Сандық суреті
Сабақ мақсаты
«Мен кім?» — сырттай қарағанда қысқа лирикалық туынды, ал ішкі мазмұны жағынан тұлғалық ұстаным, азаматтық рух және ұлттық жауапкершілік туралы терең толғаныс. Сабақ осы қабаттарды ашуға бағытталады.
Негізгі идея
Оқушы «Мен кім?» сұрағы арқылы өз орнын, қоғамға қосар үлесін және Отан алдындағы жауапкершілігін пайымдайды.
Білімділік
Мағжан Жұмабаевтың Алаш мұратына арналған өмір жолын еске алып, «Мен кім?» өлеңінің мазмұны мен идеясын меңгерту.
Дамытушылық
Өлеңді мәнерлеп оқу арқылы ой-өрісті кеңейту, талдау дағдысын қалыптастыру, шығармашылыққа баулу.
Тәрбиелік
Адамгершілік құндылықтарды күшейту, Отанын, елін, жерін сүюге тәрбиелеу.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, ынта-зейінді сабаққа аудару.
- Сыныпты үш топқа бөлу.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Мұғалім сөзі: Әдебиетіміздің ірі тұлғасы, сыршыл өлең сөздің бәйгеге бермес шабандозы Мағжан Жұмабаев ұзақ жылдардан кейін қайта жаңғырған рухани кеңістікке оралып, оқырманымен қайта қауышты.
Тапсырма 1
«Мағжан кім?» — интербелсенді тақтамен жұмыс.
Тапсырма 2
Мағжан Жұмабаевтың «Қазақ тілі» өлеңін жатқа айту.
3) Жаңа сабақ: қызығушылықты ояту
Мотивация (символдық тапсырма)
Тақтаға аузы құлыпталған сандықтың суреті ілінеді. Үстіне «Мен кім?» деп жазылады. Оқушылар суретке сүйеніп, сабақтың мақсатын өздері тұжырымдайды: шығарма — біз үшін «жабық сандық», енді оның сыртқы формасы мен ішкі мазмұнын ашамыз.
Дәйексөз арқылы бағыт беру
Интербелсенді тақтадан Мағжан Жұмабаевтың мына ойы оқылады:
«Адам шын адам болам десе, халық ісі, халық пайдасы жолында құрбан бола білсін».
Оқушылар дәйексөз авторын анықтап, бүгінгі тақырыптың Мағжан Жұмабаевқа арналатынын түйіндейді. Өткен сабақта «Қазақ тілі» өлеңі талданса, бүгін «Мен кім?» өлеңі талданады.
Мәнерлеп оқу
3–4 оқушы өлеңді мәнерлеп оқиды. Жақсы оқыған оқушыларға дер кезінде кері байланыс беріледі.
4) Топтық зерттеу жұмысы
Сынып үш топқа бөлініп, зерттеуші ретінде жұмыс істейді. Топ басшылары бағалау парағына сүйене отырып, әр мүшенің қатысуын белгілейді. Әр топ тапсырмасын аяқтаған соң, тақтада қорғайды.
1-топ: Әдебиеттанушылар
- Шығарма тегі: лирика.
- Жанры: өлең.
- Өлең құрылысы: шумақ, тармақ, бунақ, ұйқас.
- Композиция және сыртқы форма ерекшелігі.
2-топ: Лингвистер
Автор стилін және көркемдегіш құралдарды талдайды.
Метафора
«Арыстанмын», «жолбарыспын», «жалынмын», «теңізбін», «желмін».
Эпитет
«қаракөк теңіз», «гүрілдеген жел», «түбі жоқ теңіз».
Инверсия
«Жалынмын мен», «тұлпармын мен», «теңізбін қаракөк», «желмін гүрілдеген».
Риторикалық сұрақ
«Кім шыдар?»
3-топ: Қоғамтанушылар
- Шығарманың тақырыбын ашады.
- Идеясын анықтайды: тұлғалық «Мен», рух, жігер, азаматтық жауапкершілік.
- Қоғаммен байланысын дәлелдермен көрсетеді.
5) Шығармашылық тапсырмалар
1-топ
Өлең идеясымен үндес мақал-мәтелдер мен фразеологизмдерді жазыңдар.
2-топ
«Бес жолды өлең» құрастырыңдар.
3-топ
Өлең мазмұны бойынша қысқа эссе жазыңдар.
6) Сергіту сәті
«Қара жорға» биі.
7) Рефлексия
Сендер — қоғамның бір мүшесісіңдер. Қоғам адамдардан құралады, ал әр адамның қоғамда өз орны бар. Сондықтан әрқайсың өзіңе «Мен кіммін?» деген сұрақ қойып, еліңнің, Отаныңның дамуына қандай үлес қоса алатыныңды ойлануың керек.
Жеке жұмыс
«Мен кіммін?» тақырыбына шағын мәтін жазыңдар.
8) Үй тапсырмасы
Мағжан Жұмабаевтың «Мен жастарға сенемін» өлеңін талдап, бүгінгі «Мен кім?» тақырыбымен Венн диаграммасы арқылы салыстырып, салыстырмалы анализ жазып келу.
9) Бағалау
Бағалау топ басшыларының бағалау парағы және мұғалімнің қалыптастырушы кері байланысы негізінде жүргізіледі.