Габариттен тыс және ауырсалмақты жүктер тасымалын келісу тәртібі

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Оқу орны және оқытушы

Оқу орны: Қызылорда қаласы, Исатай Әбдікәрімов атындағы аграрлық техникалық колледжі, Теміржол бөлімі
Арнаулы пәндер оқытушысы: Қаражігітова Э.

Сабақ параметрлері

Оқу тобы: ОП-200
Сабақтың түрі: Теориялық
Сабақтың типі: Құрамдас
Тақырыбы: Габариттен тыс жүктердің қабылдануы, тиелуі және жөнелтілуі

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Оқушылардың габариттен тыс жүктерді тасымалдауға қабылдау және тиеу ерекшеліктері бойынша білімін қалыптастыру.

Тәрбиелік

Оқушыларды еңбекке баулу, шығармашылық қабілетін дамыту және адамгершілік қасиеті жоғары азамат тәрбиелеу.

Дамытушылық

Ғылым мен техниканың жетістіктерін тиімді пайдалануға дағдыландыру және танымдық қызығушылығын жан-жақты дамыту.

Оқыту әдістері мен көрнекіліктер

Оқыту әдістері

Ауызша түсіндіру, әңгімелесу, лекция
Сұрақ-жауап
Ойын элементтері
Пысықтау және бекіту

Сабақтың көрнекілігі

Нормативтік құжаттар
Плакаттар
Электрондық оқулықтар
Слайдтар
Флипчарт

Сабақтың барысы (уақытпен)

1) Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру
Дайындық деңгейіне және дәрісхананың тазалығына назар аудару

2) Өткен тақырып бойынша білімді тексеру

28 минут

Қандай жүктер габариттен тыс болып есептеледі?
Есепті вагонның немесе жүктің геометриялық шығуы дегеніміз не?
Габаритсіздіктің қандай түрлері бар? Жүктің тиеу габаритінен шығу аймақтарын атаңыз.
Жүктің тиеу габаритінен шығуына байланысты габариттен тыс болудың неше дәрежесі бар?
Қай кезде жүкті аса габариттен тыс деп айтамыз?
Габаритсіздіктің индексі ұғымы не үшін енгізілген?

3) Жауаптарды қорытындылау және бағалау

2 минут

Оқушылардың жауаптары жинақталып, негізгі түсініктер бойынша қысқаша қорытынды жасалады және бағаланады.

4) Жаңа тақырыпты хабарлау және мақсат қою

2 минут

Бүгінгі сабақта габариттен тыс және ауыр салмақты жүктерді тасымалдауды келісу тәртібі, сондай-ақ жүкті тиеу, қабылдау және жөнелту талаптары қарастырылады.

5) Жаңа тақырыпты түсіндіру

38 минут

Қаралатын сұрақтар:

Габариттен тыс және ауыр салмақты жүктер тасымалын келісу тәртібі.
Габариттен тыс жүктерді тиеу, қабылдау және жөнелту.

6) Пысықтау және бекіту

5 минут

Жаңа тақырып бойынша толықтыру және сәйкестендіру тесттері арқылы бекіту жүргізіледі.

7) Сабақты қорытындылау

3 минут

Негізгі ұғымдар қайталанып, бүгінгі тақырыптың практикалық маңызы атап өтіледі.

8) Үй тапсырмасы

1) В. П. Перепон

«Грузовая и коммерческая работа. Организация и управление», 41-тарау, §3.
2) С. Бекжанова

«Жүк тасымалдау мен коммерциялық жұмыстардың негіздері» оқулығы, 2-бөлім, 136–142-беттер.
3) «ҚТЖ» ҰК» АҚ нұсқаулығы

ҚР магистральдық теміржол желісі арқылы габаритсіз, ұзын өлшемді және ауыр салмақты жүктерді өткізу туралы нұсқаулық. Алматы, 2006.
4) Электрондық оқулық

В. П. Перепон — «Организация перевозок грузов».
5) Компьютерлік оқыту бағдарламасы

«Размещение и крепление грузов».

Тақырыптың мазмұны: келісу тәртібі

1) Габариттен тыс және ауыр салмақты жүктер тасымалын келісудің 3 кезеңі

1-кезең

ҚТЖ-ның Тасымалдауды басқару департаментімен тасымалдау мүмкіндігі, әдісі және шарттарын алдын ала келісу.

2-кезең

Жөнелту жолының басшылығымен техникалық құжаттаманы келісу.

3-кезең

ҚТЖ-ның Тасымалдауды басқару департаментімен техникалық құжаттаманы түпкілікті келісу (құжатқа нөмір беру және келісілген сызбаға мөр басу).

2) Алдын ала келісуді талап ететін жағдайлар

Халықаралық қатынаста тасымалдау кезінде:

Транспортерлерде тасымалданатын жүктер.
Аса габариттен тыс жүктер.
Жайдақ немесе жартылай ашық вагонда тасымалданатын габаритсіздік дәрежелері: төменгі 3–6, бүйірлік 4–6, жоғарғы 3.

