Тұрғын үйдің интерьері
Сабақ туралы мәлімет
Тақырып
Тұрғын үйдің интерьері. Үйді жиһаздау. Қазақ халқының киіз және тоқылған кілемдері. Жарнамалық уәде. Арзан баға. (8-сынып)
Сабақтың түрі мен әдісі
- Түрі: аралас сабақ.
- Әдісі: түсіндірмелі-көрнекі, баяндау.
Сабақтың мақсаты
-
Оқушыларға үй мәдениеті туралы түсінік беру.
-
Жиһазды орналастыру тәртібін, түс үйлесімділігін дұрыс таңдауға үйрету.
-
Жиһазды орынды орналастыру және түстерді дұрыс таңдауға дағдыландыру арқылы ой-өрісті, білімді дамыту.
-
Ұқыптылыққа, әсемдікке баулу, эстетикалық тәрбие беру.
Көрнекіліктер
Оқулықтағы №24 тақырып (76–82-беттер), иллюстрациялар, альбомдар, киіз үлгілері, кілемше және қажетті құралдар.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі: ой қозғау
Талқылауға арналған сұрақтар
- 1 Ата-бабамыз қандай үйлерде мекендеген? Қандай үй түрлерін білесіңдер?
- 2 Үйді жиһаздау дегеніміз не? Қандай жиһаз түрлерін атай аласыңдар?
- 3 Жиһаз үйлесімділігі дегенді қалай түсінесіңдер?
- 4 Түстер үйлесімділігі дегеніміз не?
Салыстыру бағыты
Киіз үйдегі жиһаздар
Дәстүрлі тұрмысқа лайық, ықшам және көпқызметті заттар.
Қазіргі тұрғын үйдегі жиһаздар
Жоспарлауға, стильге және жайлылық талаптарына сай таңдалатын жиһаздар.
Ескерту: Мақсат — айырмашылықты табу ғана емес, үйлесім мен функционалдықты түсіну.
II. Жаңа сабақ: интерьер және жиһаз таңдау мәдениеті
Әр адамның әсемдік пен ыңғайлылық туралы түсінігі әртүрлі. Сондықтан жиһаздың сапасы мен дизайны тұтынушының жеке талабына сай болуы керек. Жұмсақ жиһаз сатып алу — күнделікті өмір сапасына тікелей әсер ететін маңызды шешім.
Сапалы жиһаз үйді жайлы әрі көрікті етеді, интерьерге стиль береді және үй иесінің талғамын аңғартады. Қазіргі жиһаз топтамалары өте алуан түрлі, бірақ жиһазды көбіне бірден емес, жылдар бойы біртіндеп жинақтаймыз. Сол себепті кез келген затты тек арзан екені немесе ерекше көрінгені үшін ала салуға болмайды.
Ең алдымен бөлмедегі жиһаздардың бірін-бірі толықтырып тұруын көз алдыңызға елестетіңіз. Сатып алар алдында жаңа жиһаздың бөлмедегі өзге бұйымдармен үйлесетінін немесе шамадан тыс көзге түсіп, жалпы композицияны бұзатынын бағалау қажет.
Пәтерді жоспарлау және жиһазды орналастыру
Пәтерді жабдықтауда негізгі қадам — жоспарлау: бөлмелер саны, көлемі және олардың өзара байланысы маңызды. Жиһазды дұрыс іріктеп, орнымен орналастыру бөлмені көркейтеді және қолдануды жеңілдетеді. Жиһаз қою кезінде үндестік пен ыңғайлылық қатар сақталуы керек.
Жатын бөлме
Жайлылық пен тыныш түстерге басымдық.
Ас үй
Ыңғайлы қозғалыс және төзімді материал.
Оқу/жұмыс аймағы
Жарық, үстел биіктігі, орындық эргономикасы.
Мектеп жиһазы
Қауіпсіздік, беріктік, өлшем стандарты.
Ескерту: Жиһаз нарығы — экономиканың маңызды бөлігі. Кей деректерде еліміздегі жиһаз бизнесі айналымы шамамен 1 млрд доллар көлеміне жеткені айтылады.
Шығармашылық жұмыс
«Менің болашақ үйім» немесе «Менің бөлмем» тақырыбында сурет салу. Оқушылар өз эскиздерін таныстырып, жиһаз орналасуын және түс үйлесімін түсіндіреді.
Қазақ халқының киіз және тоқылған кілемдері
Киіз бұйымдары: тұрмыстан мұраға
Қазақ халқы жүннен киіз басып, киіз үйге арналған туырлық, үзік, түндік, дөдеге сияқты жабдықтарды және тұрмыста қолданылатын текемет, сырмақ, тұскиіз, түрлі қап түрлерін жасаған.
Киізден жасалған бұйымдар бүгінгі күні халықтың мәдени-генетикалық сабақтастығын көрсететін құнды дерек ретінде қарастырылады. Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы қорында сақталған киіз бұйымдары — қайталанбас өнер туындылары әрі толық зерттелмеген асыл мұра.
Көрнекілік
Бұл бөлімде киіз бұйымдарының үлгілерін және фотосуреттерін көрсету ұсынылады.
Текемет басу: технология және дәстүр
Жалпы алғанда киіз басу көп жерде ұқсас тәсілмен орындалады: ши үстіне бір түсті жүн қалың етіп тартылып, басқа түске боялған жүнмен ою салынады. Үстінен ыстық су себіліп, ши оралады да, домалатып, теуіп нығыздалады. Киіз піскен соң, текемет күнге жайылып кептіріледі.
Киіз бетіне ою жүргізетін шеберлер ел ішінде ерекше құрметке ие болған. Текемет көбіне бір күн ішінде басылып бітеді. Бұл жұмыс ауыл әйелдерінің басын қосып, әңгіме-дүкен құратын, береке мен бірлікті арттыратын ортақ іске айналған.
Тәсіл бір болғанымен, ою-өрнек композициясы өңірге қарай әртүрлі болып, жергілікті көркемдік ерекшеліктерді айқын көрсетеді.
Түкті кілем: тоқу мәнері және түрлері
Қазақ халқы түкті кілемді жоғары бағалаған. Ғылыми экспедициялар нәтижесі бойынша, Қазақстанның көптеген өңірінде түкті кілем тоқу ХХ ғасырдың 30-жылдарына дейін сақталғаны белгілі.
Әлкей Марғұлан «Қазақтың халық қолөнері» еңбегінде бұрын түкті кілемнің бірнеше түрі болғанын атап өтеді: орда кілем, көлемі өте үлкен қалы кілем, тығыз тоқылған масаты кілем, сүттей аппақ ақ кілем, сондай-ақ қоңырқай немесе сұрғылт түсті кілемдер.
Тілдік бөлім: жарнамалық уәде және «арзан баға»
Нені түсіндіреміз?
- Жарнамалық уәде: тауар немесе қызмет туралы сендіру мақсатындағы мәлімдеме.
- «Арзан баға» тіркесі: бағаның төмендігін білдіреді, бірақ сапа, кепілдік, ұзақмерзімділікпен бірге бағалануы тиіс.
Жұмыс түрлері
- Терминдермен жұмыс.
- Түсіндіру (шағын лекция) және конспект жазу.
Мақсат: жарнаманың тілдік құрылымын байқап, уәде мен дәлелдің айырмасын түсіну.
Қорытынды, бекіту және үй тапсырмасы
Сабақты бекіту
- Жиһаз үйлесімділігі мен түстер үйлесімділігі бойынша қорытынды жасау.
- Эскиздер бойынша қысқа таныстырылым жасап, таңдауды дәлелдеу.
Үй тапсырмасы
- Суреттерді (эскиздерді) аяқтап келу.
- «Э және ҚСН» бөлімі бойынша мәнжазба жазу.