Көп сөз - бос сөз
Сөз — ақылдың айнасы
Сөз — ақыл деңгейінің көрсеткіші. Оны адам ойының аудармасы деуге болады. Ал бүгінгі күні біздің сөйлеу мәнеріміз қандай?
Көпшілік сөйлеу мәдениетіне жете мән бере бермейді. Әдепсіз, былапыт сөздерді араластырып сөйлеумен қатар, өзгенің жағымсыз қырын сөз етуге де әуестеніп бара жатқандаймыз. Әдепке сай, мәдениетті сөйлесуді ұмытып қалғандай әсер қалады.
Жылы сөз бен мейірімге толы лебізді мүлде естімеймін деу — әділетсіздік болар. Дегенмен, ондай адамдардың қатары сиреген сияқты. Мұны сананың әлсіреуі деп те түсіндіруге болады.
Негізгі ой
Сөз бен ақыл бір-бірімен тікелей байланысты: ақыл орнында болса, сөз де түзеледі.
- Ақылды адам өзгенің кемшілігін қазбаламайды, кінә артпайды, орынсыз сынамайды.
- Тағдырына шағымданбайды, сөзі де жағымды, тілеулес келеді.
- Ал кейіп сөйлеу — жан әлсіздігінің белгісі.
Теріс сөздің салдары
Дөрекі, қатты, тік сөйлеу адамның ішкі тыныштығын бұзады. Осылайша теріс энергия қалыптастырып, кейін “неге басым ауыра береді?” деп таңғаламыз.
Статистика бойынша, ұрыс-керістің шамамен 90%-ы бір-бірінің сыртынан теріс сөз айтудан басталады екен. Шығыс елдерінде сөзге тоқтай алмаған адамды “жабайы” деп атағаны да тегін емес.
Жағымсызды айту
Біреудің жағымсыз қасиетін жиі сөз ету — сол мінезді өзіңізге тартуы мүмкін.
Жағымдыны айту
Ал адам туралы жақсы ойлап, жақсы жағын айтсаңыз — жағымды қасиеттерді өзіңізге жақындатасыз.
Осы тұрғыдан қарасақ, Құдай туралы ойлау және Онымен іштей сөйлесу — иләһи қасиеттерді бойға сіңірудің ең жеңіл жолдарының бірі.
Байқасаңыз, өзімшіл, қызғаншақ, теріс ниетті адамға өзгенің жақсы қасиетін көру де, айту да қиын. Жағымсыз сөз көбейген сайын, өмірдің қатал сынақтары да жиілейтіндей.
Аз сөз — нақ сөз
Бүгінде босқа көп сөйлейтініміз соншалық — бастаған ісімізді аяқтауға да үлгермей қаламыз. Көп сөз — бос сөз. Сондықтан аз сөйлеп, асықпай, сабырмен сөйлеген жөн: бұл уақыт пен күшті үнемдейді.
Өзіңізге қоятын қарапайым сұрақ
“Қазір айтқалы тұрған сөзім қажет пе, нақты ма, мейірімге толы ма?”
Әр сөзді бақылауда ұстаған дұрыс. “Аңдамай сөйлеген ауырмай өледі” дегендей, біреудің көңіліне тиіп кету оп-оңай. Содан кейін: “Жай айта салған едім…”, “Ренжітейін деген ойым жоқ еді…” деп ақталуға тура келеді.
Осындай сөз тіркестерін азайтқан жөн. Сөзде мағына болуы керек — мағыналы сөз ғана өміршең.
Өмірден алынған сабақ
Бірде бет-әлпеті қатты өзгерген танысымды кездестірдім. Ойымда түк жоқ: “Ойбай, азып кетіпсіз ғой, сізді танымай қала жаздадым” деп айтыппын.
Ол жай ғана: “Диета ұстап жүрмін” деді. Біраз сөйлесіп, әрқайсымыз өз жөнімізге кеттік.
Кейін өзімнің орынсыз сөзіме ұялдым. Мүмкін, ол кісі ауырып жүрген шығар. Менің жөнсіз пікірім көңіліне ауыр тиюі әбден мүмкін еді. Сөйтіп, өзімді ақтауға кірістім: “Бәлкім, шынымен артық салмақтан арылғысы келген шығар…”
Ақыры: “Бұдан былай орынсыз сұрақ қоймаймын, әр сөзімді ойланып айтамын” деп шештім.
Сөздің жылуы және шындықтың әдебі
Даналардың сөзі бар: бір нәрсе айтпас бұрын ойлан. “Жылы-жылы сөйлесең, жылан інінен шығады” дегендей, ауыздан шыққан әр сөз жылылық пен мейірімге толы болса, лебіз де мағыналы болады.
“Ащы шындық” пен дөрекілік
Жүрек ащы сөзді де қабылдайды, егер ол әділ әрі дәл айтылса. Бірақ “бетке тіке айту” әрдайым шындықты жеткізу емес — кейде ол дөрекілікке айналып, өзіңізді биік санайтындай әсер қалдыруы мүмкін.
Жанашырлық — сөздің жұмсартқышы
Егер ең қатты сөздің өзін жанашырлықпен, жұмсартып жеткізе білсеңіз, өкпе-реніш тарқап, адам сіздің ниетіңізді сезінеді.
Әр сөзді нақты әрі махаббатпен айту қажет. Мысалы, анамыз кейде қатты айтса да, аналық мейірімнің әсерінен біз оны көңілге ауыр алмаймыз: өйткені оның тек жақсылық тілейтінін сеземіз.
Сол сияқты, өз сөзімізден мейірім шуағы сезіліп тұруын және өзгенің жүрегін жаралап алмауды ескерген жөн.
Сіз қалай ойлайсыз?
Айтар ойыңыз болса, пошта арқылы хат жолдаңыз немесе пікір қалдыру бөліміне жазба қалдырыңыз.
Дайындаған: Жадыра