ҚР магистральдық теміржол желісі арқылы тасымалдау кезінде:

Аса габариттен тыс жүктер.
Ауыр салмақты транспортерлердегі жүктер.
Жайдақ немесе жартылай ашық вагонда тасымалданатын габаритсіздік дәрежелері: төменгі 5–6, бүйірлік 5–6, жоғарғы 3.

Үшінші елдерге халықаралық қатынаста тасымалдау кезінде:

Тасымалдауға қатысушы елдердің кемінде біреуінің тиеу габаритінен және/немесе жылжымалы құрамның көлемдік-салмақтық параметрлерінен асып түсетін габариттен тыс жүктер.

3) Алдын ала келісуге арналған өтінім: қоса берілетін деректер

Көлемдік-салмақтық параметрлер

Жабдықтың өлшемдері мен массасы
Стансалар

Жөнелту және тағайындау стансаларының атаулары
Жоспар

Жөнелтілімдер саны және тасымалдың жоспарлы мерзімі

4) Келісу мерзімі және өзара әрекет

Халықаралық және үшінші елдерге тасымалдау кезінде алдын ала келісуді ҚТЖ-ның Тасымалдауды басқару департаменті РЖД (Ресей теміржолдары) Тасымалдауды басқару департаментімен бірге жүргізеді. Сұраныс алынған күннен бастап 5 күн ішінде жеделхаттық нысанда келісім беріледі.

ҚР аумағында тасымалдауды қамтамасыз ету үшін ҚТЖ келісетін құрылымдық бөлімшелер:

Жол және құрылыс департаменті (ЦП) — маршрут бойынша өткізу мүмкіндігі.
Электрмен жабдықтау департаменті (ЦЭ) — жүктің биіктігі 5300 мм-ден асқан жағдайда өткізу шарттары.
Байланыс және ақпараттық технологиялар департаменті (ЦШ) — бағдаршамдар кедергі келтіруі мүмкін жағдайларда өткізу.

Алдын ала келісу нәтижелері жүк жөнелтушіге хабарланады. Нәтиже оң болған жағдайда: жылжымалы құрамның түрі, келісілген габаритсіздік индексі және қосымша тасымалдау шарттары көрсетіледі.

5) Техникалық құжаттама: әзірлеу, даналар және келісу

Алдын ала қорытынды негізінде жүк жөнелтуші габариттен тыс жүкті тасымалдауға арналған техникалық құжаттаманы әзірлейді және оны жөнелту стансасының теміржол әкімшілігіне келісуге ұсынады (жүкті орналастыру және бекіту сызбалары, есептеулер және т.б.). Құжаттамаға қойылатын талаптар Нұсқаулықтың 2-тарауында баяндалған.

Құжаттама 4 данада, түзетусіз рәсімделеді және куәландырылады:

1–2 дана

Жүк жөнелтушіге
3 дана

Тиеу стансасының бастығына (ДС)
4 дана

ҚТЖ Тасымалдауды басқару департаментіне

Құжаттама басшының қолымен және мөрімен куәландырылады.

Қарау және келісу ҚТЖ құрылымдық бөлімшелері арқылы жүргізіледі:

ЦД ЦМ — орналастыру және бекіту есептерінің дұрыстығы.
ЦЖС ЦВ — вагонның жүк көтергіштігі және конструкцияны өзгертпей бекіту есептері.
ЦЖС ЦП — маршрут бойынша жол, жер төсемі, құрылыстар және жақындау габариттері тұрғысынан өткізу мүмкіндігі.

Ескерту: ЦД — Тасымалдау дирекциясы, ЦЖС — Магистральдық желі дирекциясы.

Тасымалдауды басқару департаменті құжатқа нөмір беріп, келісілген сызбаның барлық данасына мөр қою арқылы облысаралық қатынаста тасымалдауға арналған техникалық құжаттаманы түпкілікті келіседі.

Халықаралық қатынаста тасымалдау кезінде (ДЧ-1835 Нұсқаулығына сәйкес, 2001 ж. ТМД елдеріне қатысты) техникалық құжаттаманы түпкілікті келісуді РЖД-ның Тасымалдауды басқару департаменті жүргізеді.

Техникалық құжаттаманы қарау және келісу мерзімі — әрбір тиісті құрылымдық бөлімше құжаттаманы алған сәттен бастап 3 тәуліктен аспайды.

Теміржол әкімшілігі біржола келісілген сызбалар мен есептеулердің бір данасын тиеу стансасының бастығына және бір данасын жүк жөнелтушіге жібереді.

Ескерту

Бастапқы мәтін үзіндісі «Түпкілікті келісілген техникалық құжаттама қолда болған жағдайда жүк жөнелтуші оны тиеу айы басталудан 20 күн бұрын…» деген жерден үзіліп қалған. Қажет болса, осы бөлімді толық нұсқамен өңдеп, құрылымын сақтап енгізуге болады.