Тиісті тыныс белгісін қой
Сабақтың мақсаты
- Оқушылардың сөйлем туралы түсінігін кеңейту және бекіту.
- Көктем мезгілі туралы түсінік қалыптастыру.
- Сөйлем түрлерін (хабарлы, сұраулы, лепті) ажырата білуге үйрету.
- Ойлау, байқағыштық қабілетін дамытатын жаттығулар арқылы ой-өрісті жетілдіру.
- Мәнерлеп оқуға дағдыландыру.
- Құстарды қорғауға, қамқор болуға баулу және табиғатты сүюге тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта
- Тест тапсырмалары
- Сөзжұмбақ
- Құстар суреттері
Әдістер
- Түсіндіру
- Сұрақ-жауап
- Өзбетімен жұмыс
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру және психологиялық дайындық
Сабақ басында сыныптың көңіл күйін көтеріп, назарын шоғырландыру мақсатында қысқа өлең жолдары айтылады.
Оқушылар
Сабаққа біз даярмыз,
Жалқаулықты қоямыз.
Үздік оқып әрқашан,
Кілең бестік аламыз.
Мұғалім
Бір, екі, үш —
Сынып іші тып-тыныш.
Жалқаулықты тастаймыз,
Сабақты біз бастаймыз.
Бүгінгі сабақ ерекше: сыныпта қонақтар бар.
2) Үй тапсырмасын тексеру (сұрақ-жауап)
Өткен сабақтағы «Кемпірқосақ» мәтіні бойынша қысқаша қайталау жүргізіледі.
Талқылауға арналған сұрақтар
- Үйге қандай тапсырма берілді?
- Мәтін не туралы?
- Кемпірқосақ неше түстен тұрады? (қызыл, қызғылт, сары, жасыл, көк, көгілдір, күлгін)
- Кемпірқосақ қай кезде пайда болады?
Дәптерге жазылған сұраулы сөйлемдер
- Осындай кемпірқосақ бола ма екен? — деген біреудің дауысы естілді.
- Амансың ба, балақай?
- Қалай бояу керек екенін сен қайдан білесің?
- Сонда қалай?
3) Жаңа сабаққа кіріспе: сөйлем түрлері және тыныс белгілері
Өткен тақырып еске түсіріліп, сөйлем түрлері мен тыныс белгілеріне назар аударылады.
Сөйлем түрлері
- Хабарлы
- Сұраулы
- Лепті
Сөйлем дегеніміз
- Тиянақты ойды білдіреді.
- Сөздерден құралады.
- Сөздер бөлек жазылады.
Тыныс белгілері
- Нүкте (.)
- Сұрақ белгісі (?)
- Леп белгісі (!)
Тыныс белгілері туралы шағын өлеңдер
Нүкте
Мен сөйлемнің соңында тұрам.
Сөйлемдердің жігін ажыратып,
Кідіріс белгісі орнында тұрам.
Тиянақты ойдың біткенін білдірем.
Дауысыңды бәсеңдетіп үлгерем.
Мен емес пе бөліп тұрған ой арасын?
Сұрақ белгісі
Киноға барасың ба?
Газет аласың ба?
Деген секілді сөйлемдерді
Кейде оқушы сен секілді
Тыныс белгісін қоймай кетеді.
Өзің айтып білсең, осылардың соңында
Қандай белгі келеді?
Леп белгісі
Мен ылғи айғайлай бермеймін,
Қуана да, күле де білемін.
Кейде өкініп, ренжісем де,
Көбінесе көтеріңкі, көңілді жүрем.
4) Тақырыпты ашу: сөзжұмбақ арқылы
Жаңа тақырып сөзжұмбақ элементтері бар кесте арқылы табылады.
| Не? | Не істеді? |
|---|---|
| Күн | күркіреді |
| Қызғалдақ | өседі |
| Дала | көктейді |
| Мал | төлдейді |
| Қар | ериді |
| Төлдер | маңырайды |
Шешуі: «Көктем»
Бұл өлең жолдары Төлеген Айбергеновтің шығармашылығымен байланыстырыла айтылады.
Ой шақыру: «Көктем» туралы не білеміз?
Оқушылар көктемнің белгілерін атайды: күн жылынады, қар ериді, жер көктейді, гүлдер өседі, құстар қайта оралады.
5) Оқулықпен жұмыс және құстардың «тапсырмалары»
Мұғалім өлеңді мәнерлеп оқып береді. Оқушылар сөйлемнің көңіл күйіне қарай тыныс белгісін анықтайды.
Талқылау сұрақтары
- Өлеңде көктем қандай күйде суреттелген?
- Көңілді сөйлемнен кейін қандай тыныс белгісі қойылады? Неліктен?
- Көктемде нелер ұшып келеді?
Көктемде келетін жыл құстары
Көктемде жыл құстарын қарсы алып, оларды қорғау мен қамқорлық жасауға үйренеміз.
1) Қарлығаштың тапсырмасы
Өлеңді мәнерлеп оқыңдар.
2) Ләйлектің тапсырмасы
Дәптермен жұмыс: «Көктем» өлеңі бойынша кестені толықтыр.
| Құбылыстар | Көктем |
|---|---|
| Ауа райы | Күн жылына бастайды. |
| Табиғат | … |
| Өсімдіктер | … |
| Жануарлар | … |
Нүктенің орнына оқушылар өз жауаптарын жазады.
3) Аққудың тапсырмасы (сергіту сәті)
Тиісті тыныс белгісін қой.
- Қасқырдың күшігі не …
- Мал тыныстайды …
- Жүйрік озады …
- Мысық қалай дыбыстайды …
- Өркенің өссін, қарағым …
4) Қараторғайдың тапсырмасы (кім жылдам?)
Сөздерді сызықпен байланыстыр.
Құстар
- Бұлбұл
- Шымшық
- Қарға
- Қаз
Дыбыстауы
- сайрайды
- шиқылдайды
- қарқылдайды
- қаңқылдайды
Оқушылар дұрыс жұптарды табады: бұлбұл — сайрайды, қарға — қарқылдайды, қаз — қаңқылдайды (қалғандары да сәйкестендіріледі).
6) Білімді бекіту: тест
Оқушылардың тақырыпты қаншалықты меңгергені қысқа тест арқылы тексеріледі.
-
1. Сөйлемнің неше түрі бар?
-
2. Дұрыс сөйлемді тап.
-
3. Мына сөйлемге қандай тыныс белгісі қойылады?
Абайла, құлап қалма…
-
4. Сұраулы сөйлемнің соңына қандай тыныс белгісі қойылады?
Үй тапсырмасы
«Көктем» өлеңін жаттау.
Қорытынды
Сабаққа белсенді қатысқан оқушылар мадақталады.