Темірдің қолданылуы
Сабақтың тақырыбы: Темір және оның маңызды қосылыстары
9-сынып химия пәні бойынша ашық, кіріктірілген сабақ. Бұл сабақта темір элементі жан-жақты қарастырылып, оның қосылыстары, қасиеттері, қолданылуы және адам өміріндегі маңызы пәнаралық байланыс арқылы жүйеленеді.
Кіріктірілетін пәндер
Сабақ мазмұны бірнеше пәнмен ұштасады: тарих, география, биология, физика, әдебиет, дін, астрономия, халықтық педагогика және медицина.
- Тарих
- География
- Биология
- Физика
- Әдебиет
- Дін
- Астрономия
- Халықтық педагогика
- Медицина
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Темір элементін жан-жақты зерттеу арқылы темір, оның қосылыстары, қолданылуы және маңызы туралы білімді кеңейту.
Дамытушылық
Ойлау, қорытындылау және жүйелеу қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелік
Шығармашылық мүмкіндіктерін дамыту, қабілетін арттыру және қосымша материалдар арқылы эстетикалық тәрбие беру.
Көрнекіліктер мен ресурстар
Цифрлық материалдар
- Слайдтар (интернет материалдары)
- Электронды оқулық (9-сынып химия)
- Интерактивті тақта
Көрнекі құралдар
- Металдар коллекциясы
- Табиғи минералдар коллекциясы
- Периодтық кесте
- Суреттер, реактивтер
- Қосымша әдебиеттер
Сабақтың барысы
I бөлім
Ұйымдастыру
Сабақтың мақсат-міндеттерін нақтылау, оқушыларды топтық және пәнаралық жұмысқа бағыттау.
II бөлім
Үй тапсырмасын тексеру және пәнаралық байланыс
Темір тақырыбы әр қырынан қарастырылып, пәндер арасындағы байланыс арқылы толықтырылады.
-
Темірдің периодтық жүйедегі орны
Рөлі: химик
-
Атом құрылысы
Электрон, протон, нейтрон саны; салыстырмалы атомдық масса. Рөлі: химик
-
Табиғатта таралуы және маңызы
Рөлі: геолог, географ, астроном
-
Темірдің ашылу тарихы
Рөлі: тарихшы
-
Физикалық қасиеттері
Рөлі: физик
-
Темірдің биологиялық маңызы
Рөлі: биолог
-
Құранда темір туралы
Рөлі: дінтанушы
-
Абайдың жұмбағы
Рөлі: әдебиетші
-
Темір туралы мақал-мәтелдер
Рөлі: әдебиетші
-
Темірдің қолданылуы
Рөлі: химик
III бөлім
Жаңа сабақ: темір оксидтері және химиялық қасиеттері
Темір оксидтері
Темірдің қосылыстары ішінде оксидтері ерекше орын алады. Олардың түзілуі, құрамы және қасиеттері өндірісте де, табиғи процестерде де маңызды.
Қышқылдармен әрекеттесуі
Темір оксидтері қышқылдармен және қышқылдық оксидтермен әрекеттесіп, тұз түзеді.
Негізгі идея
Оксид + қышқыл → тұз (+ су)
Темірдің өмірдегі орны: шойын, болат және өркениет
Темір дегенде ең алдымен көз алдымызға шойын мен болат келеді. Олар — техника, құрылыс және өндірістің негізі.
Ойлануға түрткі
Жер бетінен темір жоғалып кетсе не болады?
Темір жол да, пойыздар да, машиналар да болмас еді. Көпірлер қирап, үйіндіге айналар еді. Өсімдіктер әлсіреп, қурай бастар еді. Адам ағзасындағы небәрі 3 грамм темір жойылса, тіршілік тоқтап, адам өмірі үзіледі.
Бұл ойды темірдің маңызын ерекше атап өткен әйгілі минералог, академик А. Е. Ферсман әсерлі түрде сипаттаған.
Сабақ соңында темірден жасалатын әртүрлі бұйымдар суреттер арқылы талданып, қорытындыланады. Бұл оқушылардың білімін нақты өмірмен байланыстырып, тақырыптың практикалық мәнін айқындайды.