Оқушыларды қазақ тілінен басқа пәндерден алған білімдерін өмірде қазақ тілінде пайдалануға үйрету
Сабақтың мақсаты
-
Оқушылардың білімін кеңейту, білім деңгейін және шығармашылық ізденісін байқау; қазақ тілінен алған білімін басқа пәндермен байланыстырып, өмірде қазақ тілінде қолдануға үйрету.
-
Сұрақтарға толық жауап беру дағдысын қалыптастыру; сөйлеу шеберлігін жетілдіру және белсенділікті арттыру.
-
Қазақ тіліне деген қызығушылықты күшейту, ынта мен сенімділікті арттыру.
Ұйымдастыру кезеңі
Мұғалім оқушылармен амандасып, көңіл күйін сұрайды. «Тамаша! Ендеше осы жақсы көңіл күймен қазақ тілінен сыныптан тыс сабағымызды бастайық» деп, бүгінгі жұмыстың мақсатын түсіндіреді: өткен сабақтардағы білімді еске түсіреміз, оны ойын арқылы бекітеміз.
Сабақ «XXI ғасыр көшбасшысы» форматында өтеді. Оқушылар үш топқа бөлініп, өз орындарында отырып-ақ жұмыс атқарады. Әр категорияда сұрақтар мен ұпай саны алдын ала белгіленеді.
Ойынның жалпы ережесі
Жауап беру тәртібі
Сұрақ қойылғанда бірінші болып таяқша көтерген оқушы жауап береді. Егер жауап бере алмаса, келесі көтерген оқушы жауап беруге мүмкіндік алады.
Ұпай қою
Әр кезеңнің өз ұпай жүйесі бар. Нәтижені топ басшылары мен әділ қазылар бірге есептейді.
Шақыру сөз
Қарап тұрмай бәйгеге еріңіз, шәкірттерге әділ шешім беріңіз. Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар шығар — бәйге қызығын бірге көріңіз.
Ойын 4 кезеңнен тұрады
1-кезең: «Бәйге»
Жылдамдыққа негізделген сұрақтар қойылады. Дұрыс жауап 3 ұпай болып есептеледі.
2-кезең: «Полиглот»
Оқушылар сұраққа қазақ және орыс тілінде жауап береді. Әр тілдегі жауапқа 1 ұпайдан, толық әрі дұрыс жауапқа 5 ұпай беріледі.
3-кезең: «Ғажайып алаң»
Оқушылар торкөзді өздері таңдайды. Дұрыс жауап берсе, таңдалған ұпай есептеледі. Ұпайы аз ойыншы ойыннан шығады.
4-кезең: «Қиял әлемінде»
Ойыншыларға тақырып ұсынылады. Сол тақырыпқа сәйкес қысқа әрі қызықты әңгіме құрастырады. Бағалау мазмұн, тіл тазалығы және байланыстылық бойынша жүргізіледі.
«Бәйге» турына үлгі сұрақтар
- Төрт түйеқұс ұшып бара жатыр. Біреуін атып алды. Нешеуі қалды?
- А және Б деген құстар талда отыр. А мен Б ұшып кетті. Қайсысы талда қалды?
Ескерту: Бұл сұрақтар логикалық ойлау мен мұқият тыңдауды тексереді.
1-саты: Ережелер
- 10 Қазақ әліпбиінде қанша әріп бар? (42)
- 20 Қазақ тілінде неше сөз табы бар? (9)
- 30 Сөз тіркесі дегеніміз не? (Екі немесе одан да көп сөзден құралған, мағыналық байланысы бар тіркес. Мысалы: қалың шаш.)
- 40 Құрмалас сөйлем дегеніміз не?
2-саты: Мақалды аяқта
- 10 Гүл өссе – жердің көркі, қыз өссе – елдің көркі.
- 20 Ел іші – алтын бесік.
- 30 Оқу – үлкен мектеп.
- 40 Отан – отбасынан басталады.
3-саты: Құрмалас сөйлем құрастыр
Берілген сөздер мен тіркестерді пайдаланып, мағынасы байланысқан кемінде бір құрмалас сөйлем құрастырыңыз.
4-саты: Жұмбақтар
- 10 Егіз қайың, бой-бастары тең өскен. Іске дайын, бұтақтары бес-бестен. (Қол)
- 20 Тұмсығымен ояды, ағаш құртын жояды. (Тоқылдақ)
- 30 Аты да көк, заты да көк. (Аспан)
- 40 Өзі бел астында, көзі жер астында. (Бұлақ)
5-саты: «Ойлан тап!»
- 10 10 ұпайлық тапсырма: барлығы қосылып би билейді.
- 20 Тауық бір аяғымен тұрса 3 кг, ал екі аяғымен тұрса неше кг?
- 30 Қай айда 28 күн бар?
- 40 Король кімнің алдында тәжін шешеді?
6-саты: «Қазақстан!»
- 10 Қазақстан Президенті кім?
- 20 Қазақстан қай жылы тәуелсіздік алды?
- 30 Қазақстанда неше облыс бар?
- 40 Қазақстан халқының саны қанша?
Жоғары, жоғары, жорғала — шапшаңдыққа таң қалма. Ойын деген — тартыс, «жеңілемін» деп ойлама!
Қорытынды және марапаттау
Кезеңдер аяқталған соң, топ басшылары мен әділ қазылар ұпайларды есептейді. Жеңіске жеткен топ мақтау қағазымен марапатталады, ал қатысушыларға жетондар бойынша ынталандыру беріледі.
Бұл жоспар оқушылардың тілдік білімін жүйелеп, құрмалас сөйлем тақырыбын ойын арқылы бекітуге бағытталған.