Ойын - педагогтар үшін баланы зерттеудің басты диагностикасы

Баланың көп уақытын ойынмен өткізетіні белгілі. Ал бала ойынына зер сала қарасақ, ойынның баланың өсіп, біліп, төңірегіндегі дүниені танып, ойланып сөйлей білуінде алатын маңызы орасан зор.

Үйде көпшілік ата-аналар баланың ойынына жеткілікті көңіл бөле бермейді: олар баланың сұраған ойыншығын немесе дүкенде әдемі көрінген ойыншықты алып берумен ғана шектеледі. Ал балабақшада оқыту іс-әрекетінің негізгі элементтерінің бірі — ойын. Сондықтан педагог ойынға ерекше мән беріп, оны баланың қарым-қатынас қабілетінің қалыптасу құралы ретінде қарастырады. Ойын арқылы баланың үлкендермен және құрдастарымен дұрыс қарым-қатынас орнатуына жағдай жасайды.

Ойын — педагог үшін баланы зерттеудің маңызды диагностикалық алаңы. Ол баланың интеллектуалдық мүмкіндіктеріне, мінез-құлқының ерекшеліктеріне және балалар арасындағы қарым-қатынас сапасына ықпал етеді. Кез келген ойында бастамашыл, қолдаушы, ойын бағытын өз қалауынша бұруға тырысатын, көпшілікті соңынан ертетін көшбасшы (лидер) әрекеттері айқын көрінеді.

Ойын кезінде баланың осы әрекеттерін бақылай отырып, педагог бір жағынан бала туралы қажетті мәлімет жинаса, екінші жағынан оқыту мен тәрбиені өзіне керекті арнаға бағыттауға мүмкіндік алады. Сонымен қатар ойын барысында баланы дамудың жаңа кезеңіне дайындайтын нақты психикалық өзгерістер де жүреді.

Ойын барысында баланың қиялы толық ашылады. Педагогтың міндеті — баланың қиялын жайдақ деңгейде қалдырмай, оны оқыту іс-әрекетінің негізгі мақсатына жақындату. Дж. Родари айтқандай, бала «не айту керек» дегенге мән бермейді; сондықтан баламен бірге ойнай отырып, оның қиялын қажет бағытқа асқан ептілікпен бұра білу маңызды.

Мысал: «Ойыншықтар дүкені» сюжеттік-рөлдік ойыны

Мысалы, «Ойыншықтар әлемі» тақырыбын өту барысында «Ойыншықтар дүкені» сюжеттік-рөлдік ойынын ұйымдастыруға болады. Бір ғана ойынның өзінде-ақ балаға қарым-қатынас мәдениетінің бастауын көрсетіп, әдептілік дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеміз.