Оқушыларды технология пәні бойынша кәсіби бағытта оқыту
Кіріспе
Қазіргі кезеңдегі жаһандану үрдісі әлемдік бәсекелестікті күшейтіп отыр. Қазақстанның бәсекеге қабілетті елдер қатарына қосылу жолында білім беру саласының орны ерекше. Осы тұрғыдан алғанда, оқушылардың танымын кеңейтіп, жан-жақты іскер азамат етіп тәрбиелеуде технология пәні маңызды рөл атқарады.
ХХІ ғасыр — ақпараттық қоғам дәуірі, технологиялық мәдениет дәуірі. Бұл кезеңде айналадағы ортаға, адамның денсаулығына және кәсіби мәдениетіне жауапкершілікпен қарау талап етіледі. Білім беру мазмұны тек ақпарат берумен шектелмей, оқушының өмірге, еңбекке, адамдарға және қоғамға деген дұрыс қарым-қатынасын қалыптастыруға қызмет етуі қажет.
Технология пәнінің басты мақсаты
Оқушылардың шығармашылықпен жұмыс жасауына ықпал ету; бұйымды көркем жобалауға, өңдеуге және өндіруге бейімдеу; техника мен технология әлемін зерттеп, кәсіптік іс-әрекет элементтері арқылы практикалық тәжірибе жинақтату.
Технология пәні — интегративті білім саласы. Ол оқушылардың жалпы білім мен дағдыларын дамытып қана қоймай, интеллектуалдық, тұлғалық және этикалық өсуін, өзіндік және кәсіби айқындалуын, әлеуметтік-экономикалық жағдайларға бейімделуін қамтамасыз етеді.
Сәндік-қолданбалы қолөнер жас ұрпақтың көркемдік талғамын қалыптастырып, эстетикалық тәрбие береді. Сонымен қатар ол халқымыздың материалдық және рухани мұрасын терең түсініп, бағалай білуге тәрбиелейді. Оқыту мен тәрбие — бір-бірімен ажырамас үдеріс; технология сабағында ұлттық тәрбиені жүйелі ұйымдастырудың тиімді бағыттарының бірі — қолданбалы қолөнерді орынды қолдану.
Негізгі бөлім
Оқушыларға технология пәні бойынша кәсіптік бағдар беру
Қазіргі таңда мектептің он екі жылдық білім беру жүйесіне көшуіне байланысты оқушылардың кәсіби бағдарын күшейту өзекті болып отыр. Жаһандану жағдайында өмір талабы жастарды нақты бір кәсіпті таңдауға жетелейді. Осы таңдауға мақсатты түрде ықпал ететін негізгі пәндердің бірі — технология.
Технология пәнінде оқушы тек оқу бағдарламасын меңгеруші ғана емес, болашақ мамандыққа қадам жасайтын тұлға ретінде қалыптасады. Мұғалімнің міндеті — әр оқушының жеке қабілетін, қызығушылығын және белгілі бір кәсіпке бейімділігін анықтап, сол негізде оқыту бағытын нақтылау.
Бағдарлы оқытудың мәні
Оқушының орнықты қызығушылығы мен қабілет бейімділігіне сүйеніп, білімді іс-әрекет тәсілдері арқылы кәсіби бағытта ұйымдастыру.
Мұғалімнің рөлі
Тақырыпты өмірмен байланыстырып, әр оқушыға жеке бағыт-бағдар беру; қызығушылықты арттыру; кәсіптің қоғам үшін мәнін дәлелмен түсіндіру.
Тәжірибе көрсеткендей, 5-сынып оқушыларының басым бөлігінде бастауыштан келе жатқан белгілі бір іске ынта байқалады. Мұғалім сол қызығушылықты дер кезінде танып, қолдап, дамытуға жағдай жасауы керек. Кәсіптің мәнін ашып, қажеттілігін тұрақты түсіндіріп отырса, бейімі бар оқушылардың әлеуеті күшейеді, ал таңдауда күмәнданатын оқушылар үшін жаңа мүмкіндік пайда болады.
Оқушыларды технология пәні бойынша кәсіби бағытта оқыту
Оқушыны тұлға ретінде қалыптастыру — технология пәні мұғалімінен жоғары жауапкершілікті талап етеді. Білім, білік және кәсіптік бағдар беру барысында мұғалім әр оқушының болашағына ықпал етіп отырғанын терең сезінуі тиіс. Сондықтан пән мұғалімі білімді, мәдениетті, жаңашыл және кәсіби тұрғыдан үнемі дамуға дайын болуы қажет.
Кейбір ортада технология пәніне «еңбек сабағы» ретінде екінші кезектегі пән деп қарау кездесуі мүмкін. Алайда өз пәнінің маңызын түсінген мұғалім әр сабағын жаңаша құрып, сапалы ұйымдастыруға ұмтылады. Сабақ сапасы — оқушының білімділігімен қатар, мәдениеті мен жауапкершілік дағдысының артуымен өлшенеді.
Сапалы сабаққа апарар негізгі қадамдар
- Мәселені анықтап, нақты мақсат қою.
- Тақырыптық-күнтізбелік жоспарды жан-жақты талдап, мектеп ерекшелігін ескере отырып құру.
- Оқушы қызығушылығын дамыта отырып, кәсіби айқындалуына жүйелі қолдау көрсету.
Оқушылардың кәсіби айқындалуын жетілдіру олардың болашақ мамандығын қателеспей таңдауға көмектеседі, кәсіптік мектептерге және оқу-өндірістік құрылымдарға бағыттайды. Мұндай жұмыс еңбекке құрметті арттырып, жауапкершілікті күшейтеді, мінез-құлық пен қарым-қатынас мәдениетін қалыптастырады.
Ұлттық сезім мен рухта тәрбиелеуде ою-өрнектің орны ерекше. Қазақ қолөнері — мазмұны терең, түрі сан алуан мұра. Ою-өрнек қатыспайтын тұрмыстық-мәдени сала аз. Қолданбалы өнерді технология сабағында жүйелі қолдану оқушыларды ұлттық құндылықты қастерлеуге жетелейді және эстетикалық талғамын тереңдетеді.
Оқушыларды қолөнерге баули отырып шеберлігін дамыту
Қазіргі мектептің маңызды міндеттерінің бірі — оқушыларда біліммен қатар шеберлікті қалыптастыру. Жасөспірімнің дербестігі педагогикалық мақсатқа бағытталса, ол жауапкершілік сезімін арттырып, шығармашылық бастаманы дамытады.
Көркемдік-қолданбалы жұмыстарды тиімді ұйымдастыру үшін оқыту үдерісінде оқушылардың ақыл-ой ерекшеліктерін, іс-әрекет дағдыларын және жеке қызығушылығын ескеру қажет. Мұғалімнің мақсаты — мектеп қабырғасындағы жас ұрпақты ұлттық салт-дәстүрмен таныстырып, еңбекке икемділігін, өнерге сүйіспеншілігін арттыру.
Дағды
Құралмен жұмыс, қауіпсіздік, дәлдік, жоспарлау.
Шығармашылық
Жобалау, композиция, ою-өрнек логикасы, дизайн ойлау.
Құндылық
Ұлттық мұраға құрмет, еңбек мәдениеті, эстетикалық талғам.
Ұлттық мәдениетке негізделген қазақ мектебінің жаңғыруы — өзекті мәселе. Оқушылардың көркемдік білімін арттыру, рухани деңгейін дамыту және шығармашылыққа тәрбиелеу технология сабақтарының мазмұнында нақты көрінуі тиіс. Осы тұрғыдан алғанда, үйірме жұмыстары мен практикалық жобалар арқылы қолөнерді жүйелі меңгерту — оқушының іскерлігін, дағдысын және еңбекке ынтасын күшейтеді.
Әсемдікті сезіну, түсіну және қадірлеу эстетикалық тәрбие арқылы қалыптасады. Сондықтан оқу-тәрбие жұмысы барысында ұлттық қолөнерді салт-дәстүрмен, әдет-ғұрыппен сабақтастырып оқыту — жан-жақты дамыған тұлға тәрбиелеудің пәрменді жолы.
Қорытынды
Технология пәні оқушының қабілетін ашып, оны еңбек мәдениеті мен кәсіби бағдарға бағыттайтын маңызды білім саласы. Пән мазмұны арқылы оқушы шығармашылық жұмысқа бейімделіп, техника мен технологияны тәжірибе арқылы танып, өз мүмкіндігін бағамдайды.
Сәндік-қолданбалы қолөнерді оқу үдерісіне енгізу ұлттық құндылықты жаңғыртып, эстетикалық тәрбие береді, мәдени мұраға құрмет қалыптастырады. Ал мұғалімнің кәсіби жауапкершілігі — әр оқушының қызығушылығын дер кезінде байқап, нақты бағыт ұсынып, оның болашақ таңдауына сенімді тірек болу.
Түйін
Технология сабағы — кәсіптік бағдардың, шығармашылықтың және ұлттық тәрбиенің тоғысқан алаңы. Оны жүйелі әрі жаңашыл ұйымдастыру оқушының өмірлік жолын айқындауға нақты ықпал етеді.
Қосымша
Материалдың толық нұсқасын бөлек файл ретінде ұсынуға болады.
Толық нұсқасын жүктеу