Жұғымтал эктимамен күрес шаралары
Жұғымтал эктима: қой шаруашылығындағы өзекті мәселе
Жұғымтал эктима қой қожалықтарына едәуір шығын әкелгенімен, онымен күрес шаралары әлі де толық шешімін тапқан жоқ. Қораларды дезинфекциялау және ұйымдастыру жұмыстары маңызды болғанымен, жаңа туған қозыларға вакцина егудің әрдайым нәтиже бермейтіні тәжірибеде байқалады. Сондықтан індетке қарсы тиімдірек тәсілдерді іздестіру қажет.
Ауруды таратудың негізгі көздерінің бірі — гениталды түрімен ауырған саулықтар. Тікелей тәжірибелер арқылы алынған нәтижелер бұл бағыттың маңызын айқын көрсетті.
Тәжірибе 1: гениталды түрмен ауырған саулықтарды оқшаулаудың әсері
Ұйымдастыру
- Орны: Жетісу елді мекені
- Қамту: 4 отар қой
- Топтар: 2 отар — тәжірибелік, 2 отар — бақылау
Әдіс
Тәжірибелік екі отарда барлық малға мұқият клиникалық тексеру жүргізіліп, гениталды түрмен ауырған 17 саулық анықталып, бөлек оқшауланды. Бақылау тобындағы екі отарда клиникалық тексеру жүргізілмеді.
Нәтиже
2006 жылғы 20 сәуір күні жаңа туған қозылар тексерілгенде, тәжірибелік топта ауру қозылар тіркелмеді. Ал бақылау тобында жұғымтал эктиманың еріндік түрімен зақымданған 13 қозы анықталды.
Кеңейтілген бақылау
Ұқсас тәжірибе 7 отарда жүргізілді: 4 отар — тәжірибелік, 3 отар — бақылау. Нәтижесінде бақылау тобындағы саулықтардан туған қозылардың 0,5–1,7%-ы ауруға шалдықса, тәжірибелік топтағы саулықтардан алынған қозылар ауруға төзімді болды.
Түйін
Жұғымтал эктимамен күресте қоздату науқанының алдында барлық отарларда клиникалық тексеру жүргізіп, гениталды түрімен ауырған сақа қойларды бөліп, оқшаулау — ең тиімді шаралардың бірі.
Профилактика: буаз саулықтарды алдын ала иммунизациялау
Клиникалық тексеру мен оқшаулауды барлық шаруашылықта бірдей жүйелі орындау әрдайым оңай емес. Осыны ескере отырып, буаз саулықтарды тууға 2–3 ай қалғанда қолда бар вакцинамен иммунизациялау ұсынылады.
Тәжірибе дизайны
- Отар саны: 4
- Иммунизацияланған: 2 отар
- Егілмеген (бақылау): 2 отар
- Бақылау кезеңі: наурыз–мамыр
Нәтижелер
- Тәжірибелік топ
- 2784 қозының ішінен 6 ғана ауырды
- Бақылау тобы
- 1808 қозының ішінен 47 ауру тіркелді
Қорытынды
Буаз саулықтарды тууға 2–3 ай қалғанда иммунизациялау жұғымтал эктиманың алдын алуда айқын тиімділік көрсетті.
Емдеу: жаңа туған қозылардағы жараларды өңдеу тәсілдері
Жұғымтал эктимаға шалдыққан жаңа туған қозыларды емдеу үшін 20 қозы алынып, әрқайсысы 5 бастан тұратын 4 топқа бөлінді. Әр топта эктима жарасына әртүрлі препарат қолданылды.
1-топ
Иод–глицерин қоспасы (1:3)
Жазылу уақыты: 7 тәулік
2-топ
Коньков майы
Жазылу уақыты: 8 тәулік
3-топ
Ветшунгарин майы
Жазылу уақыты: 5 тәулік
4-топ
Мыс купоросы
Жазылу уақыты: 9 тәулік
Емдеу нәтижесінің салыстырмалы бағасы
Эксперимент нәтижесінде барлық препараттар оң әсер берді. Дегенмен, тиімділік бойынша көшбасшы — ветшунгарин майы (5 тәулік). Одан кейін иод–глицерин қоспасы (7 тәулік), коньков майы (8 тәулік) және мыс купоросы (9 тәулік) тіркелді.
Жалпы қорытынды: кешенді күрес қажет
Жұғымтал эктимамен күресте қораларды дезинфекциялау және шаруашылық ішіндегі ұйымдастыру шараларымен қатар, кешенді тәсілді жүйелі енгізу қажет.
Ұсынылатын негізгі қадамдар
- Вирустасымалдаушыларды бөліп, оқшаулау: гениталды түрмен ауырған сақа қойлар, жетім қозылар және басқа қауіп тобы.
- Буаз саулықтарды 2–3 ай бұрын иммунизациялау: қоздату маусымына дейін қорғанысты күшейту.
- Емдеуді уақытылы жүргізу: жаңа препараттарды қолдана отырып, жараны өңдеуді (қажет жағдайда хирургиялық тәсілдермен) кешіктірмеу.