағымсыз қасиеттер
- жалқаулық
- өзімшілдік
- күншілдік
- сараңдық
- қорқақтық
- менмендік
- қатыгездік
- ашу
- ызақорлық
2-тапсырма: Абайдың «Бес нәрсесі»
Оқушылар «Бес нәрседен қашық бол, бес нәрсеге асық бол…» өлең жолдарының мәнін талдайды: неден жирену керек, нені үйрену керек? Тәрбиеші талқылауды «Имандылық осының қайсысына жатады?» деген сұрақпен түйіндейді.
Жирену керек
- өсек
- өтірік
- мақтаншақтық
- еріншектік
- бекер мал шашпақ
Үйрену керек
- талап
- еңбек
- терең ой
- қанағат
- рахым
3-тапсырма: өзіңді тану
«Сенің бойыңда қандай қасиеттер бар?» деген сұрақ арқылы әр оқушы өзін-өзі бағалап, жақсы қылықтарын атап, жақсартқысы келетін тұстарын ойланады.
4-тапсырма: мәдениетті болу үшін не істейміз?
Оқушылар күнделікті өмірдегі әдеп нормаларын мысалмен айтады:
- Тамақтан кейін «рақмет» айту.
- Біреуді байқамай қағып кетсең, «кешіріңіз» деу.
- Жөн сұраған адамға сыпайы әрі нақты жауап беру.
- Адамдар арасында тыныштық сақтай білу.
- Нәзік, биязы үнмен сөйлеуге дағдылану.
- Қоғамдық көлікте егде кісілерге орын беру.
Қосымша талқылау сұрақтары: «Автобуста немесе қоғамдық орында үлкен кісіні көрсең не істейсің?», «Үлкендермен қалай сөйлесу керек?»
Қорытынды: «Досыңа жақсы сөз арна» ойыны
Бекіту кезеңінде оқушыларға гүл, жүрекше, көбелек бейнеленген қағаздар таратылады. Әрқайсысы қағаздың артына қатар отырған досына қуаныш сыйлайтын жылы сөз жазып, дауыстап оқиды және сыйға тартады. Ойын соңында балалар өз көңіл күйін бөліседі.
Сабақ түйіні
Имандылық пен инабаттылық – адамгершілік тәрбиесінің өзегі.
Өмірлік бағдар
Әдептілік бала кезден қалыптасса, ертең елге сүйікті азамат болуға жол ашады.
Нақыл
«Жақсылыққа жақсылық – әр кісінің ісі, жамандыққа жақсылық – ер кісінің ісі».
Автор туралы мәлімет
Қаскелең қаласы, зерде бұзылыстары бар балаларға арналған облыстық мектеп-интернат тәрбиешісі — Исмайлова Жадра Муратовна